የሕፃናት ክትባት፣ ያመለጡ መጠኖችና የኩፍኝ መከላከያ

Childhood Vaccines, Missed Doses and Measles Prevention

በሕክምና ባለሙያ የተገመገመ · Reviewed by a medical professional · 2026-09-20

ምንድን ነው?

የሕፃናት ክትባት (childhood vaccines) ተላላፊ በሽታዎችን በመከላከል የልጅዎን በሽታ የመከላከል አቅም ያጠናክራል። ክትባቱ ሰውነት በሽታውን ሳይታመም እንዲያውቀውና እንዲዋጋው ያስተምረዋል። በኢትዮጵያ የክትባት አገልግሎት በሁሉም የመንግሥት ጤና ተቋማት በነፃ ይሰጣል፤ በአሜሪካም ለሕፃናት…

አደገኛ ምልክቶች

ከፍተኛ የመተንፈስ ችግር (difficult breathing)። ወዲያውኑ 911 (US) ወይም 907 (አዲስ አበባ) ይደውሉ።
ማንቀጥቀጥ (convulsions)።
ከፍተኛ አቅም ማጣት፣ አለመንቃት፣ ጡት መጥባት ወይም ፈሳሽ መጠጣት አለመቻል።
የሰውነት ፈሳሽ እጥረት (dehydration)፦ ሽንት መቀነስ፣ የደረቀ አፍ፣ ያለ እንባ ማልቀስ።
ከክትባት በኋላ ከባድ የአለርጂ ምልክት፣ የፊት ወይም የከንፈር ማበጥ፣ የመተንፈስ ችግር። ይህ በጣም አልፎ አልፎ ነው።

ቤት ውስጥ

የክትባት ካርድዎን በጥንቃቄ ይያዙ። ልጅዎ የወሰዳቸውንና የሚቀሩትን ክትባቶች በመርሐ ግብሩ (vaccine schedule) መሠረት ይከታተሉ። ወደ አሜሪካ ሲመጡ ወይም ወደ ኢትዮጵያ ሲሄዱ ካርዱን ይዘው ይሂዱ።
ያመለጠ ክትባት (missed doses) ካለ ዙሩን ከጅምሩ መድገም አያስፈልግም። ከጤና ባለሙያ ጋር ተመካክረው ቀሪዎቹን በአፋጣኝ ያሰጡ።
በበሽታ መከሰት ወቅት የተሰጠ ድንገተኛ ክትባት ቀጣይ የሚሰጡትን መደበኛ መጠኖች (routine later doses) አይተካም፤ መደበኛውን ይቀጥሉ።
ከክትባት በኋላ መጠነኛ ትኩሳት ካለ ልጅዎን ያሳርፉ፣ ፈሳሽ ይስጡ። ስለ ትኩሳት ማስታገሻ የጤና ባለሙያውን ይጠይቁ።
ልጅዎ የኩፍኝ ምልክት ካሳየ፣ ወደ ጤና ተቋም ከመሄድዎ በፊት ቅድሚያ ይደውሉ (call ahead)፤ በሽታው ወደ ሌሎች እንዳይዛመት።
ታማሚውን ከሌሎች ሕፃናት፣ ከእርጉዝ ሴቶችና በሽታ የመከላከል አቅማቸው ከተዳከመ ሰዎች (immunocompromised people) ያርቁ።
ታማሚው ብዙ ፈሳሽ ይጠጣ፤ ጡት ማጥባትን አያቋርጡ።
ኩፍኝን የሚያድን የተለየ መድኃኒት የለም፤ ሕክምናው ምልክቶችን መቆጣጠርና ችግሮችን መከላከል ነው።

ምልክቶች

ከክትባት በኋላ የተለመዱና ጉዳት የሌላቸው ምልክቶች (mild post-vaccine reactions)፦

መጠነኛ ትኩሳት።
የተወጋው ቦታ ላይ ህመም፣ መቅላት ወይም ማበጥ።
ትንሽ መረበሽ ወይም እንቅልፍ።
እነዚህ ምልክቶች ብዙ ጊዜ በፍጥነት ይጠፋሉ።

የኩፍኝ በሽታ ዋና ዋና ምልክቶች፦

ከፍተኛ ትኩሳት (high fever)።
ሳል፣ ንፍጥ።
የዓይን መቅላት።
ከጥቂት ቀናት በኋላ ከፊት ጀምሮ ወደ ሰውነት የሚወርድ ሽፍታ (rash)።

ሐኪም መቼ ማየት?

ልጅዎ የኩፍኝ ምልክቶች፣ ትኩሳት፣ ሳል፣ ንፍጥ፣ የዓይን መቅላትና ሽፍታ ካሳየ። ከመሄድዎ በፊት ይደውሉ።
ያመለጠ ክትባት ካለ፣ ወይም ካርዱ ከጠፋ።
ከክትባት በኋላ ትኩሳቱ ከፍተኛ ከሆነ ወይም ካልጠፋ።
ልጅዎ ኩፍኝ ካለበት ሰው ጋር ከተገናኘና ያልተከተበ ከሆነ፤ በአፋጣኝ የሚሰጥ መከላከያ ሊኖር ይችላል።
ወደ ኢትዮጵያ ጉዞ ከማድረግዎ በፊት ልጅዎ ክትባቱን ሙሉ ማድረጉን ያረጋግጡ።

መከላከያ

ሁሉንም መደበኛ ክትባቶች በጊዜው ያሰጡ፤ ለኩፍኝ ሁለት መጠኖች።
ያመለጠን ክትባት ወዲያውኑ ያሟሉ።
የኩፍኝ ክትባት ራሱ በሽታውን ያመጣል የሚለው አመለካከት ስህተት ነው። ክትባቱ በሳይንስ የተረጋገጠ (scientifically proven) ነው፤ የልጅዎን ጤና በተገቢው ይጠብቃል።
ክትባት በመንግሥት ጤና ተቋማት በነፃ ይሰጣል፤ ይህን ዕድል ይጠቀሙ።
ታማሚን ማራቅና ቅድሚያ መደወል የበሽታውን ስርጭት ይቀንሳል።
ኅብረተሰቡ በጋራ ሲከተብ የኩፍኝ ወረርሽኝ (measles outbreak) እና ሌሎች ተላላፊ በሽታዎች ከአካባቢያችን ይጠፋሉ።

ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው