በተለመዱ የኢትዮጵያ ምግቦች ጤናማ አመጋገብ

Yes, plain peanut butter can fit into breakfast. Choose one without added sugar, and keep the spoonfuls modest because it packs a lot of calories.

ነጩን ብቻ መብላት የግድ አይደለም። አስኳሉም ጠቃሚ ንጥረ ነገሮች አሉት፣ ግን የእንቁላሉ ኮሌስትሮል እዚያ ስለሚገኝ መጠኑና የጤና ሁኔታህ ወሳኝ ናቸው።

ከምሳ በኋላ ጣፋጭ መፈለግ ከልማድም ሊመጣ ይችላል፣ ብቻውን የማዕድን እጥረት ማስረጃ አይደለም። ምሳዎ እንደ ምስር፣ እንቁላል ያለ ፕሮቲንና አትክልት እንዲኖረው ማድረግ ረዘም ላለ ጊዜ ጥጋብ እንዲሰማ ይረዳል።

የቅርፊቱ ቀለም በዶሮዋ ዝርያ ይወሰናል። በአብዛኛው ነጭ ላባና ነጭ ጆሮ ያላቸው ዶሮዎች ነጭ እንቁላል፣ ቀይ ወይም ቡናማ ላባ ያላቸው ደግሞ ቡናማ እንቁላል ይጥላሉ። ከንጥረ ነገር ጋር ግንኙነት የለውም፣ ውስጡ አንድ ነው።

Tilik ena tenkara mehonu GMO nw malet aydelem. Ruk bota sigaguaz endayibelash tebilo be madakel yetemerete zer nw, saybesil silemikotetm kodaw tenkara yihonal. GMO timatim be alem gebeya lay betam tikit nw. Vitamin ena lycopene yizetu ke lelaw timatim bizu ayleyim, bedenb matebu beki nw.

የደም አይነት ኦ ስለሆነ ቲማቲም ችግር አያመጣም። ምግብ በደም አይነት መመረጥ አለበት የሚለው አባባል በጥናት ተፈትሾ ድጋፍ አላገኘም። ቲማቲም ለሁሉም የደም አይነት ያው ነው፣ ቃር ወይም የጨጓራ ማቃጠል ካላስነሳብዎት በነፃነት ይጠቀሙ።

አዎ፣ ዱቤ ሽምብራ ትልቁና ነጣ ያለው የሽምብራ አይነት ነው። የደም አይነት ቢ የሆነ ሰው መብላት የለበትም የሚለው ግን በጥናት የተደገፈ አይደለም፣ በደም አይነት አመጋገብ ላይ የተሰሩ ጥናቶች ምንም ልዩነት አላገኙም። እድሜ ከ40 በላይ ቢሆንም ሽምብራ መብላት ይቻላል።

ስጋ ጨርሶ አለመመገብ የአንጀት ጤናንና የልብን ደህንነት ለመጠበቅ ይረዳል፤ ነገር ግን ሰውነት በቂ ፕሮቲን፣ አይረን እና ቫይታሚን ቢ12 ማግኘቱን ማረጋገጥ ያስፈልጋል። እነዚህን ንጥረ ነገሮች እንደ ምስር፣ ባቄላ፣ ሽምብራ፣ እንቁላልና የወተት ተዋጽኦ ካሉ ምግቦች በተመጣጠነ ሁኔታ ማግኘት ይቻላል።

ቀይ ስጋን በቀን ሳይሆን በሳምንት ከሁለት እስከ ሶስት ጊዜ ብቻ መወሰን ይመረጣል። ሲመገቡም በጥሬው ሳይሆን በደንብ አብስሎ መብላትና አብሮ ብዙ አትክልት፣ ሰላጣና ፋይበር ያላቸውን ምግቦች ማካተት የአንጀት ጤናን ይጠብቃል። በሳምንቱ የቀሩትን ቀናት ደግሞ አሳ፣ ዶሮ ወይም እንደ ባቄላና ምስር ያሉ የጥራጥሬ ምግቦችን መጠቀም ጥሩ ነው።

አዎ፣ አሲድነቱ የጥርስን የላይኛውን ሽፋን ሊጎዳ ይችላል። ከተወሰደ በብዙ ውሃ በጥብጦ መጠጣትና ከጠጡ በኋላ አፍን በንጹህ ውሃ መጉመጥመጥ ጥርስን ይጠብቃል።

ጥቅሙ ያለው ካካዎው ላይ ነው፣ በስኳሩና በወተቱ ላይ አይደለም። ስለዚህ ሰባ በመቶና ከዚያ በላይ ካካዎ ያለው ጥቁር ቸኮሌት አንድ ሁለት ቁራጭ ነው የሚባለው፣ ተራው ጣፋጭ ቸኮሌት ግን ስኳርና ስብ ነው።

በደም ዓይነት ላይ የተመሠረተ የምግብ ክልከላ በጥናት አልተረጋገጠም። አቮካዶ ለቢ ደም ዓይነትም አይከለከልም። ስቡ ጤናማ ስለሆነ በቀን ግማሽ እስከ አንድ ፍሬ ብቻ በቂ ነው።

ወንድሜ፣ ተምር፣ ማርና ወተት ጥሩ ምግቦች ናቸው፤ ኃይል ይሰጣሉ። ለወሲብ ብቃት በቀጥታ ይጨምራሉ የሚል ማስረጃ ግን የለም። ከምግብ በላይ እንቅልፍ፣ የአካል እንቅስቃሴና ሲጋራ አለማጨስ ይለውጣሉ።

በምግብ ውስጥ የሚገባ ቅመም ነው፤ ፈጭተው በወጥ፣ በክትፎ፣ በቅቤ ማንጠሪያ ወይም በሻይ ላይ ትንሽ ይጨምሩት። በሽታን የሚፈውስ አይደለም፤ ስለዚህ ብዙ መውሰድ አያስፈልግም።

ተምር ብዙ ስኳር ስላለው ከመጠን በላይ ሲበላ ክብደት ይጨምራል፣ የስኳር ሕመም ላለበት ሰው ደግሞ የደም ስኳር ያስነሳል። በቀን ከሶስት እስከ አምስት ፍሬ በቂ ነው።

ቱናም የአሳ ዓይነት ነው፣ ጥቅሙም ተመሳሳይ ነው። የታሸገ ቱና ጨው ስለሚበዛው ውሃውን አፍስሶ መብላትና በየቀኑ ሳይሆን በሳምንት ጥቂት ጊዜ ማድረግ ይሻላል።

በጾም ወቅት ፕሮቲን ከምስር፣ ሽምብራ፣ ባቄላ፣ አተር፣ አኩሪ አተር፣ ለውዝና ሱፍ ማግኘት ይቻላል። ጥራጥሬውን ከእንጀራ ወይም ከዳቦ ጋር መብላት የፕሮቲኑን ጥራት ያሟላል፤ በየምግቡ አንድ ዓይነት ጥራጥሬ ቢኖር በቂ ነው።

የኑግ ዘይት ጥሩ ነው፤ ለልብ የሚስማማ ያልረጋ ስብ በብዛት አለው። በጣም ሲግል ግን ቶሎ ስለሚበላሽ ለጥብስና ደጋግሞ ለማሞቅ አይመችም፤ ለወጥ ተጠቀሚበት፣ ከብርሃንና ከሙቀት ርቆ ክዳኑ ተዘግቶ ይቀመጥ።

ቱና ጥሩ ፕሮቲን አለው፣ ግን ትንሽ ሜርኩሪ ስለሚይዝ በየቀኑ ሳይሆን በሳምንት ሁለት ሦስት ጊዜ ቢሆን ይሻላል። በሌሎቹ ቀናት ሳርዲን፣ እንቁላል ወይም ጥራጥሬ መቀያየር ጥሩ ነው።

እራት ላይ ፕሮቲንና አትክልት ሲበዛ፣ ዳቦና ጣፋጭ ሲቀንስ ረሃቡ ይዘገያል። እንቅልፍ ማጣትና ውሃ አለመጠጣትም ረሃብ ያስመስላሉ። ከረሃቡ ጋር ብዙ መጠማትና ክብደት መቀነስ ካለ ግን የስኳር ምርመራ ያስፈልጋል።

Rinsing under running water while rubbing the leaves removes a good share of surface residue, and soaking a few minutes in water with a little baking soda helps a bit more. Mustard greens also grow easily in a pot, the surest pesticide-free option.

ግሉተን ያለው በስንዴ፣ በገብስና በእነሱ ውጤቶች ውስጥ ነው። ጤፍ፣ ዳጉሳ፣ ማሽላ፣ በቆሎ፣ ሩዝ፣ ድንችና ጥራጥሬዎች ሁሉ ግሉተን የላቸውም። ባምባራም ቢሆን ግሉተን የለውም።

ለዕለት ማብሰያ የወይራ ዘይት ጥሩ ነው። ዋናው ነገር ግን የትኛውም ዘይት ጭስ እስኪያወጣ ድረስ አለማሞቅና የተጠበሰበትን ዘይት ደግሞ አለመጠቀም ነው፤ ጉዳቱ የሚመጣው ከዚያ ነው።

ስጋ፣ ቅቤና ቺዝንም ይጨምራል፣ ግን ብዙውን ጊዜ እንደ ሳልመን፣ አቮካዶ፣ ለውዝና የወይራ ዘይት ያሉትን ብትመርጪ ይሻላል። ቅቤና ቺዝ በልክ ቢሆኑ ጥሩ ነው።

ይቻላል፣ አብሮ መብላት ችግር የለውም። ብዙ ፋይበር ስላላቸው በትንሹ ጀምሮ ውሃ በደንብ መጠጣት ነው።