Jeeqamuu marsaa laguu: maaltu idilee dha, maaltu fida, yoom ogeessa bira deemuu qabna
Irregular periods: what is normal, common causes and when to see a doctor
Viidiyoo · Dr. Abera Olani
Barreeffama: Hikimna · 2026-10-30
Maal jechuudha?
Gaaffiin dubartoota baay’een gaafatan: “Laguun koo maaliif yeroo baay’ee ji’a tokko darbee dhufa?” Marsaan laguu (menstrual cycle) guyyaa laguun itti jalqabe irraa hanga guyyaa laguun itti aanu jalqabutti lakkaa’ama. Giddu galeessaan guyyaa 28 naannoo dha; garuu guyyaa 21 hanga 35 gidduutti dhufuun idilee dha.
Marsaan laguu yoo guyyaa 21 dura dhufe ykn guyyaa 35 booda dhufe, jeeqamuu marsaa laguu (irregular periods) jedhama. Yeroo baay’ee rakkoo cimaa hin agarsiisu; garuu sababa isaa beekuun barbaachisaa dha.
Sababoota beekamoo:
- Umurii: waggoota laguun itti jalqabu jalqabaa fi yeroo laguun dhaabbachuuf dhihaatu (menopause).
- Ulfa: laguun dhabamuun mallattoo ulfaa jalqabaa ta’uu danda’a.
- Qusannaa maatii (hormonal contraception): mala qusannaa maatii tokko tokko.
- Ulfaatina qaamaa tasa hir’isuu ykn dabaluu fi sochii qaamaa baay’ee cimaa.
- Dhiphina sammuu (stress) fi yaaddoo.
- Dhibeewwan tokko tokko: dhibee hormoonii kan akka PCOS (amma PMOS jedhamu), dhibee taayiroyidii (thyroid), dhibeewwan yeroo dheeraa, akkasumas qoricha tokko tokko.
- Dhibee gadameessaa fi dhibee saalaan daddarbu: ixee gadameessaa (fibroids), kaansarii gadameessaa fi dhibeewwan walqunnamtii saalaan daddarban (STI) laguu gidduu dhiiga fiduu danda’u; kanaaf qoratamuu qabu.
Mallattoolee balaa
Kanneen armaan gadii keessaa tokko yoo jiraate, dafaa ogeessa fayyaa ilaalchisaa:
- Dhiigni baay’ee cimaa yoo ta’e, kan paadii sa’aatii sa’aatiin guutu.
- Yoo mataan isin naannesse ykn yoo of wallaaltan.
- Ulfa jiraachuu danda’a jettanii yoo shakkitan, garaa cimaatti dhukkubbii fi dhiigni yoo jiraate.
- Erga laguun dhaabbatee (menopause) booda dhiigni yoo dhufe.
Mana keessatti maal gochuu dandeenya?
- Guyyaa laguun itti jalqabu kaalaandarii ykn appii bilbilaa irratti galmeessaa; kun ogeessa fayyaa ni gargaara.
- Laguun yoo dhabame, ulfa jiraachuu danda’a; qorannoo ulfaa (pregnancy test) godhaa.
- Nyaata madaalawaa nyaadhaa, ulfaatina qaamaa madaalawaa qabaadhaa; ulfaatina tasa hir’isuu irraa of eeggadhaa.
- Sochii qaamaa giddu galeessaa godhaa; baay’ee cimaa hin taasisinaa.
- Dhiphina hir’isuu fi hirriba gahaa rafuu yaalaa.
Yoom ogeessa fayyaa bira deemuu qabna?
- Marsaan laguu yoo irra deddeebi’ee jeeqame ykn akkaataan laguu keessanii yoo jijjiirame.
- Laguun guyyaa 7 ol yoo ture.
- Laguu gidduu ykn erga walqunnamtii saalaa booda dhiigni yoo dhufe.
- Ulfaatina qaamaa dabaluu, dadhabbii, rifeensa fuula irratti biqiluu ykn gogaa dibataa’aa wajjin yoo dhufe.
- Laguun jeeqamee ulfa argachuun yoo isin rakkise.
Ogeessi fayyaa sababa isaa qorata; yaalli barbaachisaa yoo ta’e sababa irratti hundaa’a.
Gaaffilee ogeessa fayyaaf
- Marsaan laguu koo maaliif jeeqame?
- Qorannoo dhiigaa (hormoonii, taayiroyidii) ykn ultrasaawundii barbaachisaadhaa?
- Malli qusannaa maatii ani fayyadamu kana fiduu danda’aa?
- Yaalli barbaachisaadhaa, moo eeggachuun gahaa dha?
Maddoota
- https://www.nhs.uk/conditions/irregular-periods/
- https://www.nhs.uk/conditions/fibroids/
- https://www.nhs.uk/conditions/womb-cancer/symptoms/
Gaaffilee fi deebii
Gaaffii jalqabaa gaafadhaa.
Mata dureewwan walqabatan
የወር አበባ
ፒ ሲ ኦ ኤስ (PCOS)፦ የወር አበባ መዛባት፣ ፊት ላይ ፀጉርና ብጉር የሚያመጣው የሆርሞን ችግር
Dhiphina sammuu (yaaddoo): waan gargaaru fi yoom gargaarsa barbaaduu qabna Kun barnootaaf qofa; gorsa yaalaa dhuunfaa hin bakka bu’u. Balaa hatattamaa irratti tajaajila naannoo keessanii waamaa; Ameerikaatti 911.
Barreeffamoota hunda · Waa’ee keenya · Nu quunnamaa