Kaansarii mar’imaan guddaa: qorannoo dursee adda baasuu
Colorectal cancer screening
Viidiyoo · Dr. Abdo Ahmed
Barreeffama: Hikimna · 2026-10-23
Maal jechuudha?
Kaansariin mar’imaan guddaa fi rectum yeroo jalqabu mallattoo dhabuu danda’a. Qorannoon dursee adda baasuu (screening) nama mallattoo hin qabne keessatti kaansarii ykn guddina polyp jedhamu barbaada. Polyp tokko tokko osoo gara kaansariitti hin jijjiiramin baasuun ittisaaf gargaara. Kaansarii jalqabarratti arguun yaala salphisa.
Qorannoon sagaraa dhiiga dhokataa barbaadu fi colonoscopy filannoowwan keessaa ti. Colonoscopy keessatti meeshaa kaameraa qabuun mar’imaan ilaalama; polyp baasuun ni danda’ama. Ameerikaatti namoonni balaa giddugaleessaa qaban hedduun umurii 45 irraa eegalu. Biyya, tajaajila jiruu, umurii fi seenaa maatii irratti hundaa’uun karoora ogeessa waliin murteessaa. Mallattoo yoo qabaattan umurii screening hin eeggatiinaa.
Mallattoolee balaa
- Dhiigni hedduun ykn addaan hin cinne yoo ba’e, gaggabuu ykn mataa naanna’uu waliin yoo ta’e gargaarsa hatattamaa barbaadaa.
- Sagaraan gurraacha akka reenjii ykn dhiiga waliin garaa kaasaa yoo jiraate dafaa yaala argadhaa.
Mana keessatti maal gochuu dandeenya?
- Namni maatii keessanii kaansarii mar’imaanii ykn polyp qabaachuu isaa ogeessaaf himaa.
- Qorannoo ajajame xumuraa. Qorannoon sagaraa poozatiivii yoo ta’e sababaa isaa mirkaneessuuf colonoscopy barbaachisuu danda’a.
- Socho’aa, sigaaraa irraa fagaadhaa, nyaata faayibarii qabu filadhaa.
Yoom ogeessa fayyaa bira deemuu qabna?
Dhiiga sagaraa keessatti arguu, amala sagaraa jijjiiramuu, ulfaatina sababa malee hir’achuu ykn dadhabbii hin baramne irratti ogeessa quunnamaa. Kun qorannoo mallattoo barbaada; screening idilee eeggachuun sirrii miti. Maatii keessatti kaansariin jiraachuun qorannoo duraan jalqabuuf sababa ta’uu danda’a.
Gaaffilee ogeessa fayyaaf
- Ani yoom screening jalqabuu qaba?
- Qorannoo kamiin jalqaba; bu’aa booda maaltu itti aana?
Gaaffilee fi deebii
Gaaffii jalqabaa gaafadhaa.
Kun barnootaaf qofa; gorsa yaalaa dhuunfaa hin bakka bu’u. Balaa hatattamaa irratti tajaajila naannoo keessanii waamaa; Ameerikaatti 911.
Barreeffamoota hunda · Waa’ee keenya · Nu quunnamaa