ምች (የከንፈር ቁስል) ሲኖርብዎ ሕፃናትን አይሳሙ

ምች (cold sore) በከንፈር ወይም በፊት ላይ የሚወጣ ትንሽ፣ ውሃ የቋጠረና የሚያም ቁስል ነው። የሚያመጣው ሄርፒስ ሲምፕሌክስ ቫይረስ (herpes simplex virus) ነው። ብዙ ሰዎች ይህን ቫይረስ በልጅነታቸው በመሳሳም ይይዙታል። ቫይረሱ አንዴ ከያዘ ዕድሜ ልክ በሰውነት ውስጥ ይቆያል፤ አልፎ አልፎ ተቀስቅሶ ምች ይወጣል።

ለአዋቂ ሰው ምች ብዙ ጊዜ በ10 ቀን ውስጥ የሚድን ቀላል ችግር ነው። ለአራስ ሕፃን ግን ይህ ቫይረስ በጣም አደገኛ ነው። የሕፃኑ በሽታ የመከላከል አቅም ገና ስላልዳበረ ቫይረሱ ወደ አንጎል ወይም ወደ ሌሎች የሰውነት ክፍሎች ሊሰራጭ ይችላል። ይህ የአራስ ሕፃን ሄርፒስ (neonatal herpes) ይባላል፤ በሕክምናም ቢሆን ሞት ወይም ዘላቂ ጉዳት ሊያስከትል ይችላል።

ሕፃኑ ባነሰ ቁጥር አደጋው ይጨምራል። በተለይ ከተወለዱ በኋላ ያሉት የመጀመሪያዎቹ 6 ሳምንታት በጣም አደገኛ ናቸው። ያለጊዜያቸው የተወለዱ ሕፃናት ደግሞ ይበልጥ ተጋላጭ ናቸው።

• ምች ሲኖርብዎ ወይም በቅርቡ ከነበረብዎ ሕፃናትን አይሳሙ።
• ሕፃንን ከመያዝዎ በፊት ሁሉም ሰው እጁን በሳሙናና በውሃ ይታጠብ።
• ቤተሰብ ወይም ተንከባካቢ ያልሆኑ ሰዎች ሕፃኑን እንዳይስሙት በትህትና ይንገሩ።
• መሳም ካስፈለገ የሕፃኑን የራስ አናት ብቻ ይሳሙ፤ በአፍ፣ በአፍንጫና በዓይን አካባቢ አይሳሙ።
• ምች ካለብዎ ቁስሉን አይንኩ፤ ከነኩ እጅዎን ይታጠቡ።
• ምች እያለብዎ ማንንም አይሳሙ፤ ኩባያ፣ ማንኪያ ወይም ፎጣ አይጋሩ።
• ጡት ላይ የሄርፒስ ቁስል ካለ በዚያ ጡት አያጥቡ፤ የዚያን ጡት ወተትም አይስጡ።
• ለትልልቅ ልጆችም ቫይረሱ ዕድሜ ልክ ስለሚቆይ ምች እያለብዎ አይሳሟቸው።
• ለህመም ፓራሲታሞል (paracetamol) ወይም አይቡፕሮፌን (ibuprofen) መውሰድ ይቻላል። ከ16 ዓመት በታች ለሆኑ ልጆች አስፕሪን (aspirin) አይስጡ።
• ፋርማሲስት (pharmacist) የፀረ-ቫይረስ ክሬም (antiviral cream) ሊመክርዎ ይችላል፤ መኮርኮሩ ገና ሲጀምር ቢቀባ ይሻላል።