በራስ መሃል የሚጀምር ጠባሳ የሚተው የፀጉር መሳሳት (CCCA)

Name: በራስ መሃል የሚጀምር ጠባሳ የሚተው የፀጉር መሳሳት (CCCA)
Creator: Hikimna

Central centrifugal cicatricial alopecia (CCCA): scarring hair loss in the centre of the scalp

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-22

ምንድን ነው?

ሴንትራል ሴንትሪፊዩጋል ሲካትሪሻል አሎፔሺያ (central centrifugal cicatricial alopecia፣ በአጭሩ CCCA) በራስ ቅል መሃል (crown) የሚጀምር የፀጉር መሳሳት ዓይነት ነው። መጀመሪያ ትንሽ ክብ ቦታ ሆኖ ይጀምራል፤ ካልታከመ ቀስ በቀስ ወደ ውጭ እየሰፋ ይሄዳል።

ይህ በሽታ ፀጉር የሚበቅልባቸውን ቀዳዳዎች (hair follicles) ያጠፋል። የጠፋው ቀዳዳ በጠባሳ ይተካል፤ ጠባሳ ከተፈጠረ በኋላ ፀጉሩ ተመልሶ ላይበቅል ይችላል። ስለዚህ ቶሎ መታከም በጣም አስፈላጊ ነው።

CCCA በብዛት የሚታየው በአፍሪካ ዝርያ ባላቸው ሴቶች ላይ ነው፤ ብዙ ጊዜ በመካከለኛ ዕድሜ ይጀምራል። ነገር ግን በወንዶችና በሌሎች ሰዎች ላይም ሊከሰት ይችላል። ተላላፊ አይደለም። መንስኤው ሙሉ በሙሉ አልታወቀም፤ በቤተሰብ ውስጥ ሊደጋገም ይችላል። የፀጉር አሠራርና ኬሚካሎች ሚና ይኖራቸው እንደሆነ ገና እየተጠና ነው።

አደገኛ ምልክቶች

CCCA ድንገተኛ አደጋ አይደለም። ነገር ግን ከሚከተሉት አንዱ ካለ ቶሎ ሐኪም ያማክሩ፦

በራስ መሃል ያለው ባዶ ቦታ በፍጥነት እየሰፋ ከሆነ።
ከባድ ሕመም፣ ማቃጠል ወይም ማሳከክ የዕለት ኑሮዎን ካስቸገረ።
የራስ ቆዳ መቁሰል፣ መግል ወይም ትኩሳት ካለ።
ከፀጉር መሳሳቱ ጋር ድካም፣ ክብደት መቀየር ወይም ሌላ የሰውነት ለውጥ ካለ፤ አንዳንዴ የታይሮይድ (thyroid) ችግር ወይም የአይረን (iron) እጥረት አብሮ ሊኖር ይችላል።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

የፀጉር መሳሳቱን በዊግ ወይም በሹሩባ ደብቀው አይቆዩ፤ ቶሎ የቆዳ ሐኪም ያማክሩ።
ራስ ቆዳን የሚጎትቱ ጥብቅ ሹሩባዎች፣ ዊቭ (weave) ወይም ኤክስቴንሽን አይጠቀሙ።
በሙቅ ማበጠሪያ፣ በብረት ወይም በከፍተኛ ሙቀት ፀጉርዎን አያድርቁ።
ራስ ቆዳን የሚያቃጥሉ ኬሚካሎችን (ለምሳሌ ሪላክሰር) ከመጠቀምዎ በፊት ሐኪምዎን ይጠይቁ።
"ፀጉር ያበቅላል" የሚባሉ ዘይቶችን፣ የቤት ውስጥ መድኃኒቶችን ወይም ከኢንተርኔት የሚገዙ ምርቶችን ከመሞከርዎ በፊት የቆዳ ሐኪምዎን ያማክሩ። ጊዜ ማጥፋት ቋሚ የፀጉር መጥፋትን ሊጨምር ይችላል።
ሐኪምዎ መድኃኒት ካዘዘ ወዲያውኑ ይጀምሩ፤ እንደታዘዘው ሳያቋርጡ ይጠቀሙ።

ምልክቶች

በራስ መሃል (አናት ላይ) የሚታይ የፀጉር መሳሳት ወይም ባዶ ቦታ።
በራስ መሃል ፀጉር መሰባበርና ማጠር።
በራስ ቆዳ ላይ ትናንሽ እንደ ብጉር ያሉ እብጠቶች፣ ቅርፊት ወይም ሻካራነት።
ማሳከክ፣ ማቃጠል፣ ሕመም ወይም ሲነኩት መቆጥቆጥ።
ቦታው ቀስ በቀስ እየሰፋ መሄድ።
ጠባሳ ከተፈጠረ ቆዳው ለስላሳና የሚያብረቀርቅ ይሆናል።

አንዳንድ ሰዎች ምንም ማሳከክ ወይም ሕመም አይሰማቸውም፤ የሚያስተውሉት የፀጉሩን መሳሳት ብቻ ነው።

ሐኪም መቼ ማየት?

በራስ መሃል የፀጉር መሳሳት ወይም መሰባበር ማስተዋል እንደጀመሩ።
በራስ ቆዳ ላይ ማሳከክ፣ ማቃጠል ወይም እብጠቶች ካሉ።
የፀጉር መሳሳቱ እየሰፋ ከሆነ ወይም በሕክምና ካልተሻሻለ።

የቆዳ ሐኪሙ ራስ ቆዳዎን በቅርበት ይመረምራል። አንዳንድ ጊዜ ትንሽ ናሙና (biopsy) ወስዶ ሊያረጋግጥ ይችላል። ሕክምናው በሐኪም የሚታዘዝ ነው፤ ዓላማውም መሳሳቱን ማስቆም ወይም ማዘግየት፣ ምልክቶችን ማስታገስና ከተቻለ ፀጉር እንዲበቅል መርዳት ነው። በሱቅ የሚገዙ የፀጉር ምርቶች ብቻቸውን CCCAን አያክሙም።

መከላከያ