የወር አበባ ህመም፦ የተለመደው ቁርጠትና ምርመራ የሚያስፈልገው ህመም

ይህ ጽሑፍ የወር አበባ ህመምን (period pain) ይመለከታል። በተለይ ደግሞ "ከባድ የወር አበባ ህመም ያላት ሴት ወደፊት ለማርገዝ ትቸገራለች ወይ?" የሚለውን ጥያቄ ይመልሳል።

የወር አበባ ህመም ሁለት ዓይነት ነው፦

• የተለመደው ቁርጠት (primary dysmenorrhea)፦ ማሕፀን (uterus) ደሙን ለማስወጣት ሲኮማተር የሚሰማ የቁርጠት ስሜት ነው። በጣም የተለመደ ነው፤ ጥናቶች ከ45 እስከ 95 በመቶ የሚሆኑ የወር አበባ የሚያዩ ሴቶችን እንደሚያጠቃ ያሳያሉ። ብዙውን ጊዜ የወር አበባ ሲጀምር ወይም ትንሽ ቀደም ብሎ ይጀምራል፤ ለአንድ እስከ ሦስት ቀን ይቆያል።
• በሌላ ችግር የሚመጣ ህመም (secondary dysmenorrhea)፦ ከማሕፀን ወይም ከአካባቢው ችግር የሚመጣ ነው። ከወትሮው የባሰ ይሆናል፤ የወር አበባ ከመምጣቱ ቀናት ቀደም ብሎ ሊጀምርና ከወር አበባው በኋላም ሊቀጥል ይችላል።

በሌላ ችግር የሚመጣውን ህመም የሚያስከትሉ ዋና ዋና ምክንያቶች፦

• ኢንዶሜትሪዮሲስ (endometriosis)፦ የማሕፀን ውስጠኛ ሽፋን የሚመስሉ ሕዋሳት ከማሕፀን ውጭ ሲያድጉ።
• አዲኖማዮሲስ (adenomyosis)፦ የማሕፀን ሽፋን ወደ ማሕፀን ጡንቻ ውስጥ ሲያድግ።
• የማሕፀን እጢ ወይም ማዮማ (fibroids)።
• ቀደም ሲል የነበረ ተደጋጋሚ የማሕፀንና የማሕፀን ቱቦ ኢንፌክሽን (pelvic inflammatory disease) የተወው ጠባሳ።

እነዚህ ችግሮች ራሳቸው ለማርገዝ መቸገርን ሊያስከትሉ ይችላሉ። ለዚህ ነው ከወትሮው የተለየ ከባድ ህመም መመርመር ያለበት። የተለመደው ቁርጠት ግን ለብቻው እርግዝናን አይከለክልም።

• ሙቅ ውሃ ጠርሙስ ወይም ሙቀት የሚሰጥ ነገር በፎጣ ጠቅልለው ሆድዎ ላይ ያድርጉ።
• በሙቅ ውሃ ገላዎን ይታጠቡ።
• ሆድዎንና ወገብዎን በቀስታ ያሹ።
• እንደ እግር ጉዞ ያሉ ቀላል እንቅስቃሴዎችን ይሞክሩ።
• ስለ ህመም ማስታገሻ (painkillers) ፋርማሲስት ወይም ሐኪም ያማክሩ።
• አልኮልን መቀነስና አለማጨስ ሊረዳ ይችላል።
• የህመሙን ቀናትና ጥንካሬ ይመዝግቡ፤ ለሐኪም ጉብኝት ይጠቅማል።