ወደ ጎን የሚያድግ ጥፍር (ingrown toenail)፦ ለምን ቶሎ መታከም አለበት?

Name: ወደ ጎን የሚያድግ ጥፍር (ingrown toenail)፦ ለምን ቶሎ መታከም አለበት?
Creator: Hikimna

Ingrown toenail: why early treatment matters

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-22

ምንድን ነው?

ወደ ጎን የሚያድግ ጥፍር (ingrown toenail) የጥፍሩ ጠርዝ ወደ ጣቱ ቆዳ ውስጥ ሲያድግ የሚመጣ የተለመደ ችግር ነው። ብዙ ጊዜ በአውራ ጣት ላይ ይከሰታል፤ በሌሎች ጣቶች ላይም ሊሆን ይችላል።

ጥፍርን በጣም አሳጥሮ ወይም ጠርዙን ቆርጦ መቁረጥ፣ ጠባብ ወይም ሾጣጣ ጫማ መልበስ ለዚህ ያጋልጣሉ። ቀላል ሲሆን ቤት ውስጥ በሚደረግ እንክብካቤ ሊሻሻል ይችላል። ህመም፣ እብጠትና መግል እየተደጋገመ ለወራት ወይም ለዓመታት ከቆየ ግን ችግሩ ይባባሳል።

ሳይታከም ሲቆይ ኢንፌክሽኑ ሊደጋገም፣ በጥፍሩ ዙሪያ ያለው ቆዳ ሊወፍርና የጣቱ ቅርፅ ሊበላሽ፣ ጥፍሩም በከፊል ወይም ሙሉ በሙሉ ሊጎዳ ይችላል። ኢንፌክሽኑ ወደ አጥንት መዛመቱ ብዙ ጊዜ የሚያጋጥም አይደለም፤ የስኳር በሽታ ወይም የደም ዝውውር ችግር ባለባቸው ሰዎች ላይ ግን አደጋው ከፍ ያለ ነው።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ሳይዘገዩ ሐኪም ያሳዩ፦

በጣም ከፍተኛ ትኩሳት ወይም የብርድ ብርድ ማለትና መንቀጥቀጥ ካለ።
መቅላቱና እብጠቱ ከጣቱ አልፎ ወደ እግሩ እየተስፋፋ ከሄደ።
የስኳር በሽታ (diabetes) ካለብዎትና ጣትዎ ከቆሰለ ወይም ከቀላ። በስኳር በሽታ የእግር ችግሮች በፍጥነት ሊባባሱ ይችላሉ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ቀላል ሲሆን (መግል ወይም ትኩሳት ከሌለ) የሚከተሉትን ይሞክሩ፦

እግርዎን በሞቀ የጨው ውሃ ይዘፍዝፉ፤ ቆዳውን ያለሰልሳል፤ የኢንፌክሽን ዕድልንም ይቀንሳል። ከዚያ እግርዎን በደንብ ያድርቁ።
ሰፋ ያለ፣ ምቹ ጫማ ወይም ክፍት ጫማ ያድርጉ።
ለህመም በጥቅሉ ላይ እንደተጻፈው ፓራሲታሞል (paracetamol) ወይም አይቡፕሮፌን (ibuprofen) መውሰድ ይችላሉ።

የማይደረጉ ነገሮች፦

ወደ ውስጥ የገባውን የጥፍር ጠርዝ ራስዎ በምላጭ ወይም በመቀስ ቆፍረው አይቁረጡ።
ጣቱንና ጥፍሩን አይነካኩ፣ አይጎርጉሩ።
ጠባብና ሾጣጣ ጫማ አያድርጉ።

ምልክቶች

የጣቱ ጎን መቅላት፣ ማበጥና ማመም፤ በተለይ ጫማ ሲለብሱ ወይም ሲጫን።
ጥፍሩ ወደ ጣቱ ቆዳ ጠምዝዞ መግባቱ።
የኢንፌክሽን ምልክቶች፦ መግል መውጣት፣ ሙቀት፣ እየጨመረ የሚሄድ ህመም።
ለረጅም ጊዜ ሲቆይ በጥፍሩ ጎን የሚወጣ ቀይ፣ በቀላሉ የሚደማ ትርፍ ሥጋ።

ሐኪም መቼ ማየት?

ቤት ውስጥ የሚደረገው እንክብካቤ ካልረዳ።
ጣቱ አብጦ፣ አምሞና መግል እያወጣ ከሆነ።
ችግሩ እየተደጋገመ ከሆነ።
የስኳር በሽታ ካለብዎት፣ ምልክቱ ቀላል ቢመስልም።

ሕክምናው እንደ ደረጃው ይለያያል። ቀላል ሲሆን ጫማ መቀየርና ሌሎች ቀዶ ሕክምና ያልሆኑ ዘዴዎች ሊበቁ ይችላሉ። ኢንፌክሽን ካለ አንቲባዮቲክ (antibiotic) ሊታዘዝ ይችላል። የበረታ ወይም የሚደጋገም ከሆነ በአካባቢው በሚሰጥ የማደንዘዣ መርፌ (local anaesthetic) የጥፍሩን የተወሰነ ክፍል ወይም ሙሉውን ጥፍር የማስወገድ አነስተኛ ቀዶ ሕክምና ሊያስፈልግ ይችላል። ከዚህ በኋላም ኢንፌክሽን ወይም ጥፍሩ መልሶ ወደ ውስጥ ማደግ አልፎ አልፎ ሊከሰት ይችላል።

መከላከያ