የኦቫሪ ውሃ መቋጠር (ovarian cyst)፦ ለምን ይፈጠራል፣ ኦፕሬሽን መቼ ያስፈልጋል?

Name: የኦቫሪ ውሃ መቋጠር (ovarian cyst)፦ ለምን ይፈጠራል፣ ኦፕሬሽን መቼ ያስፈልጋል?
Creator: Hikimna

Ovarian cysts: why they form and when surgery is needed

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-31

ምንድን ነው?

ይህ ጽሑፍ "አልትራሳውንድ ስሠራ በኦቫሪዬ ላይ ውሃ የቋጠረ ነገር አለ ተባልኩ፤ ምንድን ነው? ኦፕሬሽን ያስፈልገኛል?" ለሚለው ጥያቄ መልስ ይሰጣል። በሴቶች ላይ ከሚታዩ የማህፀንና የኦቫሪ ችግሮች አንዱ ነው።

ኦቫሪ (ovary) ወይም የማህፀን እንቁላል አምራች ከማህፀን ግራና ቀኝ የሚገኙ ሁለት ትናንሽ አካላት ናቸው። በየወሩ እንቁላል ይለቃሉ፤ ሆርሞኖችንም ያመርታሉ። የኦቫሪ ውሃ መቋጠር (ovarian cyst) በኦቫሪ ላይ ወይም ውስጥ የሚፈጠር በፈሳሽ የተሞላ ከረጢት ነው። NHS።

አብዛኞቹ ከወር አበባ ዑደት ጋር የሚፈጠሩ ናቸው (functional cysts)። እንቁላሉ የሚያድግበት ከረጢት (follicle) እንቁላሉን ሳይለቅ ሲቀር ወይም እንቁላሉ ከወጣ በኋላ ፈሳሹን ሳያስወጣ ሲያብጥ ይፈጠራሉ። እነዚህ ካንሰር አይደሉም፤ ብዙውን ጊዜ በጥቂት ወራት ውስጥ ያለ ሕክምና ይጠፋሉ። ሌሎች ጥቂት የኦቫሪ ውሃ መቋጠሮች ደግሞ ከሴሎች ያልተለመደ እድገት ይፈጠራሉ፤ አብዛኞቹ ካንሰር ባይሆኑም ጥቂቶቹ ካንሰር ሊሆኑ ይችላሉ። ከማረጥ (menopause) በኋላ የካንሰር እድሉ ትንሽ ከፍ ይላል። NHS።

አደገኛ ምልክቶች

ውሃ የቋጠረው ኦቫሪ በራሱ ላይ ሊጠመጠም (torsion) ወይም ሊፈነዳ (rupture) ይችላል። ሲጠመጠም የደም ዝውውሩ ይዘጋል፤ ሲፈነዳ ደግሞ ወደ ሆድ ውስጥ ደም ሊፈስ ይችላል። ይህ በድንገተኛ ኦፕሬሽን የሚታከም ሊሆን ይችላል። MedlinePlus።

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

ድንገተኛ፣ ኃይለኛ የታችኛው ሆድ ወይም የዳሌ ህመም።
የሆድ ህመም ከማቅለሽለሽ ወይም ከማስመለስ ጋር።
ህመም ከራስ ማዞር፣ መዛል ወይም ራስን መሳት ጋር።
ህመም ከትኩሳት ጋር።
እርጉዝ ሊሆኑ የሚችሉ ከሆነና የሆድ ህመም ወይም ያልተለመደ ደም መፍሰስ ካለ፤ ከማህፀን ውጪ እርግዝና (ectopic pregnancy) ሊሆን ይችላል።

ህመሙ ኃይለኛ ከሆነ ወይም ራስዎን ሊስቱ ከሆነ 911 (US) ወይም 907 (አዲስ አበባ) ይደውሉ፤ ሌላ ቦታ ከሆኑ የአካባቢዎን የድንገተኛ አገልግሎት ይጥሩ። ህመሙ እስኪያልፍ ቤት ውስጥ አይጠብቁ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ያለ ምልክት የተገኘ ቀላል የኦቫሪ ውሃ መቋጠር ብዙውን ጊዜ ክትትል ብቻ ይፈልጋል። ሐኪምዎ የሰጡትን የክትትል አልትራሳውንድ ቀጠሮ አያቋርጡ።
ቀላል ህመም ካለ ለእርስዎ የሚስማማ የህመም ማስታገሻ ሐኪም ወይም ፋርማሲስት ይጠይቁ።
የህመሙን ጊዜ፣ ከወር አበባ ጋር ያለውን ግንኙነትና ክብደቱን ይመዝግቡ፤ ለሐኪምዎ ይጠቅማል።
ህመሙ በድንገት ከተለወጠ ወይም ከበረታ ቤት ውስጥ በማስታገሻ ብቻ ለማለፍ አይሞክሩ።

ምልክቶች

ብዙ ጊዜ ምንም ምልክት አያሳይም፤ ለሌላ ምክንያት አልትራሳውንድ (ultrasound) ሲሠራ ድንገት ይገኛል። ምልክት ሲኖር የሚከተሉትን ሊያካትት ይችላል፦

ከእምብርት በታች እንደ የወር አበባ ቁርጠት ያለ ወይም የሚወጋ ህመም፤ ከቀላል ክብደት እስከ ድንገተኛ ኃይለኛ ህመም።
በግንኙነት ጊዜ ህመም።
ሆድ መነፋትና ማበጥ፣ ትንሽ በልተው ቶሎ መጥገብ።
ሰገራ ለማስወጣት መቸገር ወይም ደጋግሞ መሽናት።
የወር አበባ መብዛት፣ መዛባት ወይም ማነስ።

NHS።

ሐኪም መቼ ማየት?

ከላይ ያሉት አደገኛ ምልክቶች ካሉ ቀጠሮ ሳይጠብቁ ይሂዱ። በተጨማሪም፦

ከላይ የተዘረዘሩት ምልክቶች ካሉዎት።
ከወትሮው የተለየ ደም መፍሰስ ካለ።
ሆድ መነፋት፣ ቶሎ መጥገብ፣ የምግብ ፍላጎት ማጣት ወይም ሳይሞክሩ ክብደት መቀነስ ለሁለት ሳምንት ያህል በአብዛኛው ቀናት ከቀጠለ።

ሐኪሙ ብዙውን ጊዜ በአልትራሳውንድ ያያል፤ ከጥቂት ሳምንታት በኋላ ደግሞ መጥፋቱን ለማረጋገጥ ሊደግም ይችላል። የካንሰር ስጋት ካለ የደም ምርመራ ሊታዘዝ ይችላል። MedlinePlus።

ኦፕሬሽን የሚያስፈልገው በሁለት ሁኔታ ነው፦ በድንገት (መጠምጠም ወይም መፈንዳት ሲኖር)፣ ወይም በእቅድ (ውሃው ትልቅ ከሆነ፣ ካልጠፋ፣ ምልክት ካመጣ ወይም የካንሰር ስጋት ካለ)። ብዙ ጊዜ ውሃ የቋጠረው ክፍል ብቻ ይወጣል፤ አንዳንዴ አንዱ ኦቫሪ፣ ካንሰር ከተገኘ ደግሞ ማህፀንም ሊወጣ ይችላል። ስለ ወደፊት የማርገዝ እድልዎ ከኦፕሬሽኑ በፊት ከሐኪምዎ ጋር ይነጋገሩ። NHS።

መከላከያ

ከወር አበባ ዑደት ጋር የሚፈጠረውን የኦቫሪ ውሃ መቋጠር ሙሉ በሙሉ መከላከል አይቻልም።
ደጋግሞ ለሚፈጠርባቸው ሴቶች ሐኪም አዲስ እንዳይፈጠር የሚረዳ የሆርሞን ሕክምና ሊያማክር ይችላል፤ ያለውን ግን አያሳንስም። MedlinePlus።
የታዘዘውን ክትትል መከታተል ችግሩን ቀድሞ ለመለየት ይረዳል፤ በተለይ ከማረጥ በኋላ።

ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው