የአፍንጫ ጀርባ እጢ (አዴኖይድ) መጨመር በልጆች

Name: የአፍንጫ ጀርባ እጢ (አዴኖይድ) መጨመር በልጆች
Creator: Hikimna

Enlarged adenoids in children

ቪዲዮ · Dr. Abiy

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-21

ምንድን ነው?

አዴኖይድ (adenoids) ከአፍንጫ ጀርባ፣ ከላንቃ በላይ የሚገኝ ትንሽ የሥጋ ክምችት ነው። ብዙ ሰዎች "የአፍንጫ ቶንሲል" ይሉታል። የበሽታ መከላከያ ሥርዓት (immune system) አካል ነው፤ ጀርሞችን ለመከላከል ይረዳል። በአፍ ውስጥ በቀጥታ አይታይም።

አዴኖይድ በጨቅላነት በፍጥነት ያድጋል። ብዙ ጊዜ ከጥቂት ወራት ዕድሜ በኋላ በግልጽ ይታያል፤ በልጅነት ዕድሜ ትልቅ ሆኖ ይቆያል፤ ከዚያም ልጁ ሲያድግ ቀስ በቀስ ያንሳል። ትልቅ ሲሆን ወይም በኢንፌክሽን ሲያብጥ የአፍንጫን የአየር መንገድ በከፊል ሊዘጋ ይችላል።

ብዙ ወላጆች ልጁ ሲወለድ የእንሽርት ውሃ ስለዋጠ አዴኖይድ እንደያዘው ያስባሉ። ይህን የሚያገናኝ ማስረጃ የለም። አዴኖይድ የሰውነት መደበኛ ክፍል ነው፤ የሚያድገውም በተፈጥሮ እድገትና በተደጋጋሚ ጉንፋንና ኢንፌክሽን ምክንያት ነው።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

ልጁ ለመተንፈስ በጣም ሲታገል፣ የደረቱ ቆዳ ወደ ውስጥ ሲሳብ።
የከንፈር ወይም የፊት ቀለም ሰማያዊ ወይም ግራጫ ሲሆን።
ልጁ ለመንቃት ሲቸገር ወይም በጣም ሲዝል።
ጨቅላ ሕፃን መጥባት ሲያቅተው።

በአሜሪካ 911 ይደውሉ። በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ነው። በሌላ ቦታ ያሉ የአካባቢዎን የአደጋ ጊዜ አገልግሎት ያግኙ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ልጁ በሌሊት እንዴት እንደሚተኛ ይከታተሉ፤ ማንኮራፋት፣ የትንፋሽ መቆም ወይም መንቃት ካለ ማስታወሻ ይያዙ።
ጉንፋን ሲይዘው በቂ ፈሳሽ እንዲጠጣና እንዲያርፍ ያድርጉ።
በቤት ውስጥ ጭስ (ሲጋራ፣ የከሰል ወይም የእንጨት ጭስ) እንዳይኖር ያድርጉ።
በሐኪም ያልታዘዘ መድኃኒት ወይም የባሕል ሕክምና በአፍንጫ ውስጥ አያድርጉ።
የእንሽርት ውሃ ስለዋጠ ብለው ራስዎን አይውቀሱ፤ ዋናው ነገር ምልክቶቹን መከታተልና ሐኪም ማሳየት ነው።

ምልክቶች

በአፍንጫ ለመተንፈስ መቸገርና አፍ ከፍቶ መተንፈስ፣ በተለይ በሌሊት።
ማንኮራፋት።
እረፍት የሌለው እንቅልፍ፣ መገላበጥ።
በእንቅልፍ ጊዜ የትንፋሽ መቆራረጥ (sleep apnoea)።
የማያቋርጥ የአፍንጫ መዘጋት ወይም ንፍጥ።
ደረቅ አፍ፣ የተሰነጠቀ ከንፈር ወይም መጥፎ የአፍ ጠረን።
ተደጋጋሚ የጆሮ ኢንፌክሽን ወይም ከታምቡር ጀርባ ፈሳሽ መጠራቀም (glue ear)፣ ይህም የመስማት ችግር ሊያስከትል ይችላል።

ሐኪም መቼ ማየት?

ልጁ ብዙ ጊዜ ሲያንኮራፋ ወይም አፍ ከፍቶ ሲተኛ።
በእንቅልፍ ጊዜ የትንፋሽ መቆራረጥ ካዩ።
ቀን ላይ ድካም፣ እንቅልፍ ወይም ትኩረት ማጣት ካለ።
ተደጋጋሚ የጆሮ ኢንፌክሽን ወይም የመስማት ችግር ካለ።
የአፍንጫ መዘጋት ለረጅም ጊዜ ከቀጠለ።

ሐኪሙ በአፍንጫ በሚገባ ቀጭን ካሜራ (endoscope) ወይም በራጅ (X-ray) ሊመረምረው ይችላል። ቀላል ምልክቶች ልጁ ሲያድግ ሊሻሻሉ ስለሚችሉ ሐኪሙ መጠበቅን ሊመክር ይችላል። ችግሩ ከባድ ወይም የማይለቅ ከሆነ አዴኖይድን የማውጣት ቀዶ ሕክምና (adenoidectomy) ሊመከር ይችላል።

መከላከያ