የደም ግፊት
High Blood Pressure (Hypertension)
በሕክምና ባለሙያ የተገመገመ · Reviewed by a medical professional · 2026-09-20
ምንድን ነው?
ልብ ደምን ወደ መላው ሰውነት ሲገፋ፣ ደሙ በደም ሥሮች ግድግዳ ላይ የሚፈጥረው ኃይል የደም ግፊት (blood pressure) ይባላል። ይህ ግፊት በተደጋጋሚ ከፍ ብሎ ሲቆይ፣ ሃይፐርቴንሽን (hypertension) ይባላል።
አደገኛ ምልክቶች
- የላይኛው ቁጥር 180 ወይም ከዚያ በላይ፣ ወይም የታችኛው 120 ወይም ከዚያ በላይ፣ ከደረት ህመም፣ ከትንፋሽ ማጠር ወይም ከከባድ ራስ ምታት ጋር።
- 180/120 ወይም ከዚያ በላይ ሆኖ ምንም ምልክት ከሌለ፣ አንድ ደቂቃ ጠብቀው እንደገና ይለኩ፤ ሁለተኛውም መለኪያ ከፍ ካለ በተቻለ ፍጥነት ሐኪምዎን ያነጋግሩ።
- የፊት መጣመም፣ የአንዱ እጅ መዛል፣ የንግግር መደናቀፍ። እነዚህ የስትሮክ (stroke) ምልክቶች ናቸው።
- ድንገተኛ የዓይን ዕይታ መጥፋት።
ቤት ውስጥ
- ትክክለኛ መለኪያ ለማግኘት አቀማመጥ ወሳኝ ነው። ከመለካትዎ ሠላሳ ደቂቃ በፊት ቡና አይጠጡ፣ አያጨሱ፣ እንቅስቃሴም አያድርጉ።
- ተቀምጠው፣ ጀርባዎን ደግፈው፣ እግርዎን መሬት ላይ አድርገው፣ እጅዎን በልብ ደረጃ ያስቀምጡ። አምስት ደቂቃ ያርፉ።
- በሁለት የተለያዩ ቀናት ይለኩ። ውጤቱን ጽፈው ለሐኪምዎ ይውሰዱ።
- ጨው ይቀንሱ፣ በየቀኑ ይንቀሳቀሱ፣ ጫትና አልኮል ያስወግዱ።
- የታዘዘልዎትን መድኃኒት ምልክት ባይሰማዎትም አያቋርጡ።
ምልክቶች
ብዙ ሰዎች ራስ ምታት እስኪጀምራቸው ይጠብቃሉ። እውነታው ግን፣ የደም ግፊት በሽታ ለዓመታት ያለ ምልክት ልብን፣ አንጎልን፣ ኩላሊትንና ዓይንን ሊጎዳ ይችላል። ለዚህም ነው ጸጥተኛ አደጋ የሚባለው። ብቸኛው መንገድ መለካት ነው።
ሐኪም መቼ ማየት?
- መለኪያዎ በተደጋጋሚ 130/80 ወይም ከዚያ በላይ ከሆነ፣ ስለ ቀጣይ ክትትል ሐኪምዎን ያማክሩ። ቁጥሩ ብቻውን መድኃኒት መጀመር ማለት አይደለም።
- እርጉዝ ከሆኑና የደም ግፊትዎ ከፍ ካለ። ይህ ፕሪኤክላምፕሲያ (preeclampsia) ሊሆን ይችላል።
- መድኃኒት እየወሰዱ ግፊቱ ካልቀነሰ፣ ወይም መድኃኒቱ ማዞር ወይም ድካም ካመጣ።
የግል ግብዎ በዕድሜዎና በሌሎች የጤና ሁኔታዎች ሊለያይ ስለሚችል፣ ከሐኪምዎ ጋር ይወስኑ።
መከላከያ
- ጨው በቀን ከአንድ የሻይ ማንኪያ በታች።
- በሳምንት ቢያንስ 150 ደቂቃ መራመድ ወይም መንቀሳቀስ።
- ክብደት መቀነስ፣ ማጨስ ማቆም፣ አልኮል መቀነስ።
- ከ40 ዓመት በኋላ በዓመት አንድ ጊዜ መለካት፤ የቤተሰብ ታሪክ ካለ ቀደም ብሎ።
ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው
- የእኔ የደም ግፊት ግብ ስንት ነው?
- ቤት ውስጥ መለካት አለብኝ? በምን ያህል ጊዜ?
- ይህ መድኃኒት ከሌሎች መድኃኒቶቼ ጋር ችግር አለው?
- ኩላሊቴንና ዓይኔን መመርመር አለብኝ?
ምንጮች
- WHO. Hypertension fact sheet, 2023.
- AHA/ACC. High Blood Pressure Guideline, 2025.
- Ethiopian Federal Ministry of Health. National NCD guideline, 2016.
ጥያቄዎችና መልሶች · 3
Thank you doctor. I take 5mg lisinopril. Can I eat banana and salad
Yes, normal portions of banana and salad are fine with lisinopril. The drug makes your body hold on to a bit more potassium, so the things to skip are potassium supplements and salt substitutes like Lo Salt. Food only becomes a problem if your kidneys are weak.
በጣም ይነስርኛል እና ምን ትለኛለህ በናትህ እዳታልፈኝ
በሙቀት ወይም በደረቅ አየር ወቅት የአፍንጫ ውስጥ የደም ስሮች ቶሎ ሊፈነዱ ይችላሉ። ሲነክር ጭንቅላትን ወደ ፊት አድርገው የአፍንጫውን ለስላሳ ክፍል ለ10 ደቂቃ ያህል ቆንጥጠው ይያዙ፤ ወደ ኋላ አያዘንብሉ። መድማቱ ከ20 ደቂቃ በላይ ከቆየ፣ ራስ ካዞረ ወይም በተደጋጋሚ የሚከሰት ከሆነ ግን የደም ግፊትንና አፍንጫን ለመመርመር ወደ ጤና ተቋም መሄድ ያስፈልጋል።
ቀይ ስጋ ማለት ነጭ ስጋስ እንብላ? ምን ማለት ነው?
ቀይ ስጋ የበሬ፣ የበግና የፍየል ስጋ ነው፤ ዶሮና አሳ ደግሞ ነጭ ስጋ ይባላሉ። ደም ግፊት ካለ ከቀይ ስጋ ይልቅ አሳና ቆዳው የተገፈፈ ዶሮ ይሻላል፤ ቀይ ስጋ ሲበላም ስቡ የወጣለትን በትንሹ፣ በሳምንት ጥቂት ጊዜ ብቻ።
ተያያዥ ርዕሶች
ቅድመ ስኳር በሽታ
የስትሮክ ምልክቶችና ፈጣን እርምጃ
ጨው፣ የደም ግፊትና ድብቅ ሶዲየም
ጫት በእንቅልፍ፣ በደም ግፊትና በአእምሮ ጤና ላይ የሚያሳድረው ተፅዕኖ
ሥር የሰደደ የኩላሊት በሽታ፣ አደጋ ምክንያቶችና ቅድመ ምርመራበሕክምና ባለሙያ የተገመገመ። ለትምህርት ብቻ ነው፤ የግል የሕክምና ምክር አይደለም። ድንገተኛ ችግር ካለ 911 (አሜሪካ) ወይም 907 (አዲስ አበባ)።
ሁሉም ጽሑፎች · ስለ እኛ · ያግኙን