ጭንቀት
Anxiety
በሕክምና ባለሙያ የተገመገመ · Reviewed by a medical professional · 2026-09-20
ምንድን ነው?
ስለ ሥራ፣ ስለ ጤና ወይም ስለ ቤተሰብ አንዳንድ ጊዜ መጨነቅ መደበኛ ነው። ጭንቀት (anxiety) ለአደጋ የሚያዘጋጀን የሰውነት ማንቂያ ነው።
አደገኛ ምልክቶች
- ራስዎን ለመጉዳት ሐሳብ ካለ። ብቻዎን አይቆዩ። አሁኑኑ ከታመነ ሰውና ከአስቸኳይ የጤና አገልግሎት እርዳታ ይፈልጉ። በአሜሪካ 988 (Suicide & Crisis Lifeline) ወይም 911፣ በኢትዮጵያ 907 ይደውሉ።
- የደረት ህመም ወይም ከባድ የትንፋሽ ማጠር ለመጀመሪያ ጊዜ ሲከሰት ወይም የማይቀንስ ከሆነ። ከልብ ችግር ጋር ሊመሳሰል ስለሚችል እንደ ጭንቀት ብቻ አይገምቱ።
ቤት ውስጥ
- በጣም ሲጨነቁ እግርዎን መሬት ላይ ያረጋጉ፣ ትንፋሽዎን ቀስ ያድርጉ፣ በዙሪያዎ ያሉትን ይመልከቱ።
- ከታመነ ሰው ጋር ይነጋገሩ።
- ምልክቱ መቼ እንደሚጀምርና ምን እንደሚያባብሰው ይመዝግቡ።
- መደበኛ እንቅልፍ፣ እንቅስቃሴና ምግብ ይያዙ።
- ካፌይን (caffeine፣ ለምሳሌ ቡና)፣ አልኮልና ኒኮቲን ይቀንሱ። ምልክቱን ሊያባብሱ ይችላሉ።
- መድኃኒት በራስዎ አይጀምሩ፣ ድንገትም አያቋርጡ።
- ለውጥ ቀስ በቀስ ሊመጣ ይችላል። ራስዎን አይቸኩሉ። ምልክቱ ቢመለስ ውድቀት አይደለም፤ የሕክምና እቅድዎን ከባለሙያዎ ጋር ያስተካክሉ።
ምልክቶች
- ብዙ ስጋት፣ ሐሳብን ማቆም መቸገር።
- ትኩረት ማጣት፣ መበሳጨት፣ እንቅልፍ ማጣት።
- ልብ መምታት፣ ላብ፣ መንቀጥቀጥ፣ ፈጣን መተንፈስ።
- የሆድ መረበሽና የጡንቻ መወጠር።
- ከሰዎችና ከቦታዎች መራቅ።
ሐኪም መቼ ማየት?
- ጭንቀቱ ለሳምንታት ከቀጠለ።
- ኃላፊነትዎን እንዳይወጡ ካደረገ።
- ከሰዎችና ከቦታዎች እንዲርቁ ካስገደደ።
- ባለሙያው መጀመሪያ ሌላ የአካል ችግር እንዳለ ይመረምራል። ከዚያ የንግግር ሕክምና፣ በተለይ የአስተሳሰብና የባሕርይ ሕክምና (CBT)፣ የሚያስጨንቁ ሐሳቦችንና ለእነሱ የምንሰጠውን ምላሽ ለመቀየር ይረዳል። አንዳንድ ሰዎች በባለሙያ የሚታዘዝ መድኃኒትም ያስፈልጋቸዋል።
- ሕክምና መፈለግ ድፍረት ነው፣ ድክመት አይደለም።
መከላከያ
- መደበኛ እንቅልፍ፣ የዕለት እንቅስቃሴና ወቅቱን የጠበቀ ምግብ።
- ካፌይን፣ አልኮልና ኒኮቲን መቀነስ።
- የሚረዱዎትን ልማዶች መቀጠል፣ የማይረዱትን ከባለሙያ ጋር ማስተካከል።
- ከቤተሰብና ከታመኑ ሰዎች ጋር ግንኙነትን መጠበቅ።
- ውጥረት ሲበዛ ቀድሞ እርዳታ መፈለግ።
ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው
- ምልክቶቼ ከሌላ የአካል በሽታ ሊሆኑ ይችላሉ?
- የንግግር ሕክምና (CBT) የት ማግኘት እችላለሁ? በአማርኛ የሚናገር ባለሙያ አለ?
- መድኃኒት ያስፈልገኛል? የጎንዮሽ ጉዳቱ ምንድን ነው?
- መሻሻል ለማየት ምን ያህል ጊዜ ይወስዳል?
ጥያቄዎችና መልሶች · 3
እቅልፍ በምን ምክኛት ነዉ ማይዘዉ
የእንቅልፍ ማጣት በውጥረት፣ መኝታ ክፍል ውስጥ ስልክ ረጅም ሰዓት በመመልከት ወይም በጭንቀት ምክንያት ሊመጣ ይችላል። የቀን እንቅስቃሴ ማድረግና ከመኝታ በፊት ካፌይን አለመውሰድ ይረዳል።
እኔ ጭቀት ነዉ መሠል ክኒን አያሥወሥደኝም ለጭቀት መላ ካለህ
ጭንቀት ሲኖር አእምሮ ስለማያርፍ የእንቅልፍ ክኒን ብቻውን አይሠራም። ማታ ስልክ ማጥፋት፣ በየቀኑ በተመሳሳይ ሰዓት መተኛትና መነሳት፣ እንቅልፍ ካልመጣ ተነስቶ ትንሽ ቆይቶ መመለስ ይረዳል። ጭንቀቱ ቀኑን ሙሉ የሚይዝዎት ከሆነ ሕክምና ያስፈልጋል።
ልክ እኔ መብራቴን ሳጠፋ ሀሳብ ሻማውን ይለኩሳል ጭንቅላቴ ሁሌም ትራፊክ ነው
ከመተኛት አንድ ሰዓት በፊት የሚያስጨንቀንን ነገርና የነገን ሥራ በወረቀት መጻፍ ሀሳቡን ያረጋጋዋል። አልጋ ላይ ደግሞ ቀስ ብሎ ረጅም ትንፋሽ መውሰድና ማውጣት ይረዳል።
ተያያዥ ርዕሶች
የፓኒክ ጥቃት
ድብርት፣ ምልክቶች፣ መገለልና እርዳታ ማግኘት
ራስን የማጥፋት አደጋ ምልክቶችና የቤተሰብ ምላሽበሕክምና ባለሙያ የተገመገመ። ለትምህርት ብቻ ነው፤ የግል የሕክምና ምክር አይደለም። ድንገተኛ ችግር ካለ 911 (አሜሪካ) ወይም 907 (አዲስ አበባ)።
ሁሉም ጽሑፎች · ስለ እኛ · ያግኙን