ተደጋጋሚ የሆድ ህመም፦ ሁልጊዜ አሜባ፣ ጃርዲያ ወይም ታይፎይድ ነው?

Name: ተደጋጋሚ የሆድ ህመም፦ ሁልጊዜ አሜባ፣ ጃርዲያ ወይም ታይፎይድ ነው?
Creator: Hikimna

Recurring stomach pain: is it always amoeba, giardia or typhoid?

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-22

ምንድን ነው?

ብዙ ሰዎች ሆዳቸውን ደጋግሞ ሲያማቸው፣ ሲነፋቸው ወይም ምግብ ሲያስጠላቸው "አሜባ (amoeba) ነው"፣ "ጃርዲያ (giardia) ነው" ወይም "ታይፎይድ (typhoid) ነው" ይባላሉ። መድኃኒት ይወስዳሉ፤ ጥቂት ቆይቶ ህመሙ ይመለሳል፤ እንደገና ያንኑ መድኃኒት ይወስዳሉ።

አሜባ፣ ጃርዲያና ታይፎይድ በተበከለ ምግብና ውሃ የሚተላለፉ ኢንፌክሽኖች ናቸው። በትክክል ተመርምረውና በትክክለኛ መድኃኒት ሲታከሙ ብዙ ጊዜ ይድናሉ። ከዚያ በኋላ የሚመለሱት እንደገና ሲያዙ ነው። ስለዚህ ህመሙ በተደጋጋሚ ከተመለሰ ምክንያቱ ሌላ ሊሆን ይችላል።

የእነዚህ ኢንፌክሽኖች ምልክቶች ለእነሱ ብቻ የተለዩ አይደሉም። በተጨማሪም አንዳንድ የተለመዱ ምርመራዎች ትክክለኛውን በሽታ በደንብ አይለዩም። ለምሳሌ የታይፎይድ የዋይዳል ምርመራ (Widal test) ብዙ ጊዜ የተሳሳተ ውጤት ይሰጣል፤ ታይፎይድ በትክክል የሚረጋገጠው በደም ምርመራ ነው። በሰገራ ማይክሮስኮፕ "አሜባ" የሚባለውም ጉዳት የማያደርስ ተመሳሳይ ጥገኛ ሊሆን ይችላል። ያለ ማረጋገጫ ደጋግሞ አንቲባዮቲክ መውሰድ ደግሞ መድኃኒቱን የማይሰማ ባክቴሪያ (antibiotic resistance) እንዲፈጠር ያደርጋል።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

በድንገት የመጣ ወይም በጣም ከባድ የሆድ ህመም፣ ወይም ሆድ ሲነካ ማመም።
ደም ወይም እንደ ቡና አተላ ያለ ነገር ማስታወክ።
ደም ያለበት ወይም ጥቁርና የሚጣበቅ ሰገራ።
ሰገራም ጋዝም ማስወጣት አለመቻል።
ከፍተኛ ትኩሳት ከከባድ ድካም ጋር።

በአሜሪካ 911 ይደውሉ። በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ነው። በሌላ ቦታ የአካባቢዎን የአደጋ ጊዜ አገልግሎት ያግኙ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ህመሙ በመጣ ቁጥር ያለ ምርመራ የአሜባ፣ የጃርዲያ ወይም የታይፎይድ መድኃኒት አይግዙ፤ አይውሰዱ።
ሐኪም መድኃኒት ካዘዘልዎ እስከመጨረሻው በትክክል ይውሰዱ።
ምልክቶችዎ መቼ እንደሚመጡ፣ ከምን ምግብ በኋላ እንደሚባባሱና የሰገራ ለውጥ ካለ ይጻፉ፤ ለሐኪሙ ይጠቅማል።
እጅዎን በሳሙናና በውሃ ይታጠቡ፤ የሚጠጡት ውሃ ንጹህ ወይም የፈላ ይሁን።
ተቅማጥ ካለ በቂ ፈሳሽ ይጠጡ።

ምልክቶች

ደጋግመው የሚመለሱ እና ምርመራ የሚያስፈልጋቸው ምልክቶች፦

ተመላልሶ የሚመጣ የሆድ ህመም ወይም ቁርጠት።
የሆድ መነፋትና ጋዝ።
ድካም።
ምግብ መጥላት።
የሰገራ ለውጥ፦ ተቅማጥ፣ ድርቀት ወይም እየተፈራረቁ መምጣት።

እነዚህ ምልክቶች ከኢንፌክሽን ውጭ በሌሎች በሽታዎችም ይመጣሉ፤ ለምሳሌ የአንጀት ቁስለት (inflammatory bowel disease)፣ የጨጓራ ቁስለት (ulcer)፣ አይ ቢ ኤስ (irritable bowel syndrome) ወይም ሌሎች የረጅም ጊዜ የሆድ በሽታዎች።

ሐኪም መቼ ማየት?