ፎረፎርን የሚያባብሱ 5 ነገሮችና ምን ማድረግ እንዳለብዎ

ፎረፎር (dandruff) ከራስ ቆዳ ላይ የሚረግፍ ነጭ ቅርፊት ነው። በጣም የተለመደ ነው፤ ጎጂ አይደለም፤ ከሰው ወደ ሰውም አይተላለፍም። ብዙ ጊዜ ጥቁር ፀጉርና ትከሻ ላይ በግልጽ ይታያል፤ ራስ ቆዳውም ሊያሳክክ ይችላል።

ፎረፎር የንጽህና ጉድለት ውጤት አይደለም። በሁሉም ሰው ቆዳ ላይ የሚኖር ማላሴዚያ (Malassezia) የሚባል እርሾ (yeast) የቆዳውን ተፈጥሯዊ ወዝ (sebum) ይመገባል። ለዚህ ተጋላጭ በሆኑ ሰዎች ላይ ራስ ቆዳው ይቆጣል፤ ቅርፊት ያወጣል። የበረታ ፎረፎር ሴቦሪክ ደርማታይተስ (seborrheic dermatitis) ከሚባለው ችግር ጋር ተመሳሳይ ነው።

ፎረፎር ሙሉ በሙሉ ላይጠፋ ይችላል፤ ግን በትክክለኛ ሻምፖና የሚያባብሱትን ነገሮች በመቀነስ መቆጣጠር ይቻላል።

ፎረፎርን ሊያባብሱ የሚችሉ 5 ነገሮች፦

• ብዙ የፀጉር ቅባትና ኮንዲሽነር (conditioner)፦ ጤናማ ራስ ቆዳ ያላቸውን ሰዎች ላይጎዳ ይችላል። ፎረፎር ያለባቸው ሰዎች ላይ ግን ራስ ቆዳ ላይ የሚቀባ ብዙ ቅባት ፎረፎሩን ሊያባብስ ይችላል። ቅባቱን ይቀንሱ፤ ከቀቡም በፀጉሩ ላይ እንጂ በራስ ቆዳው ላይ አያብዙ።
• ጭንቀት (stress)፦ ከሥራ፣ ከቤተሰብና ከሕይወት የሚመጣ ጭንቀት ፎረፎርን ያባብሳል። የአካል እንቅስቃሴ፣ በቂ እንቅልፍና ጭንቀትን የሚቀንሱ ሌሎች ዘዴዎች ይረዳሉ።
• ጣፋጭና ብዙ ካርቦሃይድሬት ያለበት ምግብ፦ አንዳንድ ጥናቶች ከአመጋገብ ጋር ግንኙነት አሳይተዋል፤ ማስረጃው ግን ገና ውስን ነው። ብዙ ፍራፍሬና አትክልት ያለበት አመጋገብ ለአጠቃላይ ጤናም ይጠቅማል።
• ፀጉርን አለማጠብ ወይም የፎረፎር ሻምፖ በመደበኛነት አለመጠቀም፦ ፀጉርን ሳይታጠቡ ብዙ ቀን ማቆየት ፎረፎሩን ይበልጥ እንዲታይ ያደርጋል።
• በጣም ሙቅ ውሃ፦ የሚያቃጥል ሙቅ ውሃ ራስ ቆዳን ያደርቃል፤ ያቆጣል። ለብ ባለ ውሃ ይታጠቡ።

የፎረፎር ሻምፖ (anti-dandruff shampoo) እንዴት ይጠቀሙ፦

• ከሚከተሉት አንዱን የያዘ ሻምፖ ይምረጡ፦ ኬቶኮናዞል (ketoconazole)፣ ዚንክ ፓይሪቲዮን (zinc pyrithione)፣ ሴሌኒየም ሰልፋይድ (selenium sulfide)፣ ሳሊሲሊክ አሲድ (salicylic acid) ወይም ኮል ታር (coal tar)።
• በራስ ቆዳው ላይ አሽተው በጠርሙሱ ላይ የተጻፈውን ያህል ጊዜ (አንዳንዶቹ እስከ 5–10 ደቂቃ) ቆይተው ያለቅልቁ።
• ቀጥ ያለ ወይም ቅባታም ፀጉር ካለዎት ብዙ ጊዜ ይታጠቡ፤ የፎረፎር ሻምፖውን በሳምንት ሁለት ጊዜ ገደማ ይጠቀሙ። ከርዳዳ ወይም ጥቅልል ያለ ፀጉር (curly ወይም coily hair) ካለዎት በሳምንት አንድ ጊዜ ገደማ ይበቃል፤ ፀጉሩን እንዳያደርቅ ራስ ቆዳው ላይ ብቻ ይቀቡት።
• አንዱ ሻምፖ ካልሠራ የተለየ ንጥረ ነገር ያለውን ይሞክሩ። ኮል ታር ቀላ ያለ ፀጉርን ሊያቀልም፣ ራስ ቆዳንም ለፀሐይ ሊያጋልጥ ይችላል።