በጨለማ ስልክ መጠቀም፦ የዓይን ድካም፣ የዓይን መድረቅና የእንቅልፍ መዛባት
Using your phone in the dark: eye strain, dry eyes and poor sleep
ቪዲዮ · Dr. Sofonias Ermias
ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-21
ምንድን ነው?
ብዙ ሰው መብራት አጥፍቶ፣ አልጋ ላይ ሆኖ ስልክ ያያል። በጨለማ ክፍል ውስጥ ስክሪኑ ከአካባቢው በጣም ስለሚያበራ ዓይን ለማየት የበለጠ ይሠራል። ዓይን አንድ ቦታ ላይ ለረጅም ጊዜ ሲያተኩር ደግሞ ዓይናችንን የምናርገበግበው (blink) በጣም ይቀንሳል።
ውጤቱ የዓይን ድካም (digital eye strain) ነው፤ ዓይን ይደርቃል፣ ያቃጥላል፣ እይታም ለጊዜው ሊደበዝዝ ይችላል። መልካሙ ዜና ይህ የዓይን ድካም ዘላቂ ጉዳት አያመጣም፤ ብዙውን ጊዜ በዕረፍት ይሻላል። ከስልክ የሚወጣው ሰማያዊ ብርሃን (blue light) ዓይንን እንደሚጎዳ የሚያሳይ ማስረጃ የለም።
ሰማያዊ ብርሃን ግን የሰውነትን የእንቅልፍ ሰዓት (circadian rhythm) ይነካል። ማታ ዘግይቶ ስልክ ማየት አእምሮን ያነቃል፤ እንቅልፍ ለመተኛትም ያስቸግራል።
አደገኛ ምልክቶች
የዓይን ድካም ድንገተኛ አደጋ አይደለም። ከሚከተሉት አንዱ ካለ ግን ሌላ ችግር ሊሆን ስለሚችል ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦
- ድንገት የጠፋ ወይም በጣም የቀነሰ እይታ።
- ከባድ የዓይን ሕመም፣ በተለይ ከመቅላት፣ ከማስመለስ ወይም ከብርሃን መሸሽ ጋር።
- ድንገት የሚታዩ ብዙ ነጥቦች፣ የብርሃን ብልጭታዎች ወይም እይታን የሚሸፍን መጋረጃ የመሰለ ጥላ።
- በዓይን ላይ ጉዳት ወይም ኬሚካል ከገባ።
በአሜሪካ 911 ይደውሉ። በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ነው፤ በሌሎች ቦታዎች የአካባቢውን የድንገተኛ አገልግሎት ያነጋግሩ።
ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?
- በተቻለ መጠን በድቅድቅ ጨለማ ስልክ አይጠቀሙ፤ ክፍሉ ትንሽ ብርሃን ይኑረው።
- የስልክዎን ብርሃን (brightness) ከክፍሉ ብርሃን ጋር እንዲመጣጠን ይቀንሱ።
- ዓይንዎን ሆን ብለው ደጋግመው ያርገብግቡ።
- የ"20-20-20" ደንብ ይጠቀሙ፦ በየ20 ደቂቃው ቢያንስ 6 ሜትር (20 ጫማ) ርቆ ያለ ነገር ለ20 ሰከንድ ይመልከቱ።
- ዓይንዎ ሲደርቅ ሰው ሠራሽ እንባ (artificial tears) መጠቀም ይችላሉ።
- ከመተኛትዎ በፊት ከ2 እስከ 3 ሰዓት ስልክና ስክሪን ይቀንሱ፤ የማታ (night mode) ማስተካከያን ይጠቀሙ።
- ከመተኛት በፊት ያለውን ሰዓት ለጸጥታ ይጠቀሙበት፤ ስልክዎን ከአልጋዎ ያርቁ።
ምልክቶች
- የዓይን መድከም፣ ሕመም ወይም ክብደት።
- ዓይን መድረቅ፣ ማቃጠል፣ መውጋት ወይም ማልቀስ።
- ለጊዜው የእይታ መደብዘዝ።
- ራስ ምታት (headache)።
- እንቅልፍ ለመተኛት መቸገር፤ ጠዋት ደክሞ መነሳት።
ሐኪም መቼ ማየት?
- ዕረፍት ካደረጉም በኋላ የዓይን ድካም፣ መድረቅ ወይም ሕመም ካልተሻለ።
- ብዙ ጊዜ ራስ ምታት ካለ ወይም በቅርብ ለማየት ከተቸገሩ፤ መነጽር ሊያስፈልግዎ ይችላል።
- ዓይንዎ ብዙ ጊዜ ከቀላ፣ ፈሳሽ ካለው ወይም ካበጠ።
- ስልክ ቢቀንሱም ለሳምንታት እንቅልፍ ለመተኛት ከተቸገሩ።
መከላከያ
- ልጆች ማታ በጨለማ ስልክ ወይም ታብሌት እንዳያዩ የመኝታ ሰዓት ደንብ ያውጡ።
- በየቀኑ በተመሳሳይ ሰዓት ይተኙ፤ በተመሳሳይ ሰዓት ይነሱ።
- መኝታ ቤቱን ጸጥ ያለ፣ ቀዝቃዛና ጨለማ ያድርጉ፤ ስልኩ ግን ከአልጋው ይራቅ።
- በየጊዜው የዓይን ምርመራ ያድርጉ።
ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው
- የዓይን ድካሜ መነጽር ስለሚያስፈልገኝ ሊሆን ይችላል?
- ለደረቀ ዓይን የትኛውን ሰው ሠራሽ እንባ ልጠቀም?
- የሰማያዊ ብርሃን መከላከያ መነጽር ያስፈልገኛል?
- እንቅልፌን ለማሻሻል ምን ማድረግ እችላለሁ?
ምንጮች
- https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/computer-usage
- https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/should-you-be-worried-about-blue-light
- https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-dry-eye
- https://www.nhlbi.nih.gov/health/sleep-deprivation/healthy-sleep-habits
ጥያቄዎችና መልሶች
የመጀመሪያውን ጥያቄ ይጠይቁ።
ተያያዥ ርዕሶች
የተለመዱ የዓይን ችግሮች፦ ድራይ አይ፣ የዓይን ቆብ እብጠት፣ መርገብገብና ትርፍ ሥጋ
የእንቅልፍ እጥረት፦ በአእምሮና በሰውነት ላይ የሚያመጣው ጉዳት
ራስ ምታት
የእንቅልፍ ትንፋሽ መቆራረጥ ለትምህርት ብቻ ነው፤ የግል የሕክምና ምክር አይደለም። ድንገተኛ ችግር ካለ 911 (አሜሪካ) ወይም 907 (አዲስ አበባ)።
ሁሉም ጽሑፎች · ስለ እኛ · ያግኙን