የቶንሲል ኢንፌክሽን እንዴት የልብ በሽታ ያመጣል? (ሩማቲክ የልብ በሽታ)

Name: የቶንሲል ኢንፌክሽን እንዴት የልብ በሽታ ያመጣል? (ሩማቲክ የልብ በሽታ)
Creator: Hikimna

How a strep throat infection can lead to rheumatic heart disease

ቪዲዮ · Dr. Abiy

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-22

ምንድን ነው?

አብዛኛው የጉሮሮና የቶንሲል ኢንፌክሽን (tonsillitis) በቫይረስ የሚመጣ ሲሆን በራሱ ይድናል። ጥቂቱ ግን ግሩፕ ኤ ስትሬፕቶኮከስ (group A streptococcus) በሚባል ባክቴሪያ ይመጣል፤ ይህ "ስትሬፕ ስሮት" (strep throat) ይባላል። በልጅነትና በትምህርት ዕድሜ የተለመደ ነው።

በአንዳንድ ሰዎች ይህ ባክቴሪያ ሳይታከም ሲቀር የሰውነት በሽታ መከላከያ ሥርዓት በስህተት የራሱን ሰውነት ያጠቃል። ምክንያቱም የባክቴሪያው የላይኛው ክፍል ከልብ ቫልቭ (heart valve) ሥጋ ጋር ተመሳሳይነት ስላለው ነው። ይህ ሩማቲክ ትኩሳት (rheumatic fever) ይባላል።

ሩማቲክ ትኩሳት በተደጋጋሚ ሲመጣ የልብ ቫልቮች ይቆስላሉ፣ ይደነድናሉ፤ በትክክል መከፈትና መዘጋት ያቅታቸዋል። ይህ ሩማቲክ የልብ በሽታ (rheumatic heart disease) ይባላል። ጉዳቱ ዘላቂ ነው። በዓለም ላይ ከ25 ዓመት በታች ባሉ ሰዎች ከሚታዩት የተገኙ የልብ በሽታዎች ዋነኛው ነው። በተለይ መጨናነቅ ባለበትና የሕክምና አገልግሎት በሚያንስበት አካባቢ ይበዛል።

የቶንሲል ኢንፌክሽን ያለበት ሰው ሁሉ የልብ በሽታ ይይዘዋል ማለት አይደለም። አደጋው ያለው በባክቴሪያ በሚመጣውና ሳይታከም በሚቀረው ኢንፌክሽን ላይ ነው።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ቶሎ ሐኪም ያሳዩ፦

ከጉሮሮ ሕመም በኋላ የመገጣጠሚያ እብጠት፣ የደረት ሕመም ወይም ትንፋሽ ማጠር።
በትንሽ እንቅስቃሴ ማለክለክ፣ የእግር ማበጥ ወይም ከፍተኛ ድካም።
ምራቅን መዋጥ ማቃት፣ አፍን መክፈት መቸገር ወይም በአንድ በኩል ብቻ የሚያብጥ ጉሮሮ።

መተንፈስ ከከበደ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ። በአሜሪካ 911 ይደውሉ። በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ነው። በሌላ ቦታ ያሉ የአካባቢዎን የአደጋ ጊዜ አገልግሎት ያግኙ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ብዙ ፈሳሽ ይጠጡ፤ ያርፉ።
ለሕመምና ለትኩሳት ፓራሲታሞል ወይም አይቡፕሮፌን መጠቀም ይቻላል፤ ከ16 ዓመት በታች ላሉ ልጆች አስፕሪን አይስጡ።
አንቲባዮቲክ ከታዘዘልዎ ቢሻልዎም ሙሉውን ኮርስ እስከ መጨረሻ ይውሰዱ።
ሲያስሉና ሲያስነጥሱ አፍዎን ይሸፍኑ፤ እጅዎን ይታጠቡ።
ማንኪያ፣ ብርጭቆና ምግብ አይጋሩ፤ በሕመም ጊዜ መሳሳምን ያስወግዱ።

ምልክቶች

የስትሬፕ ስሮት ምልክቶች፦

ድንገት የሚጀምር የጉሮሮ ሕመምና ለመዋጥ መቸገር።
ትኩሳት።
ያበጡ፣ የቀሉ ወይም ነጭ ነገር ያለባቸው ቶንሲሎች።
በአንገት ላይ ያበጡና የሚያሙ የሊምፍ ዕጢዎች።
ብዙ ጊዜ ሳል ወይም ንፍጥ አይኖርም።

የሩማቲክ ትኩሳት ምልክቶች (ከጉሮሮ ሕመም በኋላ በጥቂት ሳምንታት)፦

ትኩሳት።
ከአንድ መገጣጠሚያ ወደ ሌላው የሚዘዋወር የመገጣጠሚያ ሕመምና እብጠት።
የደረት ሕመም፣ የልብ ምት መፍጠን ወይም ትንፋሽ ማጠር።

ሐኪም መቼ ማየት?

የጉሮሮ ሕመም ከትኩሳትና ካበጡ ቶንሲሎች ጋር ሲመጣ፣ በተለይ በልጆች።
የጉሮሮ ሕመሙ ከጥቂት ቀናት በኋላ ካልተሻለ።
ቶንሲል በተደጋጋሚ የሚያምዎ ከሆነ።
ሐኪሙ ባክቴሪያ መሆኑን በምርመራ (throat swab) ሊያረጋግጥ ይችላል። ባክቴሪያ ከሆነ አንቲባዮቲክ ይታዘዛል፤ ይህም ሩማቲክ ትኩሳትን ይከላከላል።
ሩማቲክ ትኩሳት ያጋጠመው ሰው በሐኪም እንደታዘዘ ለረጅም ጊዜ መደበኛ አንቲባዮቲክ መውሰድ አለበት፤ ይህ ተጨማሪ የልብ ጉዳትን ይከላከላል።

መከላከያ

የባክቴሪያ ቶንሲል ኢንፌክሽንን በጊዜ ማሳከም ዋናው መከላከያ ነው።
ባክቴሪያው በንክኪ፣ በመሳሳም፣ ማንኪያ በመጋራትና በሳልና በማስነጠስ ይተላለፋል። እጅ መታጠብና ዕቃ አለመጋራት ስርጭቱን ይቀንሳል።
የቤት መጨናነቅን መቀነስና አየር እንዲገባ ማድረግ ይረዳል።
ቫይረስ ለሆነ የጉሮሮ ሕመም አንቲባዮቲክ አይጠቅምም፤ ያለ ሐኪም ትእዛዝ አይውሰዱ።

ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው