የልጃገረዶች የመጀመሪያ የወር አበባ፦ ቀድሞ ወይም ዘግይቶ ሲመጣ

Name: የልጃገረዶች የመጀመሪያ የወር አበባ፦ ቀድሞ ወይም ዘግይቶ ሲመጣ
Creator: Hikimna

A girl's first period: when it comes too early or too late

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-31

ምንድን ነው?

ይህ ጽሑፍ የልጃገረዶች የመጀመሪያ የወር አበባ (first period) በጣም ቀድሞ ሲመጣ ወይም ጊዜው አልፎ ሳይመጣ ሲቀር ለሚጨነቁ ወላጆች ነው። ጥያቄው ለምሳሌ "የ9 ዓመት ልጄ የወር አበባ ማየት ጀመረች፤ ይህ የጤና ችግር ነው? ወደ ሐኪም ልውሰዳት?" የሚል ነው።

ብዙ ልጃገረዶች የመጀመሪያ የወር አበባቸውን የሚያዩት በ12 ዓመት አካባቢ ነው። ግን ከ8 ዓመት ጀምሮ ሊመጣ ይችላል። ብዙ ጊዜ የወር አበባ የሚመጣው ጡት ማደግ ከጀመረ ከ2 ዓመት ገደማ በኋላ ነው።

ከ8 ዓመት በፊት የወር አበባ፣ የጡት ማደግ ወይም ሌሎች የጉርምስና ምልክቶች ከታዩ ያለዕድሜ ጉርምስና (precocious puberty) ሊሆን ይችላል። በ15 ዓመት ምንም የወር አበባ ካልመጣ ደግሞ ዘግይቶ የመጣ ጉርምስና (delayed puberty) ወይም ፕራይመሪ አሜኖሪያ (primary amenorrhoea) ሊሆን ይችላል። ሁለቱም ብዙ ጊዜ አሳሳቢ አይደሉም፤ ሐኪም ግን መንስኤ ካለ ሊፈልግ ይገባል።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ቶሎ ሐኪም ያሳዩ፦

ከ8 ዓመት በታች የሆነች ልጅ ብልት ደም ሲፈሳት ወይም ጡት ሲያድግ።
በጣም ብዙ ደም መፍሰስ፣ ማዞር ወይም ራስን መሳት።

ከባድ ደም መፍሰስ ወይም ራስን መሳት ሲያጋጥም 911 (US) ወይም 907 (አዲስ አበባ) ይደውሉ፤ ወይም በአቅራቢያዎ ወዳለ ድንገተኛ ሕክምና ይሂዱ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ልጅቷ ገና ትንሽ ብትሆንም የወር አበባ ከጀመረች ፓድ (pad) እንዴት እንደምትጠቀምና እንደምትቀይር፣ ራሷንም እንዴት በንጽሕና እንደምትጠብቅ ያስተምሯት።
የወር አበባ ተፈጥሯዊ እንደሆነ በእርጋታ ይንገሯት፤ አትቆጧት፣ አታሳፍሯት።
ስለ ወር አበባ ከመምጣቱ በፊት ጀምረው በቀላል ቋንቋ ያውሩ።
የወር አበባ የጀመረበትን ቀንና የታዩትን ምልክቶች ይጻፉ፤ ለሐኪም ጉብኝት ይጠቅማል።
በትምህርት ቤትም ቢሆን የሚያስፈልጓትን ዕቃዎች ያዘጋጁላት።

ምልክቶች

ቀድሞ የመጣ ጉርምስና (ከ8 ዓመት በፊት)፦

የወር አበባ መጀመር።
ጡት ማደግ።
በብብትና በብልት አካባቢ ፀጉር ማብቀል።

ዘግይቶ የመጣ ጉርምስና፦

በ15 ዓመት ምንም የወር አበባ አለመምጣት።
በ13 ዓመት ጡት ማደግ ወይም ሌላ የጉርምስና ምልክት አለመጀመር።

ሐኪም መቼ ማየት?

ከ8 ዓመት በፊት የወር አበባ፣ የጡት ማደግ ወይም ሌላ የጉርምስና ምልክት ከታየ።
በ15 ዓመት የወር አበባ ካልመጣ።
በ13 ዓመት ጡት ማደግ ወይም ሌላ የጉርምስና ምልክት ካልጀመረ፤ እስከ 15 ዓመት አይጠብቁ።
ስለ ልጅዎ ዕድገት ከተጨነቁ።

ሐኪሙ ልጅቷን ይመረምራል። የሆርሞን ደም ምርመራ፣ የእጅ አንጓ ራጅ (X-ray)፣ አልትራሳውንድ (ultrasound) ወይም ኤምአርአይ (MRI) ሊያዝ ይችላል። ያለዕድሜ ጉርምስና ብዙ ጊዜ መንስኤ አይገኝለትም። አልፎ አልፎ ግን በኦቫሪ (ovary)፣ በአድሬናል እጢ (adrenal gland) ወይም በአንጎል ላይ ያለ እጢ ወይም ሌላ ችግር ሆርሞን ያለጊዜው እንዲመረት ሊያደርግ ይችላል፤ ሐኪሙ ይህንን ያጣራል። ከመጠን በላይ ውፍረት (obesity) ያላቸው ልጃገረዶች ላይ ቀድሞ የመምጣት ዕድሉ ይጨምራል።

የወር አበባ ለምን ዘገየ ለሚለው ብዙ ጊዜ በቤተሰብ የሚወረስ ቀስ ብሎ ማደግ ነው። ዝቅተኛ ክብደት፣ ብዙ የስፖርት ልምምድ፣ ጭንቀት ወይም የሆርሞን ችግርም ሊያዘገየው ይችላል። ሕክምና የሚያስፈልገው መንስኤ ሲገኝ ወይም ችግሩ በልጅቷ አካል ወይም ስሜት ላይ ጉዳት ሲያመጣ ብቻ ነው።

መከላከያ