ፒ ሲ ኦ ኤስ (PCOS)፦ የወር አበባ መዛባት፣ ፊት ላይ ፀጉርና ብጉር የሚያመጣው የሆርሞን ችግር

Name: ፒ ሲ ኦ ኤስ (PCOS)፦ የወር አበባ መዛባት፣ ፊት ላይ ፀጉርና ብጉር የሚያመጣው የሆርሞን ችግር
Creator: Hikimna

PCOS: the hormone condition behind irregular periods, facial hair and acne

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-22

ምንድን ነው?

ፒ ሲ ኦ ኤስ (PCOS፣ polycystic ovary syndrome) የሴቶችን ሆርሞን የሚያዛባ የተለመደ ችግር ነው። በዚህ ችግር ኦቫሪ (ovary) እንቁላልን በየወሩ በጊዜው አይለቅም። ይህ ደግሞ የወር አበባን ያዛባል፤ ለማርገዝም ያስቸግራል።

ብዙ ጊዜ በሰውነት ውስጥ የወንድ ሆርሞን (androgen) ይበዛል። ለዚህ ነው ፊት ላይ ፀጉር፣ ብጉርና የቆዳ መቅባት የሚታዩት። ሰውነት ለኢንሱሊን (insulin) የሚሰጠው ምላሽም ሊቀንስ ይችላል፤ በዚህም ለሁለተኛው ዓይነት የስኳር ህመም (type 2 diabetes) ተጋላጭነት ይጨምራል።

ምክንያቱ በትክክል አይታወቅም። በቤተሰብ ውስጥ ካለ የመያዝ እድሉ ይጨምራል። የእንግሊዝ ጤና አገልግሎት (NHS) አሁን "PMOS" በሚል አዲስ ስም ይጠራዋል፤ ሁለቱም ስሞች አንድ ችግርን ያመለክታሉ። ፈውስ የለውም፤ ግን ሕክምናና የአኗኗር ለውጥ ምልክቶቹን በደንብ ይቆጣጠራሉ።

አደገኛ ምልክቶች

ፒ ሲ ኦ ኤስ ራሱ ድንገተኛ አደጋ አይደለም። ግን ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

በጣም የሚበዛ የወር አበባ ደም ከማዞር፣ ከራስ መሳት ወይም ከትንፋሽ ማጠር ጋር።
ድንገተኛና ከባድ የታችኛው ሆድ ህመም።
እርግዝና ሊኖር እያለ ከባድ ህመም ወይም መድማት።
ለድንገተኛ ሁኔታ፦ 911 (US) ወይም 907 (አዲስ አበባ፣ የቀይ መስቀል አምቡላንስ) ይደውሉ። በሌላ ቦታ ያሉ የአካባቢውን የድንገተኛ አገልግሎት ያግኙ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ጤናማ አመጋገብ ይመገቡ፦ አትክልት፣ ጥራጥሬና ሙሉ እህል ያብዙ፤ ስኳር የበዛባቸውን መጠጦችና ምግቦች ይቀንሱ።
በየቀኑ የሰውነት እንቅስቃሴ ያድርጉ።
ክብደትዎ ከፍ ያለ ከሆነ ጥቂት ኪሎ መቀነስ እንኳን ምልክቶቹን ሊያሻሽል ይችላል።
የወር አበባዎን ቀን ይመዝግቡ፤ ለሐኪምዎ ይጠቅማል።
በሐኪም የታዘዘ መድኃኒትን በአግባቡ ይውሰዱ፤ ያለ ሐኪም ፈቃድ አያቋርጡ።
"ፒ ሲ ኦ ኤስን ይፈውሳል" ተብለው የሚሸጡ ያልተረጋገጡ ተጨማሪ ምግቦችንና የባህል መድኃኒቶችን አይመኑ።

ምልክቶች

ምልክቶቹ ከሴት ሴት ይለያያሉ። አንዳንዶች ምንም ምልክት ላይኖራቸው ይችላል።

የሚዛባ፣ የሚዘገይ ወይም የሚቀር የወር አበባ።
አንዳንዴ በጣም የሚበዛ ወይም ረጅም ቀን የሚቆይ የወር አበባ።
ለማርገዝ መቸገር።
ፊት፣ አገጭ፣ ደረት ወይም ሆድ ላይ የሚበዛ ፀጉር (hirsutism)።
ብጉርና የቆዳ መቅባት።
የራስ ፀጉር መሳሳት ወይም መርገፍ።
ክብደት መጨመር ወይም ክብደት ለመቀነስ መቸገር።
አንገትና ብብት ላይ የሚወፍርና የሚጠቁር ቆዳ (acanthosis nigricans)።
ድካም፣ ጭንቀት ወይም ድባቴ።

እነዚህ ምልክቶች በሌሎች ምክንያቶችም ሊመጡ ይችላሉ። ስለዚህ ምልክት መኖሩ ብቻ ፒ ሲ ኦ ኤስ አለ ማለት አይደለም፤ መመርመር ያስፈልጋል።

ሐኪም መቼ ማየት?

የወር አበባዎ ከተዛባ ወይም ለብዙ ወራት ከቀረ።
ፊትና ሰውነት ላይ ፀጉር ወይም ብጉር ከበዛና ኑሮዎን ከረበሸ።
ለማርገዝ እየሞከሩ ከተቸገሩ።
ፒ ሲ ኦ ኤስ እንዳለብዎ ከጠረጠሩ። ሐኪሙ የሆርሞንና የኢንሱሊን የደም ምርመራ፣ እንዲሁም የኦቫሪ አልትራሳውንድ (ultrasound) ሊያዝ ይችላል።
ፒ ሲ ኦ ኤስ ካለብዎ ለስኳር ህመም፣ ለደም ግፊትና ለልብ በሽታ ተጋላጭነት በየጊዜው ይመርመሩ።

መከላከያ

ፒ ሲ ኦ ኤስን ሙሉ በሙሉ መከላከል አይቻልም። ግን ከሚያመጣቸው ችግሮች ራስን መጠበቅ ይቻላል፦