ክብደትን በፍጥነት መቀነስ የሚያመጣው ጉዳት
Risks of losing weight too fast
ቪዲዮ · Dr. Sofonias Ermias
ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-22
ምንድን ነው?
ክብደት (weight) ከፍ ካለ መቀነስ ለደም ግፊት፣ ለልብ በሽታና ለስኳር በሽታ ያለውን ስጋት ይቀንሳል። ነገር ግን የሚቀነስበት ፍጥነት ጠቃሚ ነው። የጤና መመሪያዎች በሳምንት ከግማሽ እስከ አንድ ኪሎ (0.5–1 kg) ያህል ቀስ ብሎ መቀነስን ይመክራሉ፤ በአመጋገብ ድንገት ብዙ ክብደት መቀነስን አይመክሩም። NHS።
በጣም ትንሽ በመብላት በፍጥነት ክብደት ሲቀንስ የሚቀንሰው ስብ (fat) ብቻ አይደለም። በመጀመሪያዎቹ ቀናት ብዙው የሰውነት ውሃና የተከማቸ ጉልበት (glycogen) ነው፤ ጡንቻም አብሮ ሊቀንስ ይችላል። ትንሽ ምግብ ሲበላ ደግሞ ሰውነት በቂ ፕሮቲን፣ ቫይታሚንና ማዕድን አያገኝም።
ከፍጥነት ክብደት መቀነስ ጋር የሚታወቀው የተለመደ ችግር የሐሞት ጠጠር (gallstones) ነው። በፍጥነት ሲቀንስ ጉበት ተጨማሪ ኮሌስትሮል ወደ ሐሞት ይለቃል፤ የሐሞት ከረጢትም በደንብ ላይጎድል ይችላል። NIDDK። በጣም ረጅም ጊዜና ከፍተኛ የምግብ ማሳነስ ደግሞ የሰውነት ጨዎችን (electrolytes) በማዛባት የልብ ምት መዛባት (irregular heartbeat) ሊያስከትልና ሕይወትን ሊያሰጋ ይችላል፤ ይህ ግን ከባድ ረሃብ ወይም የአመጋገብ ችግር ሲኖር የሚታይ፣ በብዛት የማይከሰት ነው። NHS።
አደገኛ ምልክቶች
ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦
- ራስን መሳት ወይም ልብ በጣም መምታት፣ መዝለል ወይም መዛባት።
- የደረት ሕመም ወይም የትንፋሽ ማጠር።
- በሆድ ቀኝ ላይኛው ክፍል ለብዙ ሰዓት የሚቆይ ሕመም፣ በተለይ ከማቅለሽለሽ፣ ከማስመለስ፣ ከትኩሳት ወይም ከብርድ ብርድ ማለት ጋር።
- የቆዳ ወይም የዓይን ነጭ ክፍል ቢጫ መሆን፣ ሽንት እንደ ሻይ መጥቆርና ሰገራ መንጣት። NIDDK።
በአሜሪካ 911 ይደውሉ፤ በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907፤ በሌላ ቦታ የአካባቢዎን የድንገተኛ እርዳታ ያነጋግሩ።
ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?
- ግብዎ በሳምንት ከግማሽ እስከ አንድ ኪሎ ያህል ይሁን። ከዚያ በላይ በፍጥነት ለመቀነስ አይሞክሩ።
- ምግብን ሙሉ ለሙሉ አያቋርጡ፤ ምግብ አይዝለሉ። ምግብ መዝለል በኋላ የበለጠ እንዲበሉ ሊያደርግ ይችላል። NHS።
- የምግብዎን መጠን ይቀንሱ፤ ግን ፕሮቲን (ጥራጥሬ፣ ሽሮ፣ እንቁላል፣ ዓሣ፣ ሥጋ)፣ አትክልትና ፍራፍሬ አይተዉ።
- ጣፋጭ መጠጦችን በውሃ ይተኩ፤ ብዙ ስኳርና ዘይት ያላቸውን ምግቦች ይቀንሱ።
- በሳምንት 150 ደቂቃ ያህል ይንቀሳቀሱ፤ ይህንን በአጭር ጊዜያት መከፋፈል ይቻላል።
- "በሳምንት ብዙ ኪሎ ያስቀንሳል" የሚሉ መድኃኒቶችን፣ ሻዮችን ወይም የአመጋገብ ዘዴዎችን ያለ ሐኪም ምክር አይጠቀሙ።
ምልክቶች
ሐኪም መቼ ማየት?
- ሳይሞክሩ ክብደት እየቀነሰ ከሆነ።
- በጣም ትንሽ በልተውም ክብደትዎ በፍጥነት እየቀነሰ ከሆነ፣ ወይም ድካም፣ ማዞርና የፀጉር መርገፍ ካለብዎ።
- ብዙ ክብደት መቀነስ ካለብዎ፤ በጣም ዝቅተኛ የካሎሪ አመጋገብ (very low-calorie diet) የሚደረገው በሐኪም ክትትል ብቻ ነው።
- የስኳር በሽታ፣ የልብ በሽታ ወይም የኩላሊት በሽታ ካለብዎ፣ ወይም መድኃኒት የሚወስዱ ከሆነ፣ ዳይት ከመጀመርዎ በፊት።
- እርስዎ ወይም የሚያውቁት ሰው ክብደት ቀንሶም ቢሆን ወፍሬአለሁ ብሎ ምግብ የሚያቋርጥ፣ የሚያስመልስ ወይም የሚያስቀምጥ መድኃኒት (laxatives) የሚወስድ ከሆነ። ይህ የአመጋገብ ችግር (eating disorder) ሊሆን ይችላል። NHS።
መከላከያ
- የሐሞት ጠጠርን ለመከላከል ቀስ ብለው ይቀንሱ፤ ክብደትን ደጋግሞ መቀነስና መልሶ መጨመርን ያስወግዱ። NIDDK።
- ልጆችና ወጣቶች ያለ ሐኪም ምክር ዳይት እንዲያደርጉ አያበረታቱ።
ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው
- ለእኔ ጤናማ ክብደትና ጤናማ የመቀነሻ ፍጥነት ምን ያህል ነው?
- ዳይት ከመጀመሬ በፊት የደም ምርመራ ያስፈልገኛል?
- የምወስዳቸው መድኃኒቶች ክብደት ስቀንስ መስተካከል አለባቸው?
- ወደ የአመጋገብ ባለሙያ (dietitian) ሊልኩኝ ይችላሉ?
ምንጮች
- https://www.nhs.uk/live-well/healthy-weight/managing-your-weight/tips-to-help-you-lose-weight/
- https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/gallstones/dieting
- https://www.nhs.uk/conditions/hair-loss/
- https://www.nhs.uk/conditions/anorexia/
ጥያቄዎችና መልሶች
የመጀመሪያውን ጥያቄ ይጠይቁ።
ተያያዥ ርዕሶች
ትንሽ እየበሉ ክብደት ለምን ይጨምራል?
የሐሞት ከረጢት
በተለመዱ የኢትዮጵያ ምግቦች ጤናማ አመጋገብ
ለልብና ለስኳር በሽታ መከላከያ የአካል እንቅስቃሴ ለትምህርት ብቻ ነው፤ የግል የሕክምና ምክር አይደለም። ድንገተኛ ችግር ካለ 911 (አሜሪካ) ወይም 907 (አዲስ አበባ)።
ሁሉም ጽሑፎች · ስለ እኛ · ያግኙን