የጉበት በሽታ በእርግጥ አይድንም?
Is liver disease really incurable?
ቪዲዮ · Dr. Abdo Ahmed
ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-22
ምንድን ነው?
ብዙ ሰዎች "የጉበት በሽታ አይድንም"፣ "ዘመናዊ ሕክምና አይጠቅመውም"፣ "ኪኒንና መርፌ መንካት የለበትም"፣ "ከዘመናዊ ሕክምና ይልቅ ባህላዊ መድኃኒት ይሻላል" ይላሉ። እነዚህ አመለካከቶች ትክክል አይደሉም።
"የጉበት በሽታ" አንድ በሽታ አይደለም፤ ብዙ ዓይነትና ደረጃ አለው። ለምሳሌ፦
- አጭር ጊዜ የሚቆይ የጉበት ብግነት (acute hepatitis)፦ በሄፓታይተስ ኤ (hepatitis A) ከሚያዙት ሰዎች ሁሉም ማለት ይቻላል ሙሉ በሙሉ ይድናሉ።
- ሄፓታይተስ ቢ (hepatitis B)፦ በአዋቂነት ከተያዙት ሰዎች ሥር የሰደደ የሚሆንባቸው ከ5% ያነሱት ናቸው። በሕፃንነት ሲያዝ ግን አብዛኛው ሥር ይሰድዳል። ሥር የሰደደው በመድኃኒትና በክትትል ይቆጣጠራል።
- ሄፓታይተስ ሲ (hepatitis C)፦ በራሱ የሚጠፋው በ30% ገደማ ሰዎች ብቻ ነው። ሆኖም በአፍ የሚወሰዱ መድኃኒቶች ከ95% በላይ ሰዎችን ያድናሉ።
- የጉበት ስብ (fatty liver)፦ ክብደት በመቀነስ ሊሻሻል ይችላል።
- የጉበት ጠባሳ (cirrhosis)፦ አይድንም፤ ነገር ግን መንስኤውን በማከም እንዳይባባስ ማዘግየት ወይም ማስቆም ይቻላል። በጣም ሲከፋ የጉበት ንቅለ ተከላ (liver transplant) ሊያስፈልግ ይችላል።
ጥቂት ሰዎች ብቻ ወደ መጨረሻው ደረጃ ይደርሳሉ፤ ማለትም ጠባሳ፣ የጉበት ካንሰር (liver cancer) ወይም ጉበት ሥራ ማቆም። ስለዚህ የጉበት በሽታ ሁሉ "አይድንም" ብሎ ተስፋ መቁረጥ ትክክል አይደለም። ዋናው ጥያቄ "የትኛው ዓይነት ነው? በምን ደረጃ ላይ ነው?" የሚለው ነው።
አደገኛ ምልክቶች
ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦
- ደም ማስታወክ ወይም ጥቁር ሰገራ።
- ግራ መጋባት፣ ከመጠን በላይ እንቅልፍ ወይም ንግግር መደበላለቅ።
- ቢጫነት ከትኩሳት ወይም ከከባድ የሆድ ሕመም ጋር።
- ሆድ በፍጥነት ማበጥ።
በአሜሪካ 911 ይደውሉ። በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ነው። በሌላ ቦታ የአካባቢዎን የአደጋ ጊዜ አገልግሎት ያግኙ።
ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?
- ሐኪምዎ ያዘዘልዎትን መድኃኒት "ጉበቴን ይጎዳል" ብለው በራስዎ አያቋርጡ።
- ማንኛውንም የእፅዋት ወይም የባህል መድኃኒት ከመውሰድዎ በፊት ሐኪምዎን ወይም ፋርማሲስትዎን ይጠይቁ። አንዳንዶቹ ጉበትን ሊጎዱ ይችላሉ፤ ዘመናዊ ሕክምናንም አይተኩም።
- አልኮል አይጠጡ፤ አያጨሱ።
- የተመጣጠነ ምግብ ይመገቡ፤ በሰውነት ይንቀሳቀሱ፤ ጤናማ ክብደት ይያዙ።
ምልክቶች
- አብዛኞቹ የጉበት በሽታዎች በመጀመሪያ ደረጃ ምንም ምልክት አያሳዩም፤ የሚታወቁት በደም ምርመራ ወይም በአልትራሳውንድ ነው።
- ድካም፣ የምግብ ፍላጎት መቀነስ፣ ማቅለሽለሽ ወይም የሆድ ሕመም።
- የዓይንና የቆዳ ቢጫ መሆን (jaundice)።
- ሆድ፣ እግር ወይም ቁርጭምጭሚት ማበጥ።
የመጨረሻዎቹ ምልክቶች ጉበት በጣም መጎዳቱን ሊያሳዩ ይችላሉ።
ሐኪም መቼ ማየት?
- የጉበት ምርመራዎ ችግር ካሳየ ወይም "የጉበት በሽታ አለብዎት" ከተባሉ፣ ዓይነቱንና ደረጃውን ለማወቅ ሐኪም ያማክሩ።
- የጉበት ቫይረስ (ሄፓታይተስ ቢ ወይም ሲ) ፖዘቲቭ ከተባሉ፣ ሕክምና ያስፈልግዎት እንደሆነ ለማወቅ።
- ሕክምና ቢጀምሩም ባይጀምሩም፣ ሐኪምዎ የሚያዝዘውን ክትትል አያቋርጡ።
- ብዙ አልኮል የሚጠጡ፣ ውፍረት ወይም የስኳር በሽታ ካለብዎት ስለ ጉበት ምርመራ ይጠይቁ።
መከላከያ
- የሄፓታይተስ ቢ ክትባት ይውሰዱ፤ ልጆችንም ያስከትቡ።
- ያልጸዳ መርፌ፣ መላጫ ወይም የንቅሳት መሣሪያ አይጋሩ።
- ለሄፓታይተስ ቢና ሲ ይመርመሩ፤ በጊዜ የተገኘ በሽታ በቀላሉ ይታከማል።
- አልኮልን ያስወግዱ፤ ጤናማ ክብደት ይያዙ።
ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው
- የጉበት በሽታዬ ምን ዓይነት ነው? መንስኤው ምንድን ነው?
- ጉበቴ በምን ደረጃ ላይ ነው? ጠባሳ አለው?
- የሚድን ነው ወይስ የሚቆጣጠር? ምን ዓይነት ሕክምና ያስፈልገኛል?
- ምን ያህል ጊዜ ክትትል ማድረግ አለብኝ?
ጥያቄዎችና መልሶች
የመጀመሪያውን ጥያቄ ይጠይቁ።
ተያያዥ ርዕሶች
የጉበት በሽታ
የባህል ሕክምናና የሐኪም መድኃኒትዎ
የጉበት ቫይረስና የጉበት ስብ ልዩነታቸው ምንድን ነው? ለትምህርት ብቻ ነው፤ የግል የሕክምና ምክር አይደለም። ድንገተኛ ችግር ካለ 911 (አሜሪካ) ወይም 907 (አዲስ አበባ)።
ሁሉም ጽሑፎች · ስለ እኛ · ያግኙን