የፊንጢጣ ፊስቱላ፦ የማያቋርጥ ፈሳሽ የሚያወጣ ትንሽ ቀዳዳ፣ ለምን ሕክምና ያስፈልገዋል?

Name: የፊንጢጣ ፊስቱላ፦ የማያቋርጥ ፈሳሽ የሚያወጣ ትንሽ ቀዳዳ፣ ለምን ሕክምና ያስፈልገዋል?
Creator: Hikimna

Anal fistula: a small hole near the anus that keeps leaking, and why it needs treatment

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-31

ምንድን ነው?

የፊንጢጣ ፊስቱላ (anal fistula ወይም perianal fistula) በአንጀቱ መጨረሻ (በፊንጢጣ ውስጥ) እና ከፊንጢጣ አጠገብ ባለው ቆዳ መካከል የሚፈጠር ትንሽ ዋሻ ነው። የዋሻው ውጫዊ ጫፍ ከፊንጢጣ አጠገብ በቆዳ ላይ እንደ ትንሽ ቀዳዳ ወይም ብጉር የመሰለ እብጠት ሆኖ ሊታይ ይችላል።

ብዙ ጊዜ የሚመጣው ከፊንጢጣ አጠገብ መግል የያዘ እብጠት (anal abscess) ከተፈጠረ በኋላ ነው። መግሉ ፈንድቶ ወይም ተቀዶ ከወጣ በኋላ ቁስሉ በደንብ ካልዳነ ትንሽ መስመር ይቀራል። በጥቂት ሰዎች ላይ ደግሞ እንደ ክሮንስ በሽታ (Crohn's disease)፣ ቲቢ ወይም ኤችአይቪ ያሉ ሌሎች በሽታዎች ፊስቱላ ሊያመጡ ይችላሉ።

ብዙ ሰዎች ስለዚህ ችግር ለመናገር ያፍራሉ፤ ለዚህም ዓመታት በምስጢር ይሰቃያሉ። ፊስቱላ የተለመደ የቀዶ ሕክምና ችግር ነው፤ ስለሱ ሐኪም ማማከር የሚያሳፍር አይደለም።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ሳይዘገዩ ሐኪም ያማክሩ፦

ከፊንጢጣ አጠገብ የሚያም፣ ቀይና ያበጠ እብጠት፣ በተለይ ከትኩሳት ጋር፤ መግል የያዘ እብጠት ሊሆን ይችላል።
በጣም እየጨመረ የሚሄድ ህመም ወይም ሰውነት መድከም።
ብዙ ደም መፍሰስ።
ሰገራን መቆጣጠር አለመቻል።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ፊስቱላ ብዙ ጊዜ በራሱ አይድንም፤ ቤት ውስጥ የሚደረግ ነገር ሕክምናን አይተካም።
አካባቢውን በንጹሕ ውሃ ታጥበው ደረቅ አድርገው ይያዙ፤ ቆዳ የሚያቃጥል ሳሙና አይጠቀሙ።
ፈሳሹ ልብስዎን እንዳይበክል ንጹሕ የጥጥ ጨርቅ ወይም ፓድ መጠቀም ይችላሉ።
እብጠቱን አይጭምቁ፣ አይቅደዱ፤ በባህላዊ መንገድ ለማከም አይሞክሩ።

ምልክቶች

ከፊንጢጣ አጠገብ ካለ ትንሽ ቀዳዳ የማያቋርጥ ወይም ደጋግሞ የሚመጣ ፈሳሽ፤ አንዳንዴ መጥፎ ጠረን አለው።
የውስጥ ልብስ በፈሳሽ፣ በመግል ወይም በደም መበከል።
በፊንጢጣ ዙሪያ የቆዳ መቆጣትና ማሳከክ።
ሲቀመጡ፣ ሲንቀሳቀሱ ወይም ሰገራ ሲወጡ የሚብስ ህመም።
ሰገራ ሲወጣ መግል ወይም ደም መታየት።

ሐኪም መቼ ማየት?

ከፊንጢጣ አጠገብ ፈሳሽ፣ መግል ወይም ደም የሚያወጣ ቀዳዳ ካለ።
ቀደም ሲል ከፊንጢጣ አጠገብ መግል የያዘ እብጠት ኖሮዎት ቁስሉ ካልዳነ ወይም እብጠቱ ደጋግሞ ከመጣ።
ምልክቶቹ ከቀጠሉ።

ሐኪሙ አካባቢውን አይቶ፣ በጓንት በጣት ይመረምራል። ከዚያ ወደ ቀዶ ሐኪም ሊልክዎት ይችላል። የዋሻውን መስመር ለማየት ፕሮክቶስኮፒ (proctoscopy)፣ አልትራሳውንድ፣ ሲቲ ወይም ኤምአርአይ (MRI) ምርመራ ሊያስፈልግ ይችላል።

ሕክምና

ፊስቱላ ብዙ ጊዜ በቀዶ ሕክምና ይታከማል። የቀዶ ሕክምናው ዓይነት በዋሻው ቦታ፣ ዋሻው ሰገራን የሚቆጣጠረውን ጡንቻ (sphincter) ምን ያህል እንደሚያቋርጥና አንድ ወይም ብዙ ቅርንጫፍ እንዳለው ይወሰናል።
ዋሻው ቀላል ሲሆን ዋሻውን መክፈት (fistulotomy) የተለመደ ነው። ዋሻው ብዙ ጡንቻ ሲያቋርጥ ሰገራን የመቆጣጠር ችሎታን ለመጠበቅ ሌሎች አማራጮች አሉ፤ ለምሳሌ ክር ማስገባት (seton)፣ የአንጀት ሽፋን መሸፈኛ (advancement flap) እና LIFT። የትኛው እንደሚሻል ከቀዶ ሐኪምዎ ጋር ይወያዩ።
በትክክል ሲመረመርና ሲታከም ብዙ ሰዎች ይድናሉ። ከሕክምና በኋላም አንዳንድ ጊዜ ተመልሶ ሊመጣ ይችላል።
ፊስቱላ ብዙ ጊዜ አደገኛ በሽታ አይደለም። ሆኖም ለረጅም ጊዜ ሳይታከም የቆየ ፊስቱላ አልፎ አልፎ ከፊንጢጣ ካንሰር ጋር ሊያያዝ ይችላል። ስለዚህ ሳይዘገዩ መመርመር ይሻላል።

ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው