Dhukkubbii jilbaa: yoom yaaddessaa ta’a, mallattoolee ogeessa barbaachisan

Dhukkubbiin jilbaa rakkoo baay’ee baratamaadha. Yeroo baay’ee jilba baay’ee fayyadamuu, diriirsuu ykn micciiramuu irraa dhufa, guyyoota muraasa keessattis mana keessatti ni fooyya’a. Garuu dhukkubbiin boqonnaa fi qoricha dhukkubbii booda torban muraasaaf yoo itti fufe, sababa isaa barbaaduun barbaachisaadha.

Sababoota beekamoo keessaa:

• Miidhaa irree ykn hidhaa jilbaa (sprain, strain), kan sochii ykn ispoortii yeroo micciiramnu dhufu.
• Cituu hidhaa jilbaa (ligament) ykn kuunnoo jilbaa keessaa (meniscus): jilbi ni jallata, dhaabbachuun ni ulfaata.
• Dhibee buusaa umurii waliin dhufu (osteoarthritis): jilba lachuu irratti dhukkubbii fi jajjabaachuu.
• Gowutii (gout): asiidiin yuurikii buusaa keessatti kiristaalii uumee, tasa dhukkubbii cimaa, ho’aa fi diimina fida.
• Infeekshinii buusaa keessaa (septic arthritis): jilbi ho’a, diimata, ho’i qaamaas ni jiraata. Kun hatattamaan yaalamuu qaba.

Dhukkubbiin lafee yeroo hunda jiru, keessumaa kan halkan hammaatu, darbee darbee dhibee cimaa akka kaansarii lafee waliin walqabachuu danda’a. Kun baay’ee hin baratamu, garuu ogeessaan ilaalamuu qaba.

Dhukkubbii jilbaa salphaa jalqabaaf:

• Jilba irratti ulfaatina xiqqaa qofa buusaa; yeroo dheeraaf dhaabbachuu dhiisaa.
• Kirkira (ice pack) foofaa keessatti maramee jilba irra daqiiqaa 20 hin caalle kaa’aa; sa’aatii 2 hanga 3 keessatti irra deebi’uu dandeessu. Kirkira kallattiin gogaa irra hin kaa’inaa.
• Qoricha dhukkubbii salphaa farmasistii ykn ogeessa gaafachuun fayyadamaa; qajeelfama isaa hordofaa.
• Ulfaatina qaamaa to’achuu fi sochii qaamaa salphaa itti fufuun jilba gargaara.
• Dhukkubbiin yoo hin fooyyoofne, “ni bada” jettanii torbanoota dheeraa hin eeginaa.