የዘር ፍሬ ካንሰር፦ ቀድመው ሊያውቋቸው የሚገቡ ምልክቶችና ተጋላጭነቶች

Name: የዘር ፍሬ ካንሰር፦ ቀድመው ሊያውቋቸው የሚገቡ ምልክቶችና ተጋላጭነቶች
Creator: Hikimna

Testicular cancer: early warning signs and who is at higher risk

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-21

ምንድን ነው?

የዘር ፍሬ ካንሰር (testicular cancer) በወንድ የዘር ፍሬ (testicle) ውስጥ የሚጀምር ካንሰር ነው። ብዙ ጊዜ አንዱን የዘር ፍሬ ብቻ ይነካል፤ አልፎ አልፎ ግን ሁለቱንም ሊነካ ይችላል።

ከሌሎች ካንሰሮች በተለየ በአብዛኛው ወጣት ወንዶችን ያጠቃል፤ በተለይ ከ15 እስከ 49 ዓመት ያሉትን። ቀድሞ ሲገኝ በአብዛኛው በደንብ የሚታከም ካንሰር ነው። ችግሩ ብዙ ወንዶች በሐፍረት ወይም «ያልፋል» ብለው ምልክቱን ደብቀው መቆየታቸው ነው።

የራስዎን የዘር ፍሬ መጠንና ስሜት በየጊዜው ቢያውቁት ለውጥ ሲመጣ ቶሎ ለማስተዋል ይረዳዎታል።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

በዘር ፍሬ ላይ ድንገት የሚመጣ ከባድ ሕመም። ይህ የዘር ፍሬ መጠምዘዝ (testicular torsion) ሊሆን ይችላል፤ ቶሎ ካልታከመ የዘር ፍሬውን ሊያሳጣ ይችላል።
የዘር ፍሬ ሕመም ከማቅለሽለሽ፣ ከማስመለስ ወይም ከሆድ ሕመም ጋር።
ከአንድ ሰዓት በላይ የቆየ ወይም በእረፍት ላይም የማይቀንስ የዘር ፍሬ ሕመም።

ራስዎ መኪና አይንዱ። በአሜሪካ 911 ይደውሉ። በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ነው፤ በሌሎች ቦታዎች የአካባቢውን የድንገተኛ አገልግሎት ያነጋግሩ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ገላዎን ሲታጠቡ በየጊዜው የዘር ፍሬዎን ይዳስሱ፤ ለእርስዎ የተለመደው መጠንና ስሜት ምን እንደሆነ ይወቁ።
አዲስ እብጠት፣ የመጠን ወይም የቅርጽ ለውጥ ካስተዋሉ በቤት ውስጥ ሕክምና ወይም በባህላዊ መድኃኒት አይጠብቁ።
ሕመም ስለሌለው ብቻ «ችግር የለውም» ብለው አይዘግዩ፤ የካንሰር እብጠት ብዙ ጊዜ ሕመም የለውም።
ሐፍረት ሐኪም ከማየት አያግድዎ፤ ሐኪሞች ይህን ምርመራ በየቀኑ ያደርጋሉ።

ምልክቶች

በዘር ፍሬ ላይ የሚታይ አዲስ እብጠት ወይም ጠጣር ነገር (lump)፤ ብዙ ጊዜ ሕመም የለውም።
የዘር ፍሬ መጠኑ መጨመር ወይም ቅርጹ መቀየር።
የቆዳ ከረጢቱ (scrotum) የመክበድ፣ የመጠጠር ስሜት።
በዘር ፍሬ ወይም በከረጢቱ ላይ የሚሰማ የሚያደክም ሕመም ወይም ምቾት ማጣት (dull ache)።
ካንሰሩ ከተሰራጨ፦ የጀርባ ወይም የታችኛው ሆድ ሕመም፣ ያለ ምክንያት ክብደት መቀነስ፣ ሳል ወይም የመተንፈስ ችግር፣ የደረት ማበጥ ሊኖር ይችላል።

እነዚህ ምልክቶች በሌሎች ብዙ ቀላል ችግሮችም ሊመጡ ይችላሉ፤ ካንሰር ናቸው ማለት አይደለም። ግን ሐኪም ሊያያቸው ይገባል።

ሐኪም መቼ ማየት?

በአንዱ ወይም በሁለቱም የዘር ፍሬዎች ላይ እብጠት ወይም ጠጣር ነገር ካለ።
አንዱ የዘር ፍሬ ከሌላው በላይ እየተለቀ ከሄደ ወይም ቅርጹ ከተቀየረ።
ከረጢቱ የመክበድ ወይም የመጠጠር ስሜት ካለው።
በዘር ፍሬ ላይ የሚያሳስብዎ ሕመም ወይም ምቾት ማጣት ካለ።
በልጅዎ ከረጢት ውስጥ ሁለት የዘር ፍሬዎች የማይዳሰሱ ከሆነ (ያልወረደ የዘር ፍሬ)።

መከላከያ

የዘር ፍሬ ካንሰርን የሚያስቀር የተረጋገጠ መንገድ የለም፤ ዋናው ቀድሞ ማወቅ ነው።
ተጋላጭነቱ ከፍ የሚለው፦ ያልወረደ የዘር ፍሬ (undescended testicle) ካለ ወይም ከነበረ፣ አባት ወይም ወንድም ይህ ካንሰር ካጋጠማቸው፣ ከዚህ በፊት የዘር ፍሬ ካንሰር ከነበረ፣ ሃይፖስፓዲያስ (hypospadias) ከነበረ፣ እና ኤች አይ ቪ (HIV) ካለ ነው።
የወንድ ልጅዎ የዘር ፍሬ በሕፃንነቱ ካልወረደ ሐኪም እንዲያየው ያድርጉ፤ አስፈላጊ ከሆነ ቀዶ ሕክምና ይደረጋል።
ተጋላጭነት ካለብዎ የዘር ፍሬዎን በየጊዜው መዳሰስ የበለጠ አስፈላጊ ነው።

ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው