ጨው፣ የደም ግፊትና ድብቅ ሶዲየም

ብዙ ጨው መመገብ የደም ግፊትን (blood pressure) ከፍ ያደርጋል። ይህም ለስትሮክ (stroke)፣ ለልብና ለኩላሊት በሽታ አደጋን ይጨምራል። የደም ግፊት ከፍ ቢልም ብዙ ጊዜ ምልክት አይኖረውም፤ ራስ ምታትን መጠበቅ ሳይሆን ግፊትዎን በትክክል ማስለካት ያስፈልጋል።

ሶዲየም (sodium) በጨው ውስጥ ያለ ንጥረ ነገር ነው። በምግብ መለያ (food label) ላይ ሶዲየም ተብሎ ቢጻፍም በቀኑ የምንወስደው ጨው ውስጥ ይቆጠራል። የዓለም ጤና ድርጅት አዋቂዎች በቀን ከአምስት ግራም በታች ጨው እንዲወስዱ ይመክራል። ይህ ከሁሉም ምግብ የሚገኘውን ጨው ጨምሮ ከአንድ ጠፍጣፋ የሻይ ማንኪያ ያነሰ ነው።

ጨው ከማንኪያችን ብቻ አይመጣም። የሾርባ ኩብ (bouillon cube)፣ የታሸገ ኑድል፣ ጨዋማ መክሰስ፣ የተቀነባበረ ሥጋና ጨዋማ ሶስ ብዙ ድብቅ ጨው ሊይዙ ይችላሉ። ምግብ ቤት ወይም በመንገድ የተዘጋጀ ምግብ ውስጥ የጨው መጠንን ማወቅ ይከብዳል። ጨውን በቤት፣ በገበያና በምግብ ምርጫችን መቀነስ ትንሽ ለውጥ ቢመስልም ልብን፣ አንጎልንና ኩላሊትን የሚጠብቅ ትልቅ እርምጃ ነው።

• ምግብ ሳይቀምሱ ጨው አይጨምሩ። የጨው ማሰሮውን ከጠረጴዛ ላይ ማንሳት የተለመደውን ተጨማሪ ጨው ለመቀነስ ይረዳል።
• ጨውን በድንገት ማቆም ካስቸገረ በጥቂቱ ይቀንሱ። ምላስ ከጥቂት ሳምንታት በኋላ አነስተኛ ጨውን ይለምዳል።
• ለጣዕም ሎሚ፣ ነጭ ሽንኩርት፣ ዝንጅብል፣ ቅጠላ ቅመምና ጨው ያልተጨመረበት በርበሬ ይጠቀሙ። ጣዕም ለማግኘት ጨው ብቻ አያስፈልግም።
• የምግብ መለያ ካለ በአንድ መጠን (serving) ያለውን ሶዲየም ያወዳድሩ። አነስተኛ ሶዲየም ያለውን ይምረጡ፣ በእውነት የሚበሉትን መጠንም ያስቡ።
• ምግብ ቤት በተደጋጋሚ ከመብላት ይልቅ በቤት መጠኑን ተቆጣጥረው ያዘጋጁ።
• አዮዲን ያለበት ጨው (iodized salt) በትንሽ መጠን ይጠቀሙ፤ ለአዮዲን እጥረት መከላከያ ነው። አዮዲን አለው ማለት ግን ብዙ መጠቀም ይቻላል ማለት አይደለም።
• የጨው ምትክ (salt substitute) የሚባሉ ምርቶች ፖታሲየም (potassium) ሊበዛባቸው ይችላል። የኩላሊት በሽታ ካለዎት ወይም የተወሰነ መድኃኒት ከወሰዱ ከመጠቀምዎ በፊት ሐኪም ያማክሩ።
• ልጆች ከአዋቂዎች ያነሰ ጨው ያስፈልጋቸዋል። በልጅነት ብዙ ጨው ማለማመድ ከጊዜ በኋላ ጨዋማ ምግብን እንዲፈልጉ ያደርጋል።
• ለደም ግፊት መድኃኒት ከታዘዘልዎ ጨው ስለቀነሱ ብቻ አያቋርጡት። መድኃኒትዎን እንደታዘዘ ይውሰዱና ግፊትዎን በየጊዜው ያስለኩ።