ኢንዶሜትሪዮሲስ (endometriosis)፦ ከባድ የወር አበባ ህመም፣ ምርመራና ሕክምና

Name: ኢንዶሜትሪዮሲስ (endometriosis)፦ ከባድ የወር አበባ ህመም፣ ምርመራና ሕክምና
Creator: Hikimna

Endometriosis: severe period pain, diagnosis and treatment

ቪዲዮ · Dr. Hareg

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-31

ምንድን ነው?

ይህ ጽሑፍ ከባድ የወር አበባ ህመም (period pain) ላለባቸው ሴቶች የሚጠቅም ነው። "ኢንዶሜትሪዮሲስ ምንድን ነው?" ለሚለው ጥያቄ መልስ ይሰጣል።

ኢንዶሜትሪዮሲስ (endometriosis) የማሕፀን ውስጠኛ ሽፋን (endometrium) የሚመስሉ ሕዋሳት ከማሕፀን ውጭ ሲያድጉ የሚመጣ ችግር ነው። ብዙ ጊዜ የሚገኘው በኦቫሪ (ovary)፣ በማሕፀን ቱቦዎች (fallopian tubes)፣ ከማሕፀን ጀርባና የሆድ ዕቃን በሚሸፍነው ሽፋን (peritoneum) ላይ ነው። ፊኛንና አንጀትንም ሊነካ ይችላል። አልፎ አልፎ ደግሞ ከዳሌ ውጭ፣ ለምሳሌ ሳንባ ላይ ሊገኝ ይችላል።

እነዚህ ሕዋሳት በየወሩ እንደ ወር አበባ ይፈርሳሉ፤ ደም ይፈሳቸዋል። ደሙ ከሰውነት መውጫ ስለሌለው ህመም ያመጣል። ትክክለኛ መንስኤው እስካሁን አይታወቅም። አንዱ ዋና ግምት የወር አበባ ደም በማሕፀን ቱቦዎች በኩል ወደ ኋላ ወደ ሆድ ዕቃ ይፈሳል (retrograde menstruation) የሚለው ነው።

ኢንዶሜትሪዮሲስ የወር አበባ ማየት ከጀመሩበት ጊዜ እስከ ማረጥ (menopause) ድረስ ሊከሰት ይችላል። የሚያድን ሕክምና የለውም፤ ነገር ግን ህመሙን የሚቀንሱ ሕክምናዎች አሉ።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

ድንገት የጀመረ፣ በጣም ኃይለኛና እየባሰ የሚሄድ የታችኛው ሆድ ህመም።
የሆድ ህመም ከትኩሳት፣ ማስመለስ ወይም ራስን መሳት ጋር።
እርጉዝ ሆነው ወይም እንዳረገዙ ሲጠረጥሩ የሆድ ህመም ወይም ደም መፍሰስ።
የደረት ህመም፣ የትንፋሽ ማጠር ወይም ደም ማሳል።

እንዲህ ያለ ሁኔታ ሲያጋጥም 911 (US) ወይም 907 (አዲስ አበባ) ይደውሉ፤ ወይም በአቅራቢያዎ ወዳለ ድንገተኛ ሕክምና ይሂዱ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

የህመሙን ቀናት፣ ጥንካሬውንና ከወር አበባ ጋር ያለውን ግንኙነት ይመዝግቡ፤ ለሐኪም ጉብኝት ይጠቅማል።
ሙቅ ውሃ ጠርሙስ በፎጣ ጠቅልለው ሆድዎ ላይ ያድርጉ።
ስለ ህመም ማስታገሻ (painkillers) ፋርማሲስት ወይም ሐኪም ያማክሩ።
ከባድ ህመምን "የተለመደ ነው" ብለው ለረጅም ጊዜ አይታገሱ።
በቤተሰብዎ ውስጥ ኢንዶሜትሪዮሲስ ያለባት ሴት ካለች ለሐኪምዎ ይንገሩ።

ምልክቶች

የዕለት ተዕለት ሥራን የሚያስተጓጉል ከባድ የወር አበባ ህመም።
ከወር አበባ በፊት የሚጀምርና ከወር አበባ በኋላ የሚቀጥል ህመም።
በታችኛው ሆድና በወገብ አካባቢ የሚሰማ ህመም።
ሽንት ሲወጣ ወይም ሰገራ ሲወጣ ህመም።
በግብረ ሥጋ ግንኙነት ጊዜ ወይም በኋላ ህመም።
ብዙ የወር አበባ ደም መፍሰስ።
ከፍተኛ ድካም።
ለማርገዝ መቸገር።

ሐኪም መቼ ማየት?

ኢንዶሜትሪዮሲስ ሊሆን ይችላል ብለው ሲጠረጥሩ።
የወር አበባ ህመም ሥራዎን፣ ትምህርትዎን ወይም ግንኙነትዎን ሲያስተጓጉል።
በግንኙነት ጊዜ፣ ሽንት ወይም ሰገራ ሲወጣ ህመም ካለ።
ለማርገዝ እየሞከሩ ከተቸገሩ።
ሕክምና ወስደው ህመሙ ካልተሻሻለ ወይም ከባሰ።

ምርመራው ብዙ ጊዜ ይወስዳል። ሐኪም የአካል ምርመራ ያደርጋል፤ አልትራሳውንድ (ultrasound) ወይም ኤምአርአይ (MRI) ሊያዝ ይችላል። እነዚህ ትላልቅ እጢዎችን ያሳያሉ፤ ትናንሽ ቦታዎችን ግን ላያሳዩ ይችላሉ። በእርግጠኝነት የሚያረጋግጠው በሆድ ላይ በትንሽ ቀዳዳ በካሜራ የሚታይበት ቀዶ ሕክምና (laparoscopy) ነው፤ በዚያው ጊዜ ናሙና ሊወሰድ ወይም ቦታዎቹ ሊወገዱ ይችላሉ።

ሕክምናው ከህመም ማስታገሻ ይጀምራል። የሆርሞን ሕክምና (hormone therapy) ህመሙን ሊቀንስ ይችላል፤ ለማርገዝ የሚሞክሩ ሴቶች ግን አይሰጣቸውም። ሌሎቹ ካልረዱ ወይም እርግዝናን ካስቸገረ ቀዶ ሕክምና ሊታሰብ ይችላል። ለማርገዝ የተቸገሩ ሴቶች ወደ የመካንነት ሕክምና ባለሙያ ሊላኩ ይችላሉ።

መከላከያ