Kintaarotii: fiisitulaa, baqaquu qaawwa hudduu fi waartiin yeroo baay’ee akka kintaarotiitti fudhatamu
Hemorrhoids: fistula, fissure and anal warts are often mistaken for piles
Viidiyoo · Dr. Dabessa Mosisa
Barreeffama: Hikimna · 2026-10-31
Maal jechuudha?
Kintaarotiin (baabasiirii, hemorrhoids ykn piles) dhiigni ujummoolee dhiigaa qaawwa hudduu keessaa fi naannoo isaa irra jiran yeroo dhiitan uumama. Rakkoo baay’ee beekamaa dha; dhiirotaa fi dubartoota irratti ni mul’ata. Yeroo baay’ee sagaraa baasuuf humnaan dhiibuu, gogiinsa garaa, ulfa fi umrii guddachuu waliin walqabata.
Garuu rakkoon naannoo qaawwa hudduu hundi kintaarotii miti. Dhibeewwan sadii armaan gadii yeroo baay’ee dogoggoraan akka kintaarotiitti fudhatamanii yaalamu. Tokkoon tokkoon isaanii yaalii mataa isaa barbaada; yaaliin kintaarotiif godhamu isaan hin fayyisu.
- Fiisitulaa (anal fistula): boolla ykn ujummoo xiqqoo qaawwa hudduu fi gogaa naannoo isaa gidduutti uumamu dha. Boolla xiqqoo naannoo qaawwa hudduu irraa malaa ykn dhangala’aa dhiigaan walmakame ni baasa; uffata keessaa ni xureessa, hin gogu. Yeroo baay’ee erga malaan (abscess) naannoo sanatti uumamee booda dhufa. Fiisitulaan of danda’ee fayyuun baay’ee xiqqaa dha; yeroo baay’ee baqaqsanii hodhuu (surgery) barbaada.
- Baqaquu qaawwa hudduu (anal fissure): qaawwa hudduu irratti baqaquu xiqqoo dha. Yeroo sagaraa baastan dhukkubbii cimaa, akka waan cuqqaasuu fida; dhukkubbiin sun sa’aatii muraasaaf itti fufuu danda’a. Darbee darbee dhiiga diimaa ifaa xiqqoo fida. Yeroo baay’ee gara duubaa ykn gara fuulduraa qaawwa hudduutti argama. Baqaquun haaraan yeroo baay’ee sagaraa laaffisuun ofumaan fayya; kan hin fayyine yaalii ogeessaa barbaada.
- Waartii naannoo qaawwa hudduu (anal warts): gufuuwwan xixiqqoo, gogaa irraa ol ka’an dha; yeroo tokko tokko baay’inaan walitti dhufu. Ni hooksisu, darbee darbee ni dhiigu. Vaayirasii HPV jedhamuun dhufu; walqunnamtii saalaatiin daddarbu, gara naannoo qaama saalaattis babal’achuu danda’u. Yaaliin isaanii kilinikii fayyaa saalaa ykn ogeessa fayyaa bira jira.
Mallattoolee balaa
Kanneen armaan gadii keessaa tokko yoo jiraate dafaa ogeessa fayyaa bira deemaa:
- Dhiiga baay’ee bahuu, ykn sagaraa gurraacha akka qiiraa maxxanu.
- Dhukkubbii ykn dhiita qaawwa hudduu waliin ho’a qaamaa, qorrii ykn malaa.
- Dhiiga dhukkubbii hin qabne garuu itti fufu.
- Gufuu jabaa, madaa’u ykn dhiigu, hin badne.
- Ulfaatina qaamaa sababa malee hir’achuu ykn amala sagaraa baasuu torbanoota hedduuf jijjiiramuu.
Dhiigni sagaraa waliin bahu kintaarotii qofa osoo hin taane madaa mar’imaanii ykn kaansarii mar’imaaniis ta’uu danda’a. "Kintaarotii qofa" jedhanii osoo hin qoratamin hin dhiisinaa.
Mana keessatti maal gochuu dandeenya?
- Sagaraa laaffisuuf bishaan baay’ee dhugaa; nyaata faayibarii qabu (kuduraa, muduraa, midhaan guutuu, misira fi ataraa) nyaadhaa.
- Fedhiin sagaraa yeroo dhufu hin tursiisinaa; yeroo sagaraa baastan humnaan hin dhiibinaa.
- Mana fincaanii irra yeroo dheeraa hin turinaa.
- Hooksisuu fi dhukkubbii salphisuuf bishaan ho’aa keessa taa’uun ni gargaara; cabbiin foofaa keessatti maramees ni gargaara.
- Naannoo sana qulqulluu fi gogaa godhaa; hin haxaa’inaa, suuta jedhaa gogsaa.
- Mallattoon keessan fiisitulaa, baqaquu ykn waartii fakkaate, qorichoota kintaarotiif ykn qorichoota aadaa irra deddeebi’anii osoo hin yaalin ogeessa fayyaa bira deemaa.
Mallattoolee kintaarotii
- Erga sagaraa baaftanii booda dhiiga diimaa ifaa sagaraa, waraqaa ykn mana fincaanii irratti arguu.
- Hooksisuu ykn dhukkubbii naannoo qaawwa hudduu, keessumaa yeroo teessan.
- Gufuu naannoo qaawwa hudduutti dhaga’amu.
- Erga sagaraa baaftanii booda illee akka waan hin xumurin itti dhaga’amuu.
- Dhangala’aa akka harqii uffata keessaa ykn waraqaa irratti arguu.
Mallattooleen kunneen dhibeewwan biroos irratti mul’achuu danda’u. Kanaafuu ogeessi fayyaa ilaaluun adda baasuu qaba.
Yoom ogeessa fayyaa bira deemuu qabna?
- Yeroo qaawwa hudduu keessaa dhiigni bahu.
- Boolla xiqqoo naannoo qaawwa hudduu irraa malaa ykn dhangala’aa yoo argitan.
- Yeroo sagaraa baastan dhukkubbii cimaan yoo itti fufe.
- Gufuuwwan xixiqqoon yoo dabalan, yoo hooksisan ykn gara naannoo qaama saalaatti yoo babal’atan.
- Erga torban tokkoo kunuunsa mana keessaa booda mallattooleen yoo hin fooyya’in ykn yoo hammaatan.
- Gufuun sun kintaarotii ta’uu isaa yoo shakkitan.
Ogeessi fayyaa naannoo qaawwa hudduu ilaalee rakkoon sun kintaarotii, fiisitulaa, baqaquu, waartii ykn dhibee biraa ta’uu isaa adda baasa; yaalii sirrii ta’e ni murteessa.
Gaaffilee ogeessa fayyaaf
- Kun kintaarotii dha moo fiisitulaa, baqaquu ykn waartii dha?
- Sababa dhiigaa mirkaneessuuf qorannoo dabalataa nan barbaadaa?
- Yaaliin mana keessaa yoo hin hojjenne, yaaliin itti aanu maal?
- Waartii yoo ta’e, hiriyaan koos qoratamuu qabaa?
Maddoota
- https://www.nhs.uk/conditions/piles-haemorrhoids/
- https://www.nhs.uk/conditions/anal-fistula/
- https://www.nhs.uk/conditions/anal-fissure/
- https://www.nhs.uk/conditions/genital-warts/
Gaaffilee fi deebii
Gaaffii jalqabaa gaafadhaa.
Mata dureewwan walqabatan
Dhiiga sagaraa keessatti arguu: sababaa isaa qorachuu
Gogiinsa garaa: mallattoolee fi waan gargaaru
Hooksisuu naannoo qaawwa hudduu: sababoota isaa fi maal gochuu dandeenya
Kaansarii mar’imaan guddaa: qorannoo dursee adda baasuu Kun barnootaaf qofa; gorsa yaalaa dhuunfaa hin bakka bu’u. Balaa hatattamaa irratti tajaajila naannoo keessanii waamaa; Ameerikaatti 911.
Barreeffamoota hunda · Waa’ee keenya · Nu quunnamaa