ተደጋጋሚ የቶንሲል ኢንፌክሽን ያለባቸው ልጆች ለምን ክብደት አይጨምሩም?

Name: ተደጋጋሚ የቶንሲል ኢንፌክሽን ያለባቸው ልጆች ለምን ክብደት አይጨምሩም?
Creator: Hikimna

Why children with repeated tonsillitis may stay thin or not gain weight

ቪዲዮ · Dr. Abiy

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-22

ምንድን ነው?

ቶንሲላይቲስ (tonsillitis) በጉሮሮ ግራና ቀኝ ያሉት ቶንሲሎች ኢንፌክሽን ነው። በልጆች ላይ የተለመደ ሕመም ነው። ብዙ ጊዜ በቫይረስ ይመጣል፤ አንዳንዴ በባክቴሪያ ይመጣል።

ቶንሲል በተደጋጋሚ የሚያማቸው አንዳንድ ልጆች ቀጭኖች ናቸው ወይም ክብደታቸው አይጨምርም። ወላጆችም ይህን ብዙ ጊዜ ያስተውላሉ። ለዚህ ሁለት ዋና ምክንያቶች አሉ፦

ምግብ መቀነስ፦ ቶንሲል ሲያብጥ ከፍተኛ የጉሮሮ ህመም ያመጣል፤ መዋጥ ያስቸግራል። ልጁ መብላት ስለማይችል የሚወስደው ምግብ ይቀንሳል። ህመሙ በተደጋጋሚ ሲመጣ ደግሞ አንዳንድ ልጆች "ስበላ ያመኛል" ብለው ምግብን መፍራትና መጥላት (feeding aversion) ይጀምራሉ። ኢንፌክሽኑ ካለፈ በኋላም ይህ ፍርሃት ሊቆይ ይችላል።
የኃይል ፍጆታ መጨመር፦ ኢንፌክሽንን ለመዋጋት ሰውነት ተጨማሪ ኃይል (energy) ያቃጥላል። በተደጋጋሚ የሚመጣ ብግነት (inflammation) ሰውነትን ይሸረሽራል፤ ክብደትም ይቀንሳል።

ይህ ማለት ቶንሲል የሚያመው ልጅ ሁሉ ቀጭን ነው ማለት አይደለም። ብዙዎቹ መደበኛ ክብደት አላቸው፤ አንዳንዶቹም ከእኩዮቻቸው ይከብዳሉ። የልጅ መክሳት ከአመጋገብ እጥረት፣ ከአንጀት ትላትል፣ ከሳንባ ነቀርሳ (tuberculosis) ወይም ከሌላ ሕመምም ሊመጣ ይችላል። ስለዚህ ክብደት የማይጨምር ልጅ ምክንያቱን ለማወቅ በሐኪም መመርመር አለበት።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

በፍጥነት እየባሰ የሚሄድ ከባድ የጉሮሮ ህመም።
በአፍ ውስጥ ወይም በጉሮሮ ውስጥ እብጠት።
መናገር መቸገር፣ መዋጥ አለመቻል ወይም አፍን መክፈት አለመቻል።
ለመተንፈስ መቸገር።

እነዚህ የቶንሲል መግል (quinsy) ወይም ሌላ ከባድ ችግር ምልክቶች ሊሆኑ ይችላሉ። በአሜሪካ 911 ይደውሉ፤ በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ይደውሉ። በሌላ ቦታ ያሉ የአካባቢውን የድንገተኛ አገልግሎት ያግኙ። ጉሮሮው በጣም አሞት መብላትና መጠጣት ያቃተው ልጅም በዚያው ቀን በሐኪም መታየት አለበት።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

በሕመሙ ጊዜ ልጁ በደንብ እንዲያርፍ ያድርጉ።
ጉሮሮን የሚያረጋጉ ቀዝቃዛ መጠጦችን ይስጡ፤ ፈሳሽ እንዲጠጣ ያበረታቱ።
ለመዋጥ ቀላል የሆኑ ለስላሳ ምግቦችን በትንሽ በትንሹ ደጋግመው ያቅርቡ።
ለህመምና ለትኩሳት ፓራሲታሞል (paracetamol) ወይም አይቡፕሮፌን (ibuprofen) በልጁ ዕድሜና ክብደት ልክ ይስጡ። ከ16 ዓመት በታች ለሆኑ ልጆች አስፕሪን (aspirin) አይስጡ።
ትንንሽ ልጆች የጨው ውሃ እንዲጉመጠመጡ አያድርጉ።
ልጁን አስገድደው አይመግቡ፤ ማስገደድ ምግብን የመፍራት ስሜቱን ሊያባብስ ይችላል። የምግብ ሰዓትን የተረጋጋ ያድርጉት።
የልጁን ክብደትና ቁመት በየጊዜው በጤና ተቋም ያስለኩ።

ምልክቶች

በቶንሲል ኢንፌክሽን ጊዜ፦

የጉሮሮ ህመምና የመዋጥ ችግር።
ትኩሳት፣ ራስ ምታት፣ ማቅለሽለሽ ወይም ማስመለስ፣ የጆሮ ህመምና ድካም።
ቀይና ያበጡ ቶንሲሎች፤ አንዳንዴ ነጭ ነጠብጣብ ወይም መግል።
በአንገት ላይ ያበጡና የሚያሙ እጢዎች።

ክብደት እየተጎዳ መሆኑን የሚያሳዩ ምልክቶች፦

ልጁ ምግብ እምቢ ይላል፣ ቀስ ብሎ ይበላል ወይም ለስላሳ ምግብ ብቻ ይመርጣል።
ልብሱ ይላላል፤ በየጊዜው ሲለካ ክብደቱ አይጨምርም ወይም ይቀንሳል።
ከበሽታው ካገገመ በኋላም ለመብላት ይፈራል ወይም ይጨነቃል።

ሐኪም መቼ ማየት?

የቶንሲል ምልክቶች በአንድ ሳምንት ውስጥ ካልጠፉ።
ልጁ በተደጋጋሚ የጉሮሮ ኢንፌክሽን የሚይዘው ከሆነ።
በቶንሲሉ ላይ መግል ካለ ወይም ህመሙ መብላትና መጠጣት የሚያስቸግር ከሆነ።
ክብደቱ ካልጨመረ፣ ከቀነሰ ወይም ልጁ ከእኩዮቹ በግልጽ ከቀጨጨ።
ኢንፌክሽኑ ካለፈ በኋላም ምግብን መፍራቱ ከቀጠለ።
ሲተኛ ካንኮራፋ፣ አፉን ከፍቶ ከተኛ ወይም ትንፋሹ ከተቆራረጠ።

ብዙ የቶንሲል ኢንፌክሽኖች በራሳቸው ይድናሉ፤ በባክቴሪያ የመጣውን ሐኪም በአንቲባዮቲክ (antibiotic) ያክመዋል። ቶንሲልን በቀዶ ሕክምና ማውጣት የሚያስፈልገው ጥቂት ልጆችን ብቻ ነው፤ ብዙ ጊዜ ከባድና ተደጋጋሚ ኢንፌክሽን ሲኖር ነው። በተደጋጋሚ ቶንሲል ይታመሙ በነበሩ ልጆች ላይ በተደረገ ጥናት፣ ቶንሲሉ ከወጣ በኋላ ኢንፌክሽኑ ቀንሶ ክብደታቸው ጨምሯል። ቀዶ ሕክምናው ለልጅዎ ያስፈልግ እንደሆነ የሚወስነው ሐኪሙ ነው።

መከላከያ