ቡናና የስኳር በሽታ ስጋት
Coffee and type 2 diabetes risk
ቪዲዮ · Dr. Sofonias Ermias
ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-22
ምንድን ነው?
ሁለተኛው ዓይነት የስኳር በሽታ (type 2 diabetes) ሰውነት ኢንሱሊን (insulin) የሚባለውን ሆርሞን በደንብ መጠቀም ሳይችል ሲቀር ወይም በቂ ሳያመነጭ ሲቀር የሚመጣ ነው። በዚህ ምክንያት በደም ውስጥ ያለው ስኳር (glucose) ከመጠን በላይ ይጨምራል።
በ2018 የወጣ አንድ ትልቅ የጥናቶች ግምገማ (meta-analysis) ከ30 ጥናቶች የተውጣጡ ከአንድ ሚሊዮን በላይ ሰዎችን ተመልክቷል። ቡና አብዝተው የሚጠጡ ሰዎች፣ ቡና ከማይጠጡት ጋር ሲነጻጸሩ፣ ሁለተኛው ዓይነት የስኳር በሽታ የያዛቸው በተወሰነ መጠን ያነሱ ነበሩ። ውጤቱ ካፊን ባለውም ካፊን በሌለው (decaf) ቡናም ተመሳሳይ ነበር። PubMed።
ይህ ግን የተመለከተ ግንኙነት (association) ነው። ቡና ራሱ ስኳርን እንደሚከላከል በእርግጠኝነት አያረጋግጥም። ምክንያቱ በቡና ውስጥ ያሉት ፖሊፌኖሎች (polyphenols)፣ በተለይ ክሎሮጂኒክ አሲድ (chlorogenic acid) ሊሆን ይችላል ተብሎ ይታሰባል፤ ግን ገና በሙሉ አልታወቀም። PubMed። ስለዚህ ቡና መድኃኒት አይደለም፤ የስኳር በሽታን ሙሉ ለሙሉ አይከላከልም።
አደገኛ ምልክቶች
የስኳር በሽታ ካለብዎ ወይም ስኳርዎ ከፍ ብሏል ብለው ካሰቡ፣ ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦
- ማቅለሽለሽ፣ ማስመለስ ወይም የሆድ ሕመም።
- ከወትሮው በፍጥነት መተንፈስ ወይም የልብ ምት መፍጠን።
- እንቅልፍ እንቅልፍ ማለት ወይም ነቅቶ መቆየት መቸገር።
- ትንፋሽ እንደ ፍራፍሬ የሚሸት መሆን።
- ግራ መጋባት ወይም ሐሳብን መሰብሰብ መቸገር።
NHS። በአሜሪካ 911 ይደውሉ፤ በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907፤ በሌላ ቦታ የአካባቢዎን የድንገተኛ እርዳታ ያነጋግሩ። ራስዎ እየነዱ አይሂዱ።
ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?
- ቡና የሚጠጡና የሚስማማዎት ከሆነ መቀጠል ይችላሉ። ግን የስኳር በሽታን ለመከላከል ብለው ብቻ ቡና መጀመር ወይም መጨመር አያስፈልግም።
- ቡና ከጠጡ ስኳር፣ ክሬምና ጣፋጭ ሽሮፕ አይጨምሩ ወይም ይቀንሱ። በስኳር የጣፈጠ ቡና ተጨማሪ ስኳርና ካሎሪ (calories) ያመጣል።
- ጣፋጭ መጠጦችን በውሃ ይተኩ፤ የምግብ መጠንን ይቀንሱ። NIDDK።
- በሳምንት ቢያንስ አምስት ቀን፣ በቀን ቢያንስ ሠላሳ ደቂቃ ይንቀሳቀሱ። ለረጅም ጊዜ ካልተንቀሳቀሱ ከሐኪም ጋር ተማክረው ቀስ ብለው ይጀምሩ።
- ቡና እንቅልፍዎን ከረበሸ፣ የልብ ምትዎን ካፈጠነ ወይም ቃር ካመጣ ይቀንሱ። ስለ ካፊን መጠን ቡናና ካፊን የሚለውን ጽሑፍ ይመልከቱ።
ምልክቶች
ብዙ ሰዎች በመጀመሪያ ምንም ምልክት ላይኖራቸው ይችላል። ምልክቶች ካሉ ቀስ በቀስ ሊመጡ ይችላሉ፦
- በጣም መድከም።
- ከወትሮው በላይ መሽናት።
- ሁልጊዜ መጠማት።
- ሳይሞክሩ ክብደት መቀነስ።
- የእይታ መደብዘዝ፣ ቁስል ቶሎ አለመዳን፣ ወይም በብልት አካባቢ ማሳከክና ተደጋጋሚ ፈንገስ (thrush)።
NHS።
ሐኪም መቼ ማየት?
- ከላይ ያሉት የስኳር ምልክቶች ካሉብዎ።
- በቤተሰብዎ (ወላጅ፣ ወንድም ወይም እህት) የስኳር በሽታ ካለ፣ ክብደትዎ ከፍ ካለና ብዙ ካልተንቀሳቀሱ፣ ወይም የደም ግፊት ካለብዎ። ምልክት ባይኖርም ምርመራ ያድርጉ። NHS።
- ፕሪዳያቤቲስ (prediabetes) እንዳለብዎ ከተነገረዎ።
- የስኳር በሽታ ካለብዎ፣ ቡና መድኃኒትዎን ወይም ሕክምናዎን አይተካም። መድኃኒትዎን አያቋርጡ።
መከላከያ
ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው
- የስኳር በሽታ የመያዝ ስጋቴ ምን ያህል ነው? ምርመራ ያስፈልገኛል?
- ለእኔ ጤናማ ክብደትና የእንቅስቃሴ መጠን ምን ያህል ነው?
- በጤናዬ ወይም በመድኃኒቶቼ ምክንያት ቡና መቀነስ አለብኝ?
- ፕሪዳያቤቲስ ካለብኝ ምን ማድረግ አለብኝ?
ምንጮች
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29590460/
- https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/preventing-type-2-diabetes
- https://www.nhs.uk/conditions/type-2-diabetes/symptoms/
- https://www.nhs.uk/pregnancy/keeping-well/foods-to-avoid/
ጥያቄዎችና መልሶች
የመጀመሪያውን ጥያቄ ይጠይቁ።
ተያያዥ ርዕሶች
የስኳር በሽታ
ቅድመ ስኳር በሽታ
ቡናና ካፊን በሰውነታችን ውስጥ
ለልብና ለስኳር በሽታ መከላከያ የአካል እንቅስቃሴ ለትምህርት ብቻ ነው፤ የግል የሕክምና ምክር አይደለም። ድንገተኛ ችግር ካለ 911 (አሜሪካ) ወይም 907 (አዲስ አበባ)።
ሁሉም ጽሑፎች · ስለ እኛ · ያግኙን