ሳይነሳይተስ (የሳይነስ ኢንፌክሽን)፦ ምክንያቶቹና ምልክቶቹ

Name: ሳይነሳይተስ (የሳይነስ ኢንፌክሽን)፦ ምክንያቶቹና ምልክቶቹ
Creator: Hikimna

Sinusitis: causes and symptoms of acute and chronic sinusitis

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-22

ምንድን ነው?

ሳይነሶች (sinuses) ከጉንጭ አጥንት፣ ከግንባርና ከዓይን ጀርባ ያሉ አየር የያዙ ትናንሽ ክፍተቶች ናቸው፤ ከአፍንጫ ውስጥ ጋር ይገናኛሉ። የሳይነሶቹ ውስጠኛ ሽፋን ሲያብጥ ወይም ሲቆጣ ሳይነሳይተስ (sinusitis) ይባላል። እብጠቱ ንፍጡ ወደ አፍንጫና ወደ ጉሮሮ በትክክል እንዳይወርድ ስለሚዘጋው መታፈን ይሰማል።

ምክንያቱ ኢንፌክሽን ወይም አለርጂ (allergy) ሊሆን ይችላል። ከኢንፌክሽኖቹ አብዛኛው በቫይረስ ይመጣል፤ ብዙ ጊዜ ከጉንፋን በኋላ ይጀምራል። ጥቂቱ በባክቴሪያ ይመጣል። በፈንገስ (fungus) የሚመጣው ደግሞ ብርቅ ሲሆን በተለይ የስኳር በሽታ ያለባቸውን፣ ኤች አይ ቪ (HIV) ያለባቸውን ወይም የካንሰር ሕክምና የሚወስዱትን የመሳሰሉ በሽታ የመከላከል አቅማቸው የደከመ ሰዎችን ያጠቃል፤ ይህ አይነቱ ከባድ ሊሆን ይችላል።

ሳይነሳይተስ በቆየበት ጊዜ ይከፈላል። አጣዳፊ (acute) የሚባለው ከ4 ሳምንት ባነሰ ጊዜ የሚቆየው ነው፤ ብዙ ጊዜ በራሱ ይሻላል። ሥር የሰደደ (chronic) የሚባለው ደግሞ ምልክቶቹ ከ3 ወር (12 ሳምንት) በላይ ሲቆዩ ነው።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

በዓይን ዙሪያ ማበጥ ወይም መቅላት፣ ዓይን ወደ ፊት መግፋት።
ድርብ ዕይታ፣ ዓይንን ማንቀሳቀስ መቸገር ወይም የዕይታ መቀነስ።
በጣም ከባድ የግንባር ራስ ምታት ወይም በግንባር አጥንት ላይ ማበጥ።
የአንገት መገተር፣ ግራ መጋባት፣ የሰውነት ክፍል መድከም ወይም ራስን መሳት።
በጣም መታመም፣ ከፍተኛ ትኩሳትና መዳከም።

በአሜሪካ 911 ይደውሉ። በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ነው፤ በሌሎች ቦታዎች የአካባቢውን የድንገተኛ አገልግሎት ያነጋግሩ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

በቂ እረፍት ያድርጉ፤ ብዙ ፈሳሽ ይጠጡ።
ለሕመምና ለትኩሳት ፓራሲታሞል (paracetamol) ወይም አይቡፕሮፌን (ibuprofen) በመድኃኒቱ መመሪያ መሠረት መውሰድ ይቻላል። ከ16 ዓመት በታች ለሆኑ ልጆች አስፕሪን (aspirin) አይስጡ።
አፍንጫዎን በጨው ውሃ (saline) ያጽዱ፤ ውሃው የፈላና የቀዘቀዘ መሆን አለበት።
በፊትዎ ላይ ሞቅ ያለ እርጥብ ጨርቅ ማድረግ ሊያረጋጋ ይችላል።
አያጨሱ፤ አለርጂ የሚቀሰቅሱብዎትን ነገሮች ያስወግዱ።
አብዛኛው ሳይነሳይተስ በቫይረስ ስለሚመጣ አንቲባዮቲክ (antibiotic) አያስፈልገውም፤ ያለ ሐኪም ትዕዛዝ አንቲባዮቲክ አይውሰዱ።

ምልክቶች

አጣዳፊ ሳይነሳይተስ፦

በጉንጭ፣ በዓይን ዙሪያ ወይም በግንባር ላይ የሚሰማ ሕመም፣ ጫና ወይም ሲነኩት ማመም፤ ጎንበስ ሲሉ ሊባባስ ይችላል።
የአፍንጫ መታፈን ወይም ንፍጥ፤ ንፍጡ አረንጓዴ ወይም ቢጫ ሊሆን ይችላል።
ትኩሳት።
ራስ ምታት፣ የጥርስ ሕመም፣ የጆሮ ጫና።
የማሽተት ስሜት መቀነስ፣ የአፍ መጥፎ ጠረን፣ ሳል።

ሥር የሰደደ ሳይነሳይተስ፦

ለረጅም ጊዜ የቆየ፣ ቀለሙ የተቀየረ ወይም ወፍራም የአፍንጫ ፈሳሽ።
የማይለቅ የአፍንጫ መታፈን።
የማሽተት ስሜት መቀነስ ወይም መጥፋት።
የፊት ጫና፤ ምልክቶቹ ብዙ ጊዜ ከአጣዳፊው ቀለል ያሉ ናቸው ግን ይቆያሉ።

በትናንሽ ልጆች ላይ መነጫነጭ፣ ለመመገብ መቸገርና በአፍ መተንፈስ ሊታይ ይችላል።

ሐኪም መቼ ማየት?

ምልክቶቹ ከ3 ሳምንት በላይ ከቆዩ ወይም ከተሻለ በኋላ ተመልሶ ከተባባሰ።
የሕመም ማስታገሻ ካልረዳ ወይም ምልክቶቹ እየባሱ ከሄዱ።
ሳይነሳይተስ ተደጋግሞ የሚይዝዎት ከሆነ።
በሽታ የመከላከል አቅምዎ የደከመ ከሆነ (ለምሳሌ የስኳር በሽታ፣ ኤች አይ ቪ ወይም የካንሰር ሕክምና)።
ምልክቶቹ በአንድ የፊት ጎን ብቻ ከሆኑ።
ልጅዎ 11 ዓመት ወይም ከዚያ በታች ከሆነና ምልክቶቹ ካሉበት።

ሐኪሙ እንደ ሁኔታው በአፍንጫ የሚረጭ የስቴሮይድ መድኃኒት (steroid nasal spray)፣ ለአለርጂ መድኃኒት ወይም አልፎ አልፎ አንቲባዮቲክ ሊያዝ ይችላል። ከ3 ወር ሕክምና በኋላም ካልተሻለ ወደ ጆሮ፣ አፍንጫና ጉሮሮ (ENT) ስፔሻሊስት ሊልክዎ ይችላል፤ ለአንዳንዶች ቀዶ ሕክምና አማራጭ ነው።

መከላከያ