እንጥል፦ «እንጥል ወረደ» በሽታ አይደለም፤ በባህል አይቆረጥም

Name: እንጥል፦ «እንጥል ወረደ» በሽታ አይደለም፤ በባህል አይቆረጥም
Creator: Hikimna

The uvula: a long or bent uvula is not a disease, and traditional cutting is harmful

ቪዲዮ · Dr. Abiy

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-22

ምንድን ነው?

እንጥል (uvula) ከአፋችን ውስጥ በላይኛው ለስላሳ ላንቃ ጫፍ ላይ የምትንጠለጠል ትንሽ ሥጋ ናት። የእንጥል መጠንና ቅርፅ ከሰው ሰው ይለያያል። ረዘም ያለች፣ አጠር ያለች ወይም ወደ ግራ ወይም ወደ ቀኝ ተጣመም ያለች እንጥል ብዙውን ጊዜ የተለመደ ነው፤ በሽታ አይደለም።

በብዙ ቤተሰብ ዘንድ «እንጥል ወረደ»፣ «እንጥል አበጠ» ተብሎ ልጅ ለሞት የሚደርስ ይመስላል። ግን «እንጥል ወረደ» የሚባል በሽታ የለም። ልጅ ሲያስል፣ ጉሮሮውን ሲያመው ወይም ትኩሳት ሲኖረው መንስኤው ብዙውን ጊዜ የጉሮሮ ኢንፌክሽን (sore throat) ነው፤ እንጥሉ አይደለም። NHS።

በኢትዮጵያ ከልጆች ግማሽ ያህሉ በባህል እንጥል እንደተቆረጠባቸው ጥናቶች ያሳያሉ። ምክንያቱ ደግሞ «ሳልና የጉሮሮ ሕመምን ለመከላከል» የሚል እምነት ነው። PubMed። የእንጥል ሥራ ሙሉ በሙሉ ባይታወቅም፣ ጉሮሮን የሚያረጥብ ምራቅ ታመነጫለች፤ ስለዚህ «ጥቅም የላትም፣ ብትቆረጥ ምንም አይልም» ማለት ትክክል አይደለም።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

መተንፈስ መቸገር፣ ወይም ሲተነፍስ የሚያፏጭ ከፍተኛ ድምፅ (stridor)።
ምራቅ መዋጥ አለመቻልና ምራቅ ከአፍ መዝረብረብ።
ምልክቶቹ በፍጥነት እየባሱ ሲሄዱ።
በባህል እንጥል ከተቆረጠ በኋላ የማይቆም መድማት፣ ትኩሳት፣ መዋጥ አለመቻል፣ የአንገት መገተር ወይም ልጁ መዳከም።

NHS። አሜሪካ ውስጥ 911 ይደውሉ። አዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ነው። በሌላ ቦታ ያሉ የአካባቢውን የድንገተኛ አገልግሎት ያግኙ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ልጅዎ ሲያስል ወይም ጉሮሮውን ሲያመው በቂ ፈሳሽ ይስጡት፤ ያሳርፉት።
ትኩሳትና ሕመም ካለ ለዕድሜው የሚሆን መድኃኒት እንዲሰጥ ፋርማሲስትን ይጠይቁ።
እንጥሉን በባህል ሐኪም አያስቆርጡ። ጥናቶች እንደሚያሳዩት ከተቆረጠባቸው ልጆች ከሦስት አንዱ ገደማ እንደ መድማት፣ ኢንፌክሽን (infection) እና ሴፕሲስ (sepsis) ያሉ ችግሮች ያጋጥማቸዋል። PubMed።
ያልጸዳ ምላጭ ወይም መሣሪያ እንደ ኤችአይቪ (HIV) እና ሄፓታይተስ ያሉ በደም የሚተላለፉ ኢንፌክሽኖችን ሊያስተላልፍ ይችላል።
እንጥሉን በጣት፣ በክር ወይም በሌላ ነገር ለመንካት ወይም «ለማንሳት» አይሞክሩ።

ምልክቶች

እንጥል ራሷ ችግር የምትፈጥረው አልፎ አልፎ ነው። በጣም ረዝማ የጉሮሮውን ክዳን (epiglottis) ከነካች፦

የማያቋርጥ ሳል (chronic cough)፣ በተለይ በጀርባ ሲተኙ።
በጉሮሮ ውስጥ የሆነ ነገር ያለ የሚመስል ስሜት።
የማቅለሽለሽ ወይም የማንቀጥቀጥ (gag) ስሜት።

እነዚህ ምልክቶች ሌሎች ብዙ ምክንያቶችም ስላሏቸው በሐኪም መመርመር አለባቸው። PubMed።

ሐኪም መቼ ማየት?

ልጅዎ ትኩሳት፣ ጠንካራ የጉሮሮ ሕመም ወይም ከሳምንት በላይ የቆየ ሕመም ካለው።
ሳል ለሳምንታት ከቀጠለ።
የእንጥል ቅርፅ ወይም መጠን ካሳሰበዎት፣ ወደ ባህል ሐኪም ሳይሆን ወደ ጤና ተቋም ወይም ወደ ጆሮ፣ አፍንጫና ጉሮሮ ሐኪም ይሂዱ።
እንጥል ረዝማ እውነተኛ ችግር ስትፈጥር፣ ሐኪም መርምሮ አስፈላጊ ከሆነ በንፁህ ሁኔታ ሊያሳጥራት ይችላል። ይህ ውሳኔ የሚወሰነው በምልክቶች ነው፤ በመልኳ ብቻ አይደለም። PubMed።

መከላከያ

ስለ «እንጥል ወረደ» ያለውን የተሳሳተ እምነት ለቤተሰብና ለጎረቤት ያስረዱ።
ልጅዎን ወደ አገር ቤት ሲወስዱ እንጥል መቁረጥ፣ የወተት ጥርስ ማውጣትና ሌሎች የባህል ድርጊቶች እንዳይደረጉበት አስቀድመው ከቤተሰብ ጋር ይነጋገሩ።
ልጆች የሚመከሩትን ክትባቶች በሙሉ እንዲወስዱ ያድርጉ።
እጅ መታጠብ የጉሮሮና የመተንፈሻ ኢንፌክሽኖችን ይቀንሳል።

ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው