አልማዝ ባለጭራ (ሽንግልስ)፦ ቶሎ መታከም ለምን ያስፈልጋል

አልማዝ ባለጭራ (shingles ወይም herpes zoster) የሚያም ሽፍታ የሚያመጣ የቫይረስ በሽታ ነው። የሚመጣው ጉድፍን (chickenpox) በሚያመጣው ቫይረስ ነው። በልጅነት ጉድፍ ከያዘዎት በኋላ ቫይረሱ ከሰውነት አይወጣም፤ በነርቭ ውስጥ ተደብቆ ይቆያል። ከዓመታት በኋላ ተመልሶ ሲቀሰቀስ አልማዝ ባለጭራ ይሆናል።

ቫይረሱ እንዲቀሰቀስ የሚያደርጉት ምክንያቶች ሁልጊዜ ግልጽ አይደሉም። ዕድሜ ሲገፋ (በተለይ ከ50 ዓመት በላይ)፣ የበሽታ መከላከያ አቅም ሲዳከም እና ከባድ ጭንቀት (stress) ሲኖር የመከሰት ዕድሉ ይጨምራል።

ዋናው መልእክት፦ ቶሎ መታከም ጠቃሚ ነው። ሽፍታው በወጣ በ3 ቀናት ውስጥ የሚጀመር ሕክምና ሕመሙን ይቀንሳል፣ በሽታውን ያሳጥራል፣ ከሽፍታው በኋላ ለወራት ወይም ለዓመታት ሊቆይ የሚችለውን የነርቭ ሕመም (postherpetic neuralgia) ስጋትም ይቀንሳል። 3 ቀን ካለፈም ሐኪም ማየት አሁንም ይጠቅማል።

• ሽፍታው ንጹህና ደረቅ እንዲሆን ያድርጉ። ይህ ቁስሉ በባክቴሪያ እንዳይመረዝ ይረዳል።
• ልል ልብስ ይልበሱ።
• ቀዝቃዛ ጨርቅ (cool compress) ማድረግ ሕመምና ማሳከክን ሊያስታግስ ይችላል።
• ለሕመም ማስታገሻ ስለሚወስዱት መድኃኒት ሐኪምዎን ወይም ፋርማሲስትዎን ያማክሩ።
• ቁስሎቹን አይፈቅፉ፤ አይጫኑ። በባህላዊ ቅባት ወይም በሌላ መድኃኒት እየሞከሩ ቤት ውስጥ በመቆየት ሕክምናን አያዘግዩ።
• ቁስሎቹ ቅርፊት እስኪይዙ ድረስ፣ ጉድፍ ይዟቸው የማያውቁ ነፍሰ ጡሮችን፣ አራስ ሕፃናትንና የበሽታ መከላከያ አቅማቸው የደከመ ሰዎችን ያርቁ። አልማዝ ባለጭራን በቀጥታ ባያስተላልፉም፣ ቫይረሱ በእነርሱ ላይ ጉድፍ ሊያመጣ ይችላል።