በጣም ትኩስ ቡና፣ ሻይና ምግብ ለምግብ ቧንቧ ካንሰር ያጋልጣል

Name: በጣም ትኩስ ቡና፣ ሻይና ምግብ ለምግብ ቧንቧ ካንሰር ያጋልጣል
Creator: Hikimna

Very hot drinks and food and the risk of oesophageal cancer

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-22

ምንድን ነው?

የምግብ ቧንቧ (oesophagus) ምግብና መጠጥ ከአፍ ወደ ጨጓራ የሚያስተላልፍ ቱቦ ነው። በጣም ትኩስ የሆነ ቡና፣ ሻይ፣ ገንፎ ወይም ሌላ ምግብ ደጋግሞ መውሰድ የዚህን ቱቦ ውስጠኛ ሽፋን ሊጎዳ ይችላል። ይህ ጉዳት ከጊዜ በኋላ ለምግብ ቧንቧ ካንሰር (oesophageal cancer) ተጋላጭነትን እንደሚጨምር ይታሰባል።

የዓለም ጤና ድርጅት የካንሰር ኤጀንሲ (IARC) ከ65°ሴ በላይ የሆኑ በጣም ትኩስ መጠጦችን "ምናልባት ካንሰር የሚያመጡ" (probably carcinogenic) ብሎ መድቧል። ችግሩ መጠጡ ራሱ ሳይሆን ሙቀቱ ነው። ቡና በራሱ ካንሰር እንደሚያመጣ ማስረጃ አልተገኘም። IARC/WHO።

በኢራን 50,000 ሰዎችን ለ10 ዓመት የተከታተለ ጥናት፣ ሻይን በጣም ትኩስ አድርገው የሚጠጡና ከፈሰሰ በኋላ ብዙም ሳይጠብቁ የሚጠጡ ሰዎች ለዚህ ካንሰር የበለጠ እንደተጋለጡ አሳይቷል። PubMed። ይህ ካንሰር ከኢትዮጵያ እስከ ደቡብ አፍሪካ ባለው የምሥራቅ አፍሪካ አካባቢ በብዛት ይታያል፤ በአፍሪካ በተደረጉ ጥናቶችም ትኩስ ምግብና መጠጥ ከአደጋዎቹ አንዱ ሆኖ ተገኝቷል። PubMed።

ትኩስ መጠጥ ብቸኛው ምክንያት አይደለም። ሲጋራ ማጨስ፣ ብዙ አልኮል መጠጣት፣ ከመጠን በላይ ውፍረትና ለረጅም ጊዜ የቆየ ከባድ የጨጓራ አሲድ መመለስ (acid reflux) ዋና ዋና አጋላጭ ነገሮች ናቸው። NHS።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ በቶሎ ሐኪም ያግኙ፦

ጥቁር ወይም ጥቁር ቀይ ሰገራ።
ደም ማሳል።
ከ2 ቀን በላይ የቀጠለ ማስመለስ።

NHS።

ብዙ ደም ካስመለሱ ወይም ራስዎን ከሳቱ በአሜሪካ 911 ይደውሉ፤ በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907፤ በሌላ ቦታ የአካባቢዎን የድንገተኛ እርዳታ ያነጋግሩ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ቡና፣ ሻይ ወይም ገንፎ ከፈሰሰ በኋላ ጥቂት ደቂቃዎች ይጠብቁ፤ ቀዝቃዛ መሆን አያስፈልገውም፣ በረድ ማለት ብቻ በቂ ነው። NHS።
ትኩስ መጠጥ በፍጥነት በአንድ ጊዜ አይጨልጡ፤ ቀስ ብለው ይጠጡ።
ለልጆች ገንፎ ወይም ሻይ ሲሰጡ መጀመሪያ ሙቀቱን ይሞክሩ።
ሲጋራ ካጨሱ ለማቆም ይሞክሩ፤ አልኮል ይቀንሱ።
የመዋጥ ችግር ካለብዎት በራስዎ በባህላዊ መድኃኒት ለማከም አይሞክሩ፤ ይመርመሩ።

ምልክቶች

የምግብ ቧንቧ ካንሰር መጀመሪያ ላይ ምልክቱ ላይታወቅ ይችላል። የሚከተሉት ምልክቶች ሊታዩ ይችላሉ፦