ከቶንሲል አጠገብ የሚቋጠር መግል (ፔሪቶንሲላር አብሰስ)፦ አስቸኳይ የጉሮሮ ሕመም

Name: ከቶንሲል አጠገብ የሚቋጠር መግል (ፔሪቶንሲላር አብሰስ)፦ አስቸኳይ የጉሮሮ ሕመም
Creator: Hikimna

Peritonsillar abscess (quinsy): an urgent throat infection

ቪዲዮ · Dr. Abiy

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-21

ድንገተኛ አደጋ ነው? መጀመሪያ ይደውሉ።

911 አሜሪካ · 907 አዲስ አበባ · ሌላ ቦታ ከሆኑ የአካባቢዎን የድንገተኛ እርዳታ ያነጋግሩ።

ምንድን ነው?

ፔሪቶንሲላር አብሰስ (peritonsillar abscess) ወይም ኩዊንሲ (quinsy) ማለት በቶንሲልና በጉሮሮ ግድግዳ መካከል መግል ሲቋጠር ነው። ብዙ ጊዜ የቶንሲል ኢንፌክሽን (tonsillitis) ውስብስብ ሆኖ ይመጣል። በአብዛኛው በአንድ በኩል ይከሰታል፤ አልፎ አልፎ በሁለቱም በኩል ሊከሰት ይችላል።

ይህ መግል በቶንሲሉ ላይ ከሚታዩት ነጫጭ ነጠብጣቦች የተለየ ነው። ከቶንሲሉ ጀርባና አጠገብ ተቋጥሮ ስለሚቀመጥ ከውጭ ላይታይ ይችላል። ያበጠው ቦታ የአየር መተላለፊያን ሊያጠብብ ስለሚችል አስቸኳይ ሕክምና ይፈልጋል።

በብዛት በትልልቅ ልጆች፣ በወጣቶችና በአዋቂዎች ይታያል።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

ለመተንፈስ መቸገር ወይም በሚተነፍሱበት ጊዜ የሚያፏጭ ድምፅ
ምንም መዋጥ አለመቻል ወይም ምራቅ ማዝረብረብ
አፍን መክፈት አለመቻል ወይም ለመናገር መቸገር
በአፍና በጉሮሮ ውስጥ እብጠት ወይም በፍጥነት እየባሰ የሚሄድ የጉሮሮ ሕመም

በአሜሪካ 911 ይደውሉ። በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ነው፤ በሌሎች ቦታዎች የአካባቢውን የድንገተኛ አገልግሎት ያነጋግሩ። ራስዎ አያሽከርክሩ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ከላይ ያሉት ምልክቶች ካሉ ቤት ውስጥ አይጠብቁ፤ በቀጥታ ወደ ድንገተኛ ሕክምና ይሂዱ።
እብጠቱን በጣት፣ በመርፌ ወይም በሌላ ነገር ለማፍረስ አይሞክሩ።
በቶንሲል ላይ ያሉትን ነጫጭ ነገሮች መፋቅ ወይም ማውጣት ይህንን መግል አያድነውም።
ቀለል ያለ የቶንሲል ሕመም ከሆነ እረፍት ያድርጉ፣ ቀዝቃዛ ፈሳሽ ይጠጡ፤ ምልክቶቹ ቢባባሱ ግን ሐኪም ይዩ።

ምልክቶች

ከባድና እየባሰ የሚሄድ የጉሮሮ ሕመም፤ ብዙ ጊዜ በአንድ በኩል
ትኩሳትና ብርድ ብርድ ማለት
ለመዋጥ መቸገር፣ ምራቅ መዋጥ አለመቻልና ልጋግ መዝረብረብ
አፍን ለመክፈት መቸገር ወይም ሲከፍቱ ሕመም
የታፈነ ድምፅ
በዚያው በኩል የጆሮ ሕመም
የአንገት ወይም የፊት እብጠት፣ የአንገት ዕጢዎች መጠዝጠዝ

ሐኪም መቼ ማየት?

የቶንሲል ሕመም ከያዘዎት በኋላ ሕመሙ በአንድ በኩል እየጠነከረ ከሄደ፣ ለመዋጥ ወይም አፍ ለመክፈት ከከበደዎት ወዲያውኑ።
የጉሮሮ ሕመም ለመብላትና ለመጠጣት እስኪያስቸግር ድረስ ከከፋ።
የቶንሲል ሕመም በአንድ ሳምንት ውስጥ ካልተሻለ።

ሐኪሙ ጉሮሮውን አይቶ ይመረምራል፤ አስፈላጊ ሲሆን በመርፌ መግል መሳብ ወይም ሲቲ ስካን (CT scan) ሊያደርግ ይችላል። ኢንፌክሽኑ ቀድሞ ከተያዘ በአንቲባዮቲክ (antibiotics) ሊታከም ይችላል። መግል ከተቋጠረ ግን በመርፌ ወይም በትንሽ መቅደድ መውጣት አለበት። በጣም በከፋ ሁኔታ ቶንሲሉ ከመግሉ ጋር አብሮ ሊወጣ ይችላል፤ ይህ ግን አልፎ አልፎ ነው። ከሕክምና በኋላ ብዙ ሰዎች ይድናሉ፤ ሕመሙ ግን አንዳንድ ጊዜ ሊመለስ ይችላል።

መከላከያ