የኮሎን ካንሰር ስክሪኒንግ

• ሰገራ ላይ ወይም ውስጥ ደም፤ ቀይ ወይም ጥቁር ሊመስል ይችላል።
• አዲስና የቀጠለ የሰገራ ለውጥ፦ ተቅማጥ፣ ድርቀት፣ ወይም ሰገራው ያልጨረሰ የሚመስል ስሜት።
• የማይጠፋ የሆድ ሕመም፣ ቁርጠት ወይም መነፋት።
• ምክንያቱ ያልታወቀ ክብደት መቀነስ።
• ምክንያቱ ያልታወቀ የአይረን (iron) እጥረት፤ ድካምና ትንፋሽ ማጠር ሊያመጣ ይችላል።
• እነዚህ ምልክቶች ሌሎች ምክንያቶችም አሏቸው። ደም ማየት ሁሉ ካንሰር አይደለም፤ ግን ምክንያቱን የሚያረጋግጠው ሐኪም ብቻ ነው። CDC።

• ሰገራ ላይ ደም፣ አዲስና የቀጠለ የሰገራ ለውጥ፣ ወይም ምክንያቱ ያልታወቀ የአይረን እጥረት ካለ፣ ቶሎ ያነጋግሩ። 45 እስኪሞላዎት አይጠብቁ።
• 45 ዓመት ከሞላዎትና ስክሪኒንግ ካልጀመሩ፣ በሚቀጥለው ቀጠሮ ይጠይቁ።
• የኮሎን ካንሰር ወይም ፖሊፕ የፋሚሊ ሂስትሪ፣ ወይም የአንጀት እብጠት በሽታ (inflammatory bowel disease) ካለዎት፣ ስክሪኒንግ ከ45 በፊት ሊያስፈልግ ይችላል፤ ሐኪምዎ ይወስናል። CDC።
• የቤት ሰገራ ቴስት ፖዚቲቭ ከሆነ፣ ኮሎኖስኮፒ ለመያዝ ቶሎ ይደውሉ። ፖዚቲቭ ማለት ካንሰር ተረጋግጧል ማለት አይደለም፤ ግን ምርመራው መጠናቀቅ አለበት።
• ስለ ሰገራ ለመናገር ካፈሩ፣ በግል ለመወያየትና በሚመችዎ ቋንቋ ኢንተርፕሪተር (interpreter) ይጠይቁ። የሥራ ሽፍት ወይም ኮስት ካስቸገረ፣ ከክሊኒኩ ጋር ፕላን ያድርጉ።

• በጊዜው ስክሪኒንግ ማድረግ ዋናው መከላከያ ነው። ፖሊፕ ካንሰር ከመሆኑ በፊት ሲወገድ ካንሰሩ ይከላከላል።
• የስክሪኒንግ ኦፕሽኖች (options)፦ የቤት ሰገራ ቴስት (FIT) በየዓመቱ፣ ወይም ኮሎኖስኮፒ ለከፍተኛ ሪስክ ለሌለው ሰው በየ10 ዓመት። ሌሎችም አሉ፤ የትኛው እንደሚስማማዎት ከሐኪምዎ ጋር ይምረጡ። CDC።
• ሲጋራ አያጨሱ፣ አልኮል ይቀንሱ፣ ጤናማ ክብደት ይጠብቁ፣ ሰውነትዎን ያንቀሳቅሱ።
• ልጆችዎም እንዲያውቁ፣ የቤተሰብዎን የካንሰር ታሪክ ጽፈው ያስቀምጡ።

• የኮሎን ካንሰር ስክሪኒንግ ያስፈልገኛል? መቼ ልጀምር?
• በቤተሰቤ ታሪክ ምክንያት ቀድሜ ወይም በተደጋጋሚ ልመረመር ይገባል?
• ለእኔ የቤት ሰገራ ቴስት ወይስ ኮሎኖስኮፒ ይሻላል? ኮስቱና ኢንሹራንሱ እንዴት ነው?
• ሰገራዬ ላይ ያየሁት ደም ምክንያቱ ምንድን ነው? ተጨማሪ ምርመራ ያስፈልጋል?

የምንጭ ማስታወሻ፦ ከታች ያለው ጽሑፍ የመጀመሪያው ቪዲዮ የምንጭ ስክሪፕት ነው። በስክሪፕቱ ያለው የቴሌግራም ግብዣ የድሮ ነው፤ የአሁኑ የመቀላቀያ ግብዣ አይደለም።

• CDC. Screening for Colorectal Cancer.
• USPSTF. Colorectal Cancer: Screening.
• NHS. Bowel cancer: Symptoms.
• NIDDK. Colonoscopy.