የፊንጢጣ መሰንጠቅ፦ መንስኤዎቹና ቤት ውስጥ የሚረዱ ነገሮች

Name: የፊንጢጣ መሰንጠቅ፦ መንስኤዎቹና ቤት ውስጥ የሚረዱ ነገሮች
Creator: Hikimna

Anal fissure: common causes and what helps

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-31

ምንድን ነው?

የፊንጢጣ መሰንጠቅ (anal fissure) በፊንጢጣ ውስጠኛ ቀጭን ቆዳ ላይ የሚፈጠር ትንሽ ስንጥቅ ወይም ቁስል ነው። ሰገራ ሲወጣ ኃይለኛ ህመም ያስከትላል። ማንም ሰው ላይ ሊከሰት ይችላል፤ ወንዶችንም ሴቶችንም ያጠቃል። ከእርግዝናና ከወሊድ ጋር በተያያዘ ምክንያት በሴቶች ላይ ትንሽ ሊበዛ ይችላል።

የተለመዱ መንስኤዎች፦

ደረቅና ትልቅ ሰገራ በግድ ሲወጣ፤ የአንድ ቀን የሆድ ድርቀትም ቢሆን ሊሆን ይችላል።
ለረጅም ጊዜ የቆየ የሆድ ድርቀት (constipation)።
ተደጋጋሚ ወይም ኃይለኛ ተቅማጥ (diarrhoea)።
እርግዝናና በተፈጥሮ መንገድ መውለድ። ከወሊድ በኋላ የሆድ ድርቀት የተለመደ ነው፤ ፋይበር የሌለው ምግብ መብዛቱም ሊያባብሰው ይችላል።
አልፎ አልፎ የአንጀት ቁስለት (Crohn's disease) ወይም በግብረ ሥጋ ግንኙነት የሚተላለፉ በሽታዎች።

አንዳንድ ጊዜ መሰንጠቁ በጣም ትንሽ ስለሆነ መቼ እንደተከሰተ እንኳን አይታወቅም። ብዙ መሰንጠቆች በራሳቸው ይድናሉ፤ ያልዳኑትም ውጤታማ ሕክምና አላቸው። ስለዚህ በማፈር ተደብቆ መሰቃየት አያስፈልግም።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ቶሎ ሐኪም ያማክሩ፦

ብዙ ደም መፍሰስ፣ ወይም ጥቁርና እንደ ቅጥራን የሚጣበቅ ሰገራ።
ከፊንጢጣ አካባቢ ህመም ጋር ትኩሳት፣ እብጠት ወይም መግል።
ያልታወቀ የክብደት መቀነስ ወይም የሰገራ አመጣጥ ለሳምንታት መቀየር።

ደም ከሰገራ ጋር መታየት ከመሰንጠቅ ውጭ በኪንታሮት (piles)፣ በአንጀት ቁስለት ወይም በአንጀት ካንሰር ሊመጣ ይችላል። ስለዚህ "መሰንጠቅ ብቻ ነው" ብለው አይለፉት።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ሰገራን ለማለስለስ ብዙ ፈሳሽ ይጠጡ፤ ፋይበር ያላቸውን ምግቦች (አትክልት፣ ፍራፍሬ፣ ጥራጥሬ፣ ሙሉ እህል) ይመገቡ።
ሰገራ የመውጣት ስሜት ሲመጣ አያቆዩት። ህመምን ፈርቶ ሰገራን መያዝ ሰገራውን ያደርቃል፤ መሰንጠቁንም ያባብሳል።
ከሰገራ በኋላ ህመምን ለማቅለል ጥልቀት በሌለው ሞቅ ያለ ውሃ ውስጥ ይቀመጡ።
አካባቢውን ንጹሕና ደረቅ አድርገው ይያዙ። በቀስታ ያጽዱ፤ ሻካራ ወረቀት ወይም ቅጠል አይጠቀሙ።
ለህመም ፓራሲታሞል (paracetamol) ወይም አይቡፕሮፌን (ibuprofen) በፓኬቱ መመሪያ መሠረት መውሰድ ይቻላል።

ምልክቶች

ሰገራ ሲወጣ የሚሰማ ኃይለኛና የሚወጋ ህመም።
ከሰገራ በኋላ ለብዙ ሰዓታት ሊቆይ የሚችል የማቃጠል ህመም።
ከሰገራ በኋላ በሽንት ቤቱ ወይም በወረቀቱ ላይ የሚታይ ደማቅ ቀይ ደም።

ሐኪም መቼ ማየት?

ምልክቶቹ እየባሱ ከሄዱ፣ ወይም ቤት ውስጥ ከ7 ቀን እንክብካቤ በኋላ ለውጥ ከሌለ።
መሰንጠቁ ደጋግሞ ከመጣ።
ደሙ ካልቆመ ወይም ምክንያቱ እርግጠኛ ካልሆነ።

ሐኪሙ ፊንጢጣውን በማየት ይመረምራል። ሰገራን የሚያለሰልሱ መድኃኒቶች፣ የህመም መድኃኒቶችና መሰንጠቁ እንዲድን የሚረዳ ቅባት ሊታዘዙ ይችላሉ። እነዚህ ካልሠሩ የፊንጢጣን ጡንቻ የሚያላሉ ሕክምናዎች ወይም ትንሽ ቀዶ ሕክምና ሊታሰቡ ይችላሉ።

መከላከያ