በአዋቂዎች የአፍንጫ ቶንሲል (አዴኖይድ) መጨመርና ኤችአይቪ

Name: በአዋቂዎች የአፍንጫ ቶንሲል (አዴኖይድ) መጨመርና ኤችአይቪ
Creator: Hikimna

Enlarged adenoids in adults and HIV

ቪዲዮ · Dr. Abiy

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-21

ምንድን ነው?

አዴኖይድ (adenoids) ወይም "የአፍንጫ ቶንሲል" ከአፍንጫ ጀርባ የሚገኝ የበሽታ መከላከያ ሥርዓት ሥጋ ነው። በልጅነት ትልቅ ነው፤ ከ4 ዓመት ዕድሜ አካባቢ ማነስ ይጀምራል፤ በአብዛኛው ሰው ጉልምስና ሲደርስ ይጠፋል። ስለዚህ በአዋቂዎች የአፍንጫ ቶንሲል መጨመር የተለመደ አይደለም።

በአዋቂዎች አዴኖይድ ሲጨምር በብዛት የሚታዩት ምክንያቶች የማይለቅ ኢንፌክሽንና አለርጂ (allergy) ናቸው። ጭስና የአየር ብክለትም ሊያባብሱት ይችላሉ። አልፎ አልፎ ግን ከኤችአይቪ (HIV) ኢንፌክሽን፣ ከሊምፎማ (lymphoma) ወይም ከአፍንጫና ከጉሮሮ ጀርባ ዕጢ ጋር ሊገናኝ ይችላል።

ኤችአይቪ የበሽታ መከላከያ ሥርዓትን ስለሚያጠቃ የሊምፍ ዕጢዎችን (lymph nodes) እና እንደ አዴኖይድ ያሉ ሥጋዎችን ሊያሳብጥ ይችላል። ጥናቶች ኤችአይቪ ባለባቸው አዋቂዎች አዴኖይድ ከሌሎች ይበልጥ እንደሚጨምር አሳይተዋል። ይህ ማለት አዴኖይድ የጨመረበት ሁሉ ኤችአይቪ አለበት ማለት አይደለም፤ ነገር ግን ሐኪሙ ይህን ዕድል ሳይረሳ መመርመር አለበት።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ቶሎ ሐኪም ያሳዩ፦

በአንድ በኩል ብቻ የሚሆን፣ እየባሰ የሚሄድ የአፍንጫ መዘጋት።
ተደጋጋሚ የአፍንጫ ደም መፍሰስ።
በአንገት ላይ የሚያድግ እብጠት (የሊምፍ ዕጢ)።
ምክንያቱ ያልታወቀ ክብደት መቀነስ፣ ትኩሳት ወይም የሌሊት ላብ።
በአንድ ጆሮ ብቻ የሚሆን የመስማት መቀነስ ወይም የጆሮ መደፈን።

ለመተንፈስ በጣም ከተቸገሩ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ። በአሜሪካ 911 ይደውሉ። በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ነው። በሌላ ቦታ ያሉ የአካባቢዎን የአደጋ ጊዜ አገልግሎት ያግኙ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ምልክቶቹ መቼ እንደጀመሩና እንዴት እንደተቀየሩ ማስታወሻ ይያዙ።
ከሲጋራና ከከሰል ወይም ከእንጨት ጭስ ይራቁ።
በሐኪም ያልታዘዘ መድኃኒት ወይም የባሕል ሕክምና በአፍንጫ ውስጥ አያድርጉ።
ኤችአይቪ ምርመራ ከተመከርዎ አይፍሩ፤ ምርመራው ቀላል ነው፤ ውጤቱም በሚስጥር ይያዛል።

ምልክቶች

የአፍንጫ መዘጋትና በአፍ መተንፈስ፣ በተለይ በሌሊት።
ማንኮራፋት ወይም በእንቅልፍ ጊዜ የትንፋሽ መቆራረጥ።
በአፍንጫ የሚወጣ ድምፅ መቀየር።
የጆሮ መደፈን፣ ከታምቡር ጀርባ ፈሳሽ መጠራቀም ወይም የመስማት መቀነስ።
አንዳንዴ ከአፍንጫ ትንሽ ደም መፍሰስ ወይም የማሽተት መቀነስ።

ሐኪም መቼ ማየት?

አዋቂ ሆነው ለሳምንታት የማይለቅ የአፍንጫ መዘጋት፣ ማንኮራፋት ወይም የጆሮ መደፈን ካለብዎ።
ሐኪሙ በአፍንጫ በሚገባ ቀጭን ካሜራ (endoscope) ወይም በምስል ምርመራ አዴኖይዱን ሊያይ ይችላል።
እንደ ሁኔታው የኤችአይቪ የደም ምርመራ ወይም ከሥጋው ናሙና ተወስዶ የሚደረግ ምርመራ (biopsy) ሊያዝ ይችላል፤ ይህም ሊምፎማንና ሌሎች ዕጢዎችን ለማጣራት ይረዳል።
ኤችአይቪ ከተገኘ ሕክምና (ART) አለ፤ በየቀኑ በትክክል የሚወሰድ ሕክምና ረጅምና ጤናማ ሕይወት ለመኖር ያስችላል።

መከላከያ