ቫይታሚኖች

የቫይታሚን እጥረት (vitamin deficiency) ሲፈጠር ከባድ የጤና እክሎች ሊከሰቱ ይችላሉ፦

• የደም ማነስ፣ ድካምና ማዞር።
• የአጥንት መሳሳትና መዳከም።
• የነርቭ ችግሮች፣ እንደ እጅና እግር መደንዘዝ።
• የዕይታ ችግር (የቫይታሚን ኤ እጥረት)።
• ቁስል ዘግይቶ መዳንና ደካማ የበሽታ መከላከያ (የቫይታሚን ሲ እጥረት)።

እነዚህ ምልክቶች በሌሎች በሽታዎችም ስለሚመጡ፣ እጥረት መኖሩን የሚያረጋግጠው የሐኪም ምርመራ ነው። በህመም ምክንያት በቂ ምግብ መብላት የማይችሉ ሰዎችና እርጉዝ እናቶች ለእጥረት የበለጠ ተጋላጭ ናቸው።

• ተደጋጋሚ ድካም፣ ማዞር፣ የእጅና እግር መደንዘዝ ወይም የዕይታ ችግር ካለብዎ።
• እርጉዝ ከሆኑ ወይም ለማርገዝ ካቀዱ። የፅንሱን ጤናማ የነርቭ እድገት ለመጠበቅ ፎሊክ አሲድ (folic acid) በሐኪም ትዕዛዝ ይመከራል።
• እርጉዝ ከሆኑ ከፍተኛ መጠን ያለው ቫይታሚን ኤ (vitamin A) ተጨማሪ ወይም ብዙ ጉበት አይውሰዱ፤ ለሕፃኑ ጎጂ ሊሆን ይችላል።
• በህመም ምክንያት በቂ ንጥረ ነገር ከምግብ ማግኘት ካልቻሉ። ሐኪሞች እንደ ፍላጎትዎ ተጨማሪ ቫይታሚን ሊያዙ ይችላሉ።
• ማንኛውንም ተጨማሪ ቫይታሚን ከመጀመርዎ በፊት፣ በተለይ ሌሎች መደበኛ መድኃኒቶች የሚወስዱ ከሆነ።
• ተጨማሪ ንጥረ ነገርን በተመለከተ ትክክለኛ መረጃ ለማግኘት የሕክምና ባለሙያ ወይም የሥነ ምግብ አዋቂ (dietitian) በአካል ያማክሩ።

• የተመጣጠነ አመጋገብ ይከተሉ፦ አትክልት፣ ፍራፍሬ፣ ጥራጥሬ፣ ሥጋ፣ እንቁላልና የወተት ተዋጽኦ።
• ማቀነባበሪያ የተጨመረባቸውን (processed) ምግቦች ይቀንሱ፤ ተፈጥሯዊ ምግቦችን ያብዙ።
• እርጉዝ እናቶች ፎሊክ አሲድን በሐኪም ትዕዛዝ ይውሰዱ።
• እንክብሎችን ያለምክር አይጀምሩ፤ ከጀመሩም መጠኑን አይበልጡ።
• የቫይታሚን እንክብሎችን ከልጆች እጅ ራቅ አድርገው ያስቀምጡ።

• ከምግቤ በቂ ቫይታሚን እያገኘሁ ነው?
• ተጨማሪ ቫይታሚን ያስፈልገኛል? የትኛው፣ ምን ያህል፣ ለምን ያህል ጊዜ?
• የምወስደው ቫይታሚን ከመድኃኒቶቼ ጋር ችግር አለው?
• እርግዝና እያሰብኩ ነው፤ ፎሊክ አሲድ መቼ ልጀምር?

• WHO. Micronutrients.
• NHS. Vitamins and minerals.
• MedlinePlus. Vitamins.