ከወሊድ በኋላ የሚወጣ ደምና ፈሳሽ (lochia)፦ የተለመደው እና ሐኪም ማየት የሚያስፈልገው

Name: ከወሊድ በኋላ የሚወጣ ደምና ፈሳሽ (lochia)፦ የተለመደው እና ሐኪም ማየት የሚያስፈልገው
Creator: Hikimna

Bleeding and discharge after birth (lochia): what is normal and when to see a doctor

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-31

ምንድን ነው?

ይህ ጽሑፍ ከወለዱ በኋላ ባሉት የመጀመሪያ ስድስት ሳምንታት (45 ቀናት አካባቢ) ከብልት የሚወጣውን ደምና ፈሳሽ ይመለከታል። ይህ ፈሳሽ ሎኪያ (lochia) ይባላል። "ይህ ደምና ፈሳሽ የተለመደ ነው ወይ? መቼ ነው ወደ ሐኪም መመለስ ያለብኝ?" ለሚለው ጥያቄ መልስ ይሰጣል።

ልጁ ከተወለደ በኋላ ማሕፀን (uterus) እየተኮማተረ ወደ ቀድሞ መጠኑ ይመለሳል። በዚህ ጊዜ የእንግዴ ልጅ (placenta) ተጣብቆበት የነበረው ቦታና የማሕፀኑ ውስጠኛ ሽፋን እየተላጠ በደምና በፈሳሽ መልክ ይወጣል። ይህ በምጥም ሆነ በኦፕሬሽን (C-section) ለወለዱ እናቶች ይከሰታል።

በግምት እንዲህ እየተለወጠ ይሄዳል። ቀኖቹ ግን ከሴት ሴት ይለያያሉ፤ በአንድ ጥናት ፈሳሹ በአማካይ 36 ቀን ገደማ ቆይቷል፤ ቀዩ ደም ከዚህ በላይ ለረዘመ ጊዜ መቆየቱም ያጋጥማል፦

ከ1ኛው እስከ 4ኛው ቀን፦ እንደ ብዙ የወር አበባ ያለ ቀይ ደም፤ ትናንሽ ረጋ ደሞች ሊኖሩ ይችላሉ።
ከ5ኛው እስከ 10ኛው ቀን አካባቢ፦ ቀጠን ያለ፣ ከፈሳሽ ጋር የተቀላቀለ ቀላ ያለ ወይም ሮዝ ደም።
ከ10ኛው ቀን እስከ ስድስት ሳምንት፦ ቢጫ ወይም ነጭ የሆነ ፈሳሽ፤ አንዳንዴ ፓድ (pad) ማድረግ የሚያስፈልገው ሊሆን ይችላል። ቀስ በቀስ እየቀነሰ ይቆማል።

ከወሊድ በኋላ ከፍተኛ የደም መፍሰስና ኢንፌክሽን በዓለም ላይ ለእናቶች ሞት ዋና ምክንያቶች ናቸው። ስለዚህ የተለመደውን ፈሳሽ ከአደገኛው መለየት ጠቃሚ ነው።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

ደሙ በድንገት ከበዛ፣ ፓድን በአንድ ወይም በሁለት ሰዓት ውስጥ የሚያርስ ከሆነ።
እንደ መዳፍ የሚያክሉ ትላልቅ ረጋ ደሞች ከወጡ።
ራስ ማዞር፣ ልብ በፍጥነት መምታት፣ መዛል ወይም ራስን መሳት ከደም መፍሰስ ጋር።
ትኩሳት፣ ብርድ ብርድ ማለት ወይም መንቀጥቀጥ።
ሲነካ የሚያምም ወይም እየባሰ የሚሄድ የታችኛው ሆድ ህመም።
እንደ መግል የወፈረ ወይም መጥፎ ሽታ ያለው ፈሳሽ።
የአንድ እግር ማበጥ፣ መቅላትና ህመም፣ ወይም የደረት ህመምና የትንፋሽ ማጠር።

ደሙ በጣም ከበዛ ወይም ራስ ማዞር ካለ 911 (US) ወይም 907 (አዲስ አበባ) ይደውሉ፤ ሌላ ቦታ ከሆኑ የአካባቢዎን የድንገተኛ አገልግሎት ይጥሩ። በራስዎ አያሽከርክሩ። ከወለዱ በኋላ ባሉት ስድስት ሳምንታት ኢንፌክሽን ወደ ሴፕሲስ (sepsis) የመቀየር እድሉ ከፍ ያለ ስለሆነ ትኩሳትን ችላ አይበሉ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ታምፖን (tampon) ሳይሆን ፓድ ይጠቀሙ፤ ፓዱን በየጊዜው ይቀይሩ።
ፓድ ከመቀየርዎ በፊትና በኋላ እጅዎን ይታጠቡ።
የፈሳሹን መጠን፣ ቀለምና ሽታ ይከታተሉ፤ ቀን በቀን እየቀነሰ መሄዱን ያስተውሉ።
ለቁርጠት ጡት ለሚያጠባ እናት የሚስማማ የህመም ማስታገሻ ሐኪም ወይም ፋርማሲስት ይጠይቁ።
በቂ ዕረፍት ያድርጉ፤ ውሃና የተመጣጠነ ምግብ ይውሰዱ።
ፈሳሹ የተለመደ ነው ብለው ትኩሳትን ወይም መጥፎ ሽታን በቤት ውስጥ ብቻ ለማከም አይሞክሩ።

ምልክቶች

የተለመዱ ነገሮች፦

ከላይ እንደተገለጸው ከቀይ ወደ ሮዝ፣ ከዚያም ወደ ቢጫ ወይም ነጭ የሚለወጥ ደምና ፈሳሽ።
በመጀመሪያዎቹ ቀናት ማሕፀን ወደ ቦታው ሲመለስ የሚሰማ ቁርጠት (afterpains)፤ በተለይ ጡት ሲያጠቡ ሊብስ ይችላል።
ከተንቀሳቀሱ በኋላ ፈሳሹ ለጊዜው ትንሽ ሊጨምር ይችላል።

ሐኪም መቼ ማየት?

ከላይ ያሉት አደገኛ ምልክቶች ካሉ ቀጠሮዎን ሳይጠብቁ ቶሎ ይሂዱ። በተጨማሪም፦

ከአራት ቀን በኋላም ደሙ እንደ ብዙ የወር አበባ ቀይና ብዙ ከሆነ።
ቀንሶ የነበረ ደም እንደገና ቀይና ብዙ ከሆነ።
ቀላል ደም ከአራት ሳምንት በላይ ከቀጠለ።
የሚወጣው ፈሳሽ እየበዛ ከሄደ።

ሐኪሙ በምርመራና አስፈላጊ ሲሆን በአልትራሳውንድ (ultrasound) በማሕፀን ውስጥ የቀረ ነገር ወይም ኢንፌክሽን መኖሩን ያያል። ኢንፌክሽን ካለ በአንቲባዮቲክ (antibiotics) ቶሎ ይታከማል፤ የቀረ ነገር ካለ በመድኃኒት ወይም በማጽዳት ይወጣል። የትኛው እንደሚሻል ሐኪሙ ይወስናል።

መከላከያ