ኪንታሮት፦ የውስጥና የውጭ ኪንታሮት ልዩነት፣ እንደ ኪንታሮት የሚታዩ ሌሎች ችግሮች
Hemorrhoids: internal versus external piles, and six problems often mistaken for them
ቪዲዮ · Dr. Dabessa Mosisa
ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-31
ምንድን ነው?
ኪንታሮት (hemorrhoids ወይም piles) በፊንጢጣ ውስጥና ዙሪያ ያሉ የደም ሥሮች ሲያብጡ የሚፈጠር እብጠት ነው። በጣም የተለመደ ሲሆን ወንዶችንም ሴቶችንም ያጠቃል። ከ50 ዓመት በላይ ከሆኑ ሰዎች ግማሽ ያህሉ ኪንታሮት አላቸው።
ኪንታሮት ሁለት ዓይነት ነው፦
- የውስጥ ኪንታሮት (internal hemorrhoid)፦ በፊንጢጣ ውስጥ ካለ መስመር (dentate line) በላይ ይነሳል። በቀይ ለስላሳ ሽፋን የተሸፈነ ስለሆነ ብዙ ጊዜ ህመም የለውም፤ ግን ሊደማ ይችላል። አብጦ ወደ ውጭ ሊወጣም ይችላል፤ ከወጣ ሊያም ይችላል።
- የውጭ ኪንታሮት (external hemorrhoid)፦ ከዚያው መስመር በታች፣ በፊንጢጣ ዙሪያ ካለው ቆዳ ሥር ይነሳል። ቆዳው ብዙ የስሜት ነርቮች ስላሉት ህመምና ማሳከክ ሊያመጣ ይችላል።
ስለዚህ ልዩነቱ የሚነሳበት ቦታና የሚያሳየው ምልክት ነው እንጂ "ውጭ የሚታየው ሁሉ የውጭ ኪንታሮት ነው" ማለት አይደለም። ሁለቱም አንድ ዓይነት ምክንያት ስላላቸው አንድ ሰው ሁለቱንም በአንድ ጊዜ ሊኖረው ይችላል።
የተለመዱ መንስኤዎች፦ ሰገራ ሲወጣ በኃይል መግፋት፣ ሽንት ቤት ላይ ረጅም ጊዜ መቆየት፣ የቆየ የሆድ ድርቀት ወይም ተቅማጥ፣ ፋይበር የሌለው ምግብ፣ እርግዝና፣ ዕድሜ መጨመርና ከባድ ዕቃ ደጋግሞ ማንሳት።
አደገኛ ምልክቶች
ከሚከተሉት አንዱ ካለ ቶሎ ሐኪም ያማክሩ፦
- ብዙ ደም መፍሰስ፣ ወይም ጥቁርና እንደ ቅጥራን የሚጣበቅ ሰገራ።
- ከፊንጢጣ ህመም ወይም እብጠት ጋር ትኩሳት፣ ብርድ ብርድ ማለት ወይም መግል።
- ህመም የሌለው ግን የሚቀጥል ደም መፍሰስ።
- ጠንካራ፣ የሚቆስል ወይም የሚደማ፣ የማይጠፋ እብጠት።
- ያልታወቀ የክብደት መቀነስ ወይም የሰገራ አመጣጥ ለሳምንታት መቀየር።
ደም ከሰገራ ጋር መታየት በኪንታሮት ብቻ ሳይሆን በአንጀት ቁስለት ወይም በአንጀት ካንሰር ሊመጣ ይችላል። ስለዚህ "ኪንታሮት ብቻ ነው" ብለው ሳይመረመሩ አይለፉት።
ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?
- ሰገራን ለማለስለስ ብዙ ፈሳሽ ይጠጡ፤ ፋይበር ያላቸውን ምግቦች (አትክልት፣ ፍራፍሬ፣ ጥራጥሬ፣ ሙሉ እህል) ይመገቡ።
- ሰገራ የመውጣት ስሜት ሲመጣ አያቆዩት፤ ሲወጣ በኃይል አይግፉ።
- ከሚያስፈልገው በላይ ሽንት ቤት ላይ አይቆዩ።
- ማሳከክንና ህመምን ለማቅለል ሞቅ ያለ ውሃ ውስጥ ይቀመጡ፤ በፎጣ የተጠቀለለ በረዶም ሊረዳ ይችላል።
- አካባቢውን ንጹሕና ደረቅ አድርገው ይያዙ፤ ከማሻሸት ይልቅ በቀስታ ያድርቁ።
- የሆድ ድርቀትን ለመከላከል አልኮልና ካፌይንን ይቀንሱ።
- ለህመም ፓራሲታሞል (paracetamol) በፓኬቱ መመሪያ መሠረት መውሰድ ይቻላል። ኪንታሮቱ እየደማ ከሆነ አይቡፕሮፌን (ibuprofen) አይውሰዱ፤ ኮዴይን (codeine) ያለባቸው የህመም መድኃኒቶች የሆድ ድርቀት ስለሚያመጡ አይውሰዱ።
እንደ ኪንታሮት የሚታዩ ሌሎች ችግሮች
በፊንጢጣ አካባቢ የሚታይ ችግር ሁሉ ኪንታሮት አይደለም። ሕክምናቸውም ይለያያል። የሚከተሉት ብዙ ጊዜ እንደ ኪንታሮት ይቆጠራሉ፦
- የፊንጢጣ መሰንጠቅ (anal fissure)፦ ሰገራ ሲወጣ ኃይለኛ ህመም፣ አንዳንዴ ከትንሽ እብጠት ጋር።
- የፊንጢጣ ፊስቱላ (anal fistula)፦ ከፊንጢጣ አጠገብ እንደ ብጉር ያለ ትንሽ ቀዳዳ፣ ሁልጊዜ ፈሳሽ ወይም መግል የሚያወጣና የማይድን።
- የፊንጢጣ አካባቢ መግል (perianal abscess)፦ በድንገት የሚጀምር፣ ሲቀመጡም፣ ሲተኙም፣ ሽንት ቤት ሲሄዱም የማይለቅ የሚጠዘጥዝ ህመም፤ ከጥቂት ቀናት በኋላ እብጠት ይታያል።
- የፊንጢጣ ማሳከክ (pruritus ani)፦ ምንም እብጠት ሳይኖር ማሳከክ ብቻ።
- የረጋ ኪንታሮት (thrombosed hemorrhoid)፦ በድንገት የሚመጣ ኃይለኛ ህመምና እብጠት፤ ህመሙ በመጀመሪያዎቹ ቀናት ይበረታል።
- የፊንጢጣ ካንሰር (anal cancer)፦ ለስላሳ ሳይሆን ጠንካራ እብጠት፣ ጫፉ የሚቆስልና የሚደማ፣ ሽንት ቤት ሲሄዱ መጠኑ የማይለወጥ። ይህ እንደ ኪንታሮት ተቆጥሮ ከታለፈ አደጋ አለው።
ምልክቶች
- ከሰገራ በኋላ በወረቀቱ ወይም በሽንት ቤቱ ላይ የሚታይ ደማቅ ቀይ ደም።
- የፊንጢጣ ማሳከክ ወይም ህመም፣ በተለይ ሲቀመጡ።
- በፊንጢጣ ዙሪያ የሚሰማ እብጠት።
- ሰገራ ከወጣ በኋላም ገና ያልጨረሱ የሚመስል ስሜት።
- በውስጥ ልብስ ወይም በወረቀት ላይ ንፍጥ።
ሐኪም መቼ ማየት?
- ከፊንጢጣ ደም ሲፈስ።
- ቤት ውስጥ ከአንድ ሳምንት እንክብካቤ በኋላ ምልክቶቹ ካልተሻሉ ወይም እየባሱ ከሄዱ።
- ኪንታሮት ደጋግሞ ከመጣ።
- በፊንጢጣ አካባቢ ለእርስዎ ያልተለመደ ለውጥ ካዩ።
- እብጠቱ ኪንታሮት መሆኑን እርግጠኛ ካልሆኑ።
ሐኪሙ ምልክቶቹ ከሌላ ችግር እንዳልመጡ ይመረምራል። ከቤት እንክብካቤ በተጨማሪ መድኃኒት፣ ኪንታሮቱን በላስቲክ ማሰር (rubber band ligation) ወይም ሌሎች ሕክምናዎች ሊታሰቡ ይችላሉ፤ ትላልቅ ወይም ያልተሻሻሉ ኪንታሮቶች ቀዶ ሕክምና ሊያስፈልጋቸው ይችላል።
መከላከያ
- በየቀኑ በቂ ፋይበርና ፈሳሽ ይውሰዱ።
- የሆድ ድርቀትንና የቆየ ተቅማጥን ቶሎ ያሳክሙ።
- ሽንት ቤት ላይ ረጅም ጊዜ አይቀመጡ፤ በኃይል አይግፉ።
- በእንቅስቃሴ የተሞላ ሕይወት ይኑርዎት።
ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው
- ይህ ኪንታሮት ነው ወይስ መሰንጠቅ፣ ፊስቱላ ወይም ሌላ ችግር?
- የውስጥ ነው ወይስ የውጭ ኪንታሮት?
- የደም መፍሰሱን ምክንያት ለማረጋገጥ ተጨማሪ ምርመራ ያስፈልገኛል?
- ቤት ውስጥ የማደርገው ካልሠራ ቀጣዩ ሕክምና ምንድን ነው?
ምንጮች
- https://www.nhs.uk/conditions/piles-haemorrhoids/
- https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/hemorrhoids/symptoms-causes
- https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/hemorrhoids/definition-facts
- https://www.nhs.uk/conditions/anal-cancer/symptoms/
ጥያቄዎችና መልሶች
የመጀመሪያውን ጥያቄ ይጠይቁ።
ተያያዥ ርዕሶች
የፊንጢጣ መሰንጠቅ፦ መንስኤዎቹና ቤት ውስጥ የሚረዱ ነገሮች
በሰገራ ደም መታየት፦ የደሙ ቀለም ምን ይነግራል?
ሆድ ድርቀት
የኮሎን ካንሰር ስክሪኒንግ ለትምህርት ብቻ ነው፤ የግል የሕክምና ምክር አይደለም። ድንገተኛ ችግር ካለ 911 (አሜሪካ) ወይም 907 (አዲስ አበባ)።
ሁሉም ጽሑፎች · ስለ እኛ · ያግኙን