በሕፃናትና ልጆች ላይ ትኩሳት፣ የአደጋ ምልክቶችና ሕክምና መፈለጊያ ጊዜ
Fever in Babies and Children: Danger Signs and When to Seek Care
በሕክምና ባለሙያ የተገመገመ · Reviewed by a medical professional · 2026-09-20
ድንገተኛ አደጋ ነው? መጀመሪያ ይደውሉ።
911 አሜሪካ · 907 አዲስ አበባ · ሌላ ቦታ ከሆኑ የአካባቢዎን የድንገተኛ እርዳታ ያነጋግሩ።
ምንድን ነው?
ትኩሳት (fever) የሰውነት ሙቀት ከመደበኛው ከፍ ማለት ነው። በሕፃናት ላይ ትኩሳት የሰውነትን በሽታ የመከላከል ተፈጥሯዊ ምላሽ የሚያሳይ ምልክት እንጂ በራሱ አንድ ራሱን የቻለ በሽታ አይደለም። ብዙ ጊዜ መንስኤው ቀላል የቫይረስ ኢንፌክሽን ነው፤ አንዳንዴ ግን ከባድ በሽታ ሊሆን ይችላል።
አደገኛ ምልክቶች
- ዕድሜው ከሶስት ወር በታች የሆነ ሕፃን ማንኛውም ዓይነት ትኩሳት ካሳየ።
- ፈሳሽ መዋጥ ወይም ጡት መጥባት አለመቻል፤ የጠጣውን ሁሉ ማስታወክ።
- መንቀጥቀጥ ወይም አዙሪት (convulsions)።
- ከፍተኛ ድካም፣ ራስን መሳት፣ ወይም ለመቀስቀስ መቸገር።
- የአንገት መገተር።
- ትኩሳት ከሽፍታ ጋር፣ በተለይ ሽፍታው በብርጭቆ ሲጫን የማይጠፋ ከሆነ (glass test)፤ ይህ የማጅራት ገትር (meningitis) ምልክት ሊሆን ይችላል።
- በጣም ፈጣን ወይም ከባድ አተነፋፈስ (difficult breathing)።
- የከንፈር መገርጣት ወይም ወደ ሰማያዊ ቀለም መቀየር።
- ሽንት መሽናት ማቆም፤ የሰውነት ፈሳሽ ማጣት (dehydration) ምልክት ነው።
- በፍጥነት እየባሰ የሚሄድ ህመም።
ቤት ውስጥ
- የጡት ወተትና ሌሎች ፈሳሾችን አብዝተው ይስጡ።
- ቀለል ያሉ፣ ምቾት የሚሰጡ ልብሶች (comfortable clothing) ያልብሱ።
- ፓራሲታሞል (paracetamol) ህመምንና ምቾት ማጣትን ለማስታገስ ብቻ ነው። መጠኑ በሕፃኑ የሰውነት ክብደት ልክ በባለሙያ መታዘዝ አለበት።
- ልጁን በቅርበት ይከታተሉ፦ አተነፋፈሱን፣ ሽንቱን፣ ንቃቱን።
- ሕፃኑን በበረዶ ውሃ አይዘፍዝፉ፣ በአልኮል አያሹ፣ በግድ በቀዝቃዛ ውሃ አያጠቡ። ይህ ይበልጥ ይጎዳል።
- በብዙ ልብሶች አይጠቅልሉ (bundling)።
- አስፕሪን ለሕፃናት በፍጹም አይስጡ።
- መድኃኒቶችን አያፈራርቁ።
- ከዚህ በፊት የተረፉ አንቲባዮቲክ ወይም የወባ መድኃኒቶችን (antimalarials) በራስዎ ፍቃድ አይስጡ። ከባድ ችግር ሊያስከትል ይችላል።
ምልክቶች
- ሰውነት መሞቅ፤ በሙቀት መለኪያ ላይ ከመደበኛው ከፍ ያለ ቁጥር።
- ብስጭት፣ ማልቀስ፣ ወይም ከወትሮው ብዙ መተኛት።
- የምግብ ወይም የመጥባት ፍላጎት መቀነስ።
- ብርድ ብርድ ማለት፣ ማላብ።
- ብዙ ጊዜ ከሳል፣ ከጉንፋን፣ ከጆሮ ህመም ወይም ከተቅማጥ ጋር አብሮ ይመጣል።
ሐኪም መቼ ማየት?
- ከሶስት ወር በታች ያለ ሕፃን ትኩሳት ካለው፣ ያለ መዘግየት ወዲያውኑ።
- ልጁ ኢትዮጵያ ውስጥ ካለ ወይም ከወባ አካባቢ ከተመለሰ፣ ፈጣን የወባ የደም ምርመራ ያስፈልጋል።
- መድኃኒት እየወሰደ ትኩሳቱ የማይቀንስ ከሆነ፣ ወይም ምልክቶቹ እየባሱ (worsening) ከመጡ፣ ድጋሚ ወደ ጤና ተቋም ይውሰዱ።
- ትኩሳቱ ለብዙ ቀናት ከቀጠለ።
- ልጁ ፈሳሽ በደንብ የማይጠጣ ከሆነ ወይም ሽንቱ ከቀነሰ።
መከላከያ
- የልጅነት ክትባቶችን በወቅቱ ያስከትቡ።
- ወባ ባለበት አካባቢ ልጆች በአጎበር (bed net) ስር ይተኙ፤ ወደ ኢትዮጵያ ከመጓዝዎ በፊት ስለ ወባ መከላከያ ሐኪም ያማክሩ።
- እጅ በሳሙና መታጠብ ብዙ ኢንፌክሽኖችን ይከላከላል።
- በመጀመሪያዎቹ ስድስት ወራት ጡት ብቻ ማጥባት።
- ትክክለኛ መረጃ ይያዙ፤ አላስፈላጊ የቤት ውስጥ ሕክምናዎችን ያስወግዱ፤ ከጤና ባለሙያዎች ጋር ይተባበሩ።
ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው
- ልጄ ትኩሳት ሲኖረው ፓራሲታሞል ስንት ልስጠው? በክብደቱ ልክ ስንት ነው?
- የወባ ምርመራ ያስፈልገዋል?
- ወደ ኢትዮጵያ ስንጓዝ ለልጄ የወባ መከላከያ ያስፈልገዋል?
- የትኛው ምልክት ወዲያውኑ ወደ ድንገተኛ ክፍል እንድሄድ ያደርገኛል?
ምንጮች
- NHS. Fever in children.
- MedlinePlus. Fever.
- WHO. Malaria fact sheet.
- Ethiopian Federal Ministry of Health. Integrated Management of Newborn and Childhood Illness (IMNCI) guidelines.
ጥያቄዎችና መልሶች · 1
user22…
ደክተር ሰምታደረገዉበጎስራ መድኃኔአለም ያግዝሕ ዝሕ እኔግንጥያቄነበረኝ ሁለትአመያልሞላዉልጅአለኝ እናከአፍንጫዉ ሚጥሚጣ ገባበትእና ህክምናስወስደዉ የለዉምአይታይም ይሉኛል ልጁደግሞ አሞታል ምንላድርግ ክርእፈልጋለሑ
ሕክምና
በጣት ወይም በሌላ ነገር ለማውጣት አይሞክሩ፣ ወደ ውስጥ ይገፋዋል። ከአንድ ወገን ብቻ የሚሸት ፈሳሽ ካለ የተረፈ ነገር ምልክት ነው። በተራ እይታ ስለማይታይ በአፍንጫ ኢንዶስኮፒ ይታይ።
ተያያዥ ርዕሶች
የአራስ ሕፃን አደገኛ ምልክቶች
ወባ
የሳንባ ኢንፌክሽን ወይም ኒሞኒያ
ተቅማጥ፣ ድርቀት፣ ኦአርኤስ እና ዚንክበሕክምና ባለሙያ የተገመገመ። ለትምህርት ብቻ ነው፤ የግል የሕክምና ምክር አይደለም። ድንገተኛ ችግር ካለ 911 (አሜሪካ) ወይም 907 (አዲስ አበባ)።
ሁሉም ጽሑፎች · ስለ እኛ · ያግኙን