ጉንፋን፦ «ብርድ መታኝ» እና አሞክሲሲሊን ለምን አይረዳም
The common cold: why antibiotics do not help
በሕክምና ባለሙያ የተገመገመ · Reviewed by a medical professional · 2026-09-20
ምንድን ነው?
ጉንፋን (common cold) የአፍንጫና የጉሮሮ ቫይረስ (virus) ኢንፌክሽን ነው። ከሁለት መቶ በላይ ቫይረሶች ጉንፋን ሊያመጡ ይችላሉ፤ ራይኖቫይረስ (rhinovirus) የሚባሉት በጣም የተለመዱ ናቸው። ቫይረሱ ከተያዘ ሰው በሳልና በማስነጠስ ወደ ኤር (air) ይወጣል፤ ስንተነፍስ፣ ወይም…
አደገኛ ምልክቶች
- መተንፈስ መቸገር ወይም ፈጣን ትንፋሽ።
- የደረት ህመም።
- የድርቀት (dehydration) ምልክት፦ ሽንት መቀነስ፣ አፍ መድረቅ፣ በጣም መዛል።
- እየተሻለ የነበረ ህመም እንደገና ከባሰ ወይም አዲስ ትኩሳት ከመጣ። CDC።
- በልጆች፦ የጆሮ ህመም ከሦስት ቀን በላይ ካልተሻለ፣ ከጆሮ ፈሳሽ ከወጣ፣ ከጆሮ ዙሪያ እብጠት ካለ፣ ወይም መስማት ከቀነሰ። NHS።
- ሕፃን ወይም ትንሽ ልጅ በጣም ከታመመ፣ ካልነቃ ወይም መጠጣት ካቆመ፣ የልጆች ትኩሳት አደገኛ ምልክቶችን ገጽ ይመልከቱ።
ቤት ውስጥ
- በቂ እረፍት ያድርጉ፤ ብዙ ፈሳሽ ይጠጡ።
- የአፍንጫ ሳሊን ስፕሬይ (saline spray) ወይም ጠብታ መዘጋትን ያቀላል። ንጹሕ ሂዩሚዲፋየር (humidifier) ወይም የእንፋሎት ትንፋሽ ሊረዳ ይችላል።
- ለጉሮሮ ህመም የጨው ውሃ መጉመጥመጥ፣ ወይም ሙቅ ውሃ ከሎሚና ማር ጋር ይረዳል። ማር ከአንድ ዓመት በታች ለሆነ ሕፃን አይሰጥም። CDC።
- ከፋርማሲ የሚገዛ የህመምና የትኩሳት መድኃኒት ምልክቶችን ለጊዜው ያቀላል እንጂ ጉንፋኑን አይፈውስም። የሳልና የጉንፋን መድኃኒቶች ከስድስት ዓመት በታች ለሆኑ ልጆች አይመከሩም። CDC።
- አሞክሲሲሊን ወይም ሌላ አንቲባዮቲክ ለጉንፋን አይውሰዱ። ከቤት የተረፈ ወይም ከሌላ ሰው የተዋሰ አንቲባዮቲክ አይውሰዱ።
- «ባለፈው ወስጄ ተሻለኝ» ካሉ፣ ያስታውሱ፦ ብዙ ጉንፋን በራሱ ይጠፋል። መድኃኒቱን የወሰዱበትና የተሻለዎት ጊዜ ሊገጣጠም ይችላል፤ ይህ መድኃኒቱ ረዳ ማለት አይደለም።
ምልክቶች
- የአፍንጫ መዘጋት ወይም ፈሳሽ መውረድ።
- ማስነጠስ፣ ጉሮሮ ማሳከክ ወይም ማመም።
- ሳል፣ የራስ ምታት፣ ቀላል የሰውነት ህመም።
- ትኩሳት ካለ አብዛኛውን ጊዜ ቀላል ነው።
- ምልክቶቹ በሁለት እስከ ሦስት ቀን ውስጥ ይበረታሉ፤ ብዙ ጊዜ ከአንድ ሳምንት በታች ይቆያሉ፣ በአንድ እስከ ሁለት ሳምንት ውስጥ ይሻላል። CDC፣ NHS።
- ፍሉ (flu) እና ኮቪድ (COVID) ተመሳሳይ ምልክቶች ሊያመጡ ይችላሉ። እርግጠኛ ካልሆኑ፣ በተለይ አረጋዊ ከሆኑ ወይም ሌላ በሽታ ካለብዎ፣ ቴስት ማድረግ ይረዳል።
ሐኪም መቼ ማየት?
- ትኩሳት ከአራት ቀን በላይ ከቆየ። CDC።
- ምልክቶቹ ከአሥር ቀን በላይ ሳይሻሉ ከቀጠሉ። NHS።
- ሳል ከሦስት ሳምንት በላይ ከቆየ። ረጅም ሳል ሌላ ምክንያት ሊኖረው ይችላል፤ ማስመርመር ያስፈልጋል።
- የትንፋሽ ማጠር፣ የደረት ህመም፣ ወይም የተሻለ ህመም እንደገና ከባሰ።
- አስም (asthma)፣ የልብ፣ የስኳር ወይም ሌላ ሥር የሰደደ በሽታ ካለብዎና ከባሰ።
- ልጅዎ ስለታመመ ከተጨነቁ፣ በተለይ የጆሮ ህመም ወይም ከፍተኛ ትኩሳት ካለ።
- አንዳንድ የጉሮሮ፣ የጆሮና የሳንባ ኢንፌክሽኖች በባክቴሪያ ሊመጡ ይችላሉ። አንቲባዮቲክ የሚያስፈልግ ከሆነ፣ ሐኪም ከመረመረ በኋላ ይወስናል።
መከላከያ
- እጅዎን በሳሙናና በውሃ ቢያንስ ሃያ ሰከንድ ደጋግመው ይታጠቡ። MedlinePlus።
- ባልታጠበ እጅ ዓይን፣ አፍንጫና አፍ አይንኩ።
- ሲያስሉና ሲያስነጥሱ በሶፍት ወይም በክንድዎ ይሸፍኑ፤ ሶፍቱን ወዲያው ይጣሉ።
- ሲታመሙ ቤት ይቆዩ፤ ከሌሎች ይራቁ። ጉንፋን ለአንድ እስከ ሁለት ሳምንት ሊተላለፍ ይችላል። NHS።
- ብርድ ሲሆንም መስኮት ከፍተው ንጹሕ አየር ያስገቡ፤ በተጨናነቀ ክፍል ውስጥ የተበከለ አየር መጋራት ይቀንሳል።
- አንቲባዮቲክ ሲታዘዝልዎ በተሰጠው መመሪያ ብቻ ይውሰዱ፤ አያካፍሉ፣ ለቀጣይ ህመም አያስቀምጡ። ያለ አስፈላጊነት መውሰድ ተቅማጥ፣ ሽፍታ ወይም አለርጂ ሊያመጣ ይችላል፤ ባክቴሪያዎችም መድኃኒቱን መቋቋም ይጀምራሉ። ይህ አንቲባዮቲክ ሬዚስታንስ (antibiotic resistance) ይባላል፤ ሰውነትዎ ሳይሆን ባክቴሪያው ነው የሚላመደው። WHO።
ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው
- ይህ ጉንፋን ነው፣ ወይስ ፍሉ፣ ኮቪድ ወይም የባክቴሪያ ኢንፌክሽን? ቴስት ያስፈልገኛል?
- አንቲባዮቲክ ለምን ያስፈልገኛል ወይም ለምን አያስፈልገኝም?
- ምልክቶቼ ሳይሻሉ ስንት ቀን ከቆዩ መመለስ አለብኝ?
- ለልጄ የትኛው መድኃኒት ደህና ነው፣ የትኛው አይደለም?
ምንጮች
- CDC. About Common Cold.
- NHS. Common cold.
- CDC. Antibiotic Use.
- WHO. Antimicrobial resistance fact sheet.
ጥያቄዎችና መልሶች · 6
በምትወደው ነገር ብየ ልጠይቅህ ዶክተር ሁሌም ሀክታ ይበዛብኛል ምን ነው ? መፍትሄውስ ምን ነው ??
ተደጋጋሚ አክታ የአለርጂ፣ የሳይነስ ወይም የሳንባ ቧንቧ መቆጣት ምልክት ሊሆን ይችላል። በቂ የሞቀ ፈሳሽ መውሰድ የሚያስታግስ ቢሆንም፣ ትኩሳት ወይም ሳል ካለበት በጤና ባለሙያ መመርመር ያስፈልጋል።
ማስነጠስ ሲበዛ በአእምሮ ውስጥ ደም ሊፈስ እና የመርጋት ችግር ሊያግጥም ይችላል የሚል መረጃ ከሚዲያ ሰምቻለሁ እውን ነውን
አይጨነቁ፣ በጣም የማይመስል ነው። ጤነኛ ሰው በተለመደ ማስነጠስ የአእምሮ ደም መፍሰስ ወይም የደም መርጋት አያጋጥመውም። ማስነጠስ ከበዛ ብዙ ጊዜ ምክንያቱ አለርጂ ወይም ጉንፋን ነው።
ስናስነጥስ ለምንድነው አይናችንንየምንጨፍን ዶክተር
ሳናስበው የሚሆን ምላሽ ነው። ማስነጠሱን የሚያመጣው ምልክት የዐይን ሽፋን ጡንቻ ላይም አብሮ ስለሚደርስ ዐይናችን ይጨፈናል። ዐይን ይወጣል የሚባለው ግን እውነት አይደለም፤ ከፍቶ ማስነጠስም ጉዳት የለውም።
selam.docter.enan demo tonsilen.bezu.geze.yamegnal.enam.demo.bamemgni.sat.kguroroya.tetar.negr.yiwetagnal.ebath.nearning.mn.yihun
Ke guroro yemiwetaw tinish netch mashtet yalew negr tonsil lay yemikemach yemgeb kirt new, adegegna aydelem. Megeb kebelu behuala be chew wuha mugumuk yiredal. Tonsil bamet bezu gize kaamemo gin masweged yichalal.
doctor እኔ ከባድ ሳይነስ አለብኝ መዳን ይችላል
አዎ፣ አብዛኛው ሳይነስ ይሻላል። በየቀኑ አፍንጫን በጨው ውሃ ማጠብና አቧራና ጭስ መራቅ ብዙ ይረዳል፣ በዚህ ካልተሻለም በምርመራና በቀዶ ህክምና የሚስተካከል ነው።
ዶ/ር ያስነጥሰኛል እና ላንቃየንም በጣም ያሳክከኛል መፍትሄ አለው
አዎ መፍትሄ አለው። ማስነጠስና የላንቃ ማሳከክ አብረው ሲመጡ ብዙ ጊዜ አለርጂ ነው። ከአቧራ፣ ከጭስ፣ ከሽቶና ከአበባ ብናኝ የትኛው እንደሚያስነሳው አስተውለው ይራቁ፤ አፍንጫን በጨው ውሃ ማጠብም ያቀላል።
ተያያዥ ርዕሶች
የአንቲባዮቲክ መድኃኒት መላመድና የቫይረስ በሽታ
የሳንባ ኢንፌክሽን ወይም ኒሞኒያ
በሕፃናትና ልጆች ላይ ትኩሳት፣ የአደጋ ምልክቶችና ሕክምና መፈለጊያ ጊዜ
የሳንባ ነቀርሳበሕክምና ባለሙያ የተገመገመ። ለትምህርት ብቻ ነው፤ የግል የሕክምና ምክር አይደለም። ድንገተኛ ችግር ካለ 911 (አሜሪካ) ወይም 907 (አዲስ አበባ)።
ሁሉም ጽሑፎች · ስለ እኛ · ያግኙን