የእጅ መደንዘዝ፦ ሌሊት ላይ የትኞቹ ጣቶች ይደነዝዛሉ? ካርፓል ታነል

Hand numbness at night and carpal tunnel syndrome: which fingers go numb?

በሐኪም (MD) የተጻፈ · Written by an MD · 2026-10-07

ምንድን ነው?

እጅዎ ሲደነዝዝ፣ የትኞቹ ጣቶች ናቸው? ይህ ትንሽ ጥያቄ ብዙ ሊነግረን ይችላል። ሌሊት ላይ፣ ወይም ፎን ይዘው ሲቆዩ፣ አውራ ጣት፣ ጠቋሚ ጣት፣ መካከለኛ ጣትና የቀለበት ጣት ግማሹ ይደነዝዛሉ፤ ትንሿ ጣት ግን ምንም አትሆንም? ይህ ፓተርን (pattern) አንድ ነገር ያሳየናል።

በእጅ አንጓችን ውስጥ፣ ካርፓል ታነል (carpal tunnel) የሚባል ጠባብ የመተላለፊያ ቱቦ አለ። በውስጡ ዘጠኝ ቴንደኖች (tendons) እና አንድ ነርቭ ያልፋሉ፤ የሚያልፈው ነርቭ ሚዲያን ነርቭ (median nerve) ይባላል። ይህ ነርቭ ስሜት የሚሰጠው ለእነዚያ ሦስት ተኩል ጣቶች ብቻ ነው። ትንሿ ጣት የራሷ ሌላ ነርቭ አላት። ለዚያ ነው የትንሿ ጣት ምንም አለመሆን ትልቅ ፍንጭ የሚሆነው።

ታነሉ ሲጠብ፣ ሚዲያን ነርቭ ይጨመቃል። ይህ ካርፓል ታነል ሲንድሮም (carpal tunnel syndrome) ይባላል። ሌሊት ላይ አንጓችን ታጥፎ ስለሚቆይ፣ መጨመቁ ይጨምራል። ለዚያ ነው ብዙ ሰው ሲነቃ እጁን የሚያራግፈው። እርግዝና፣ የስኳር በሽታ፣ የታይሮይድ (thyroid) እጥረት፣ ክብደት መጨመር፣ እና በእጅ ደጋግሞ የሚሠራ ሥራ (ጽዳት፣ ማብሰል፣ ኪቦርድ፣ መኪና መንዳት) ያባብሱታል።

አደገኛ ምልክቶች

እነዚህ ካሉ ሳይቆዩ ሐኪም ያሳዩ፤ ነርቩ ለረጅም ጊዜ ሲጨመቅ ጉዳቱ ላይመለስ ይችላል፦

አውራ ጣት ደካማ ከሆነ፣ ወይም ነገሮች ከእጅዎ ደጋግመው ቢወድቁ።
የአውራ ጣት ሥር ያለው ሙሉ ጡንቻ (የመዳፍ ጉብታ) ቢቀንስ ወይም ቢጠፋ።
መደንዘዙ ቀንም ሌሊትም ሳይቆም ከቀጠለ።
ሁለቱም እጆችና እግሮች አብረው ከደነዘዙ፣ ወይም ሙሉ ክንድ ከደነዘዘ፤ ምክንያቱ ሌላ ሊሆን ይችላል (የቫይታሚን ቢ12 እጥረት፣ የስኳር በሽታ የነርቭ ጉዳት፣ የአንገት ዲስክ)።
አንድ ጎን እጅና ፊት ድንገት ከደነዘዙ፣ ንግግር ከተዛባ ወይም ፊት ከተጣመመ፦ ይህ ካርፓል ታነል አይደለም፤ የስትሮክ (stroke) ምልክት ነው፣ ወዲያውኑ ኢመርጀንሲ ይደውሉ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

አንደኛ፣ ሌሊት ስፕሊንት (wrist splint) ያድርጉ። አንጓዎን ቀጥ የሚያደርግ ስፕሊንት ፋርማሲ ይገኛል፤ ፕሪስክሪፕሽን አያስፈልገውም። ለጥቂት ሳምንታት በየሌሊቱ ያድርጉት፤ ብዙ ሰው በሳምንታት ውስጥ መሻሻል ያያል።
ሁለተኛ፣ ፎንና ኪቦርድ ሲጠቀሙ አንጓዎን ቀጥ ያድርጉ። አንጓ ታጥፎ ለረጅም ሰዓት አይቆይ። በየሰዓቱ እረፍት ይውሰዱ፣ ጣቶችዎንና አንጓዎን ያንቀሳቅሱ።
ደጋግሞ የሚሠራውን ሥራ ያቃልሉ፤ ጠንካራ መያዣ ያላቸው መሣሪያዎችን ይጠቀሙ።
ለሕመም አይቡፕሮፌን (ibuprofen) ወይም ፓራሲታሞል ለአጭር ጊዜ መጠቀም ይቻላል፤ ነርቩን ከመጨመቅ ግን አያድኑም።
ክብደት ከጨመሩ መቀነስ፣ የስኳር በሽታና የታይሮይድ ችግር ካሉ ማስተካከል ይረዳል።

ምልክቶች

አውራ ጣት፣ ጠቋሚ ጣት፣ መካከለኛ ጣትና የቀለበት ጣት ግማሹ መደንዘዝ ወይም መውረር፤ ትንሿ ጣት ግን አይደለችም።
ሌሊት ላይ ወይም ጠዋት ሲነቁ መባባስ፤ እጁን ሲያራግፉ ወይም ሲያንቀሳቅሱ መሻሻል።
ፎን ይዘው፣ መኪና ሲነዱ፣ መጽሐፍ ሲያነቡ ወይም ሲያበስሉ ጣቶች መደንዘዝ።
በአንጓ ወይም በመዳፍ ውስጥ የመቃጠል ወይም የመወጋት ስሜት፤ አንዳንዴ ወደ ክንድ ይወጣል።
ሲቆይ፣ ነገሮችን አጥብቆ መያዝ መቸገር፣ ትንንሽ ነገሮች ከእጅ መውደቅ።

ሐኪም መቼ ማየት?

ከላይ ካሉት አደገኛ ምልክቶች አንዱ ካለ ሳይቆዩ።
ከአራት እስከ ስድስት ሳምንት ስፕሊንትና እረፍት ካልረዱ።
ሐኪሙ ቀላል የነርቭ ምርመራ (nerve conduction study) ያዛል፤ የሚጨመቀው የት እንደሆነ ያሳያል።
ሕክምናዎቹ፦ የስቴሮይድ መርፌ (steroid injection) ወደ ታነሉ፣ ወይም ለከባድ ሁኔታ ትንሽ ቀዶ ሕክምና (carpal tunnel release) ታነሉን ለነርቩ ያሰፋል። የቀን ሥራ ነው፤ አብዛኛው ሰው በሳምንታት ውስጥ ወደ ሥራው ይመለሳል።
እርጉዝ ከሆኑ፣ ብዙ ጊዜ ከወሊድ በኋላ ራሱ ይሻላል፤ ስፕሊንት ብቻ በቂ ሊሆን ይችላል።

መከላከያ

ሲተኙ አንጓዎን አይታጠፉ፤ እጅዎን ከትራስ ሥር አያድርጉ።
ኪቦርድና ማውስ ከክርንዎ ቁመት ጋር እኩል ይሁኑ፤ አንጓ ቀጥ ብሎ ይሥራ።
በእጅ ደጋግሞ የሚሠራ ሥራ ላይ ከሆኑ፣ በየሰዓቱ ለጥቂት ደቂቃ ያሳርፉ።
የስኳር በሽታና የታይሮይድ ችግር ቼካፕ ያድርጉ፤ ጤናማ ክብደት ይያዙ።

ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው

የእኔ መደንዘዝ ካርፓል ታነል ነው ወይስ ሌላ ነርቭ ችግር?
የነርቭ ምርመራ ያስፈልገኛል?
ስፕሊንት ለምን ያህል ጊዜ ላድርግ፣ መቼ መሻሻል ልጠብቅ?
የስቴሮይድ መርፌ ወይም ቀዶ ሕክምና ለእኔ ይመከራል? ከቀዶ ሕክምና በኋላ ሥራ መቼ እመለሳለሁ?
የቢ12፣ የስኳር ወይም የታይሮይድ ምርመራ ያስፈልገኛል?

ምንጮች

NHS. Carpal tunnel syndrome.
American Academy of Orthopaedic Surgeons, OrthoInfo. Carpal Tunnel Syndrome.
National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS). Carpal Tunnel Syndrome.
American Academy of Family Physicians. Carpal Tunnel Syndrome: Diagnosis and Management.