ሄፓታይተስ ሲ፦ ለምን ሁሉም ሰው መታከም አለበት?

Name: ሄፓታይተስ ሲ፦ ለምን ሁሉም ሰው መታከም አለበት?
Creator: Hikimna

Hepatitis C: why everyone with confirmed infection should be treated

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-21

ምንድን ነው?

ሄፓታይተስ ሲ (hepatitis C) በደም የሚተላለፍ የጉበት ቫይረስ ነው። ብዙ ሰዎች ለዓመታት ምንም ምልክት ሳይሰማቸው ቫይረሱ ጉበታቸውን በዝግታ ሊጎዳ ይችላል። ውሎ አድሮ የጉበት ጠባሳ (cirrhosis) ወይም የጉበት ካንሰር ሊያስከትል ይችላል።

ከሄፓታይተስ ቢ (hepatitis B) የሚለየው በሁለት ነገር ነው። በመጀመሪያ፣ ቫይረሱ በራሱ የመጥፋት ዕድሉ ዝቅተኛ ነው። ከተያዙት ሰዎች ሦስት አራተኛ ገደማ (70% አካባቢ) ላይ ቫይረሱ ሳይጠፋ ይቀራል፤ ይህ ሥር የሰደደ ኢንፌክሽን (chronic infection) ይባላል። ሁለተኛ፣ ለሄፓታይተስ ሲ የሚያድን ሕክምና አለ።

ስለዚህ ሄፓታይተስ ቢ ያለበት ሁሉ መድኃኒት ላያስፈልገው ይችላል፤ ሄፓታይተስ ሲ መያዙ የተረጋገጠ ሰው ግን በአብዛኛው እንዲታከም ይመከራል። የዓለም ጤና ድርጅት (WHO) ከ3 ዓመት ዕድሜ ጀምሮ ያሉ ሁሉም ቫይረሱ ያለባቸው ሰዎች እንዲታከሙ ይመክራል።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

የዓይንና የቆዳ ቢጫ መሆን ከግራ መጋባት ወይም ከመጠን በላይ እንቅልፍ ጋር።
ደም ማስታወክ ወይም ጥቁር ሰገራ።
ሆድ በፍጥነት ማበጥ።

በአሜሪካ 911 ይደውሉ። በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ነው። በሌላ ቦታ የአካባቢዎን የአደጋ ጊዜ አገልግሎት ያግኙ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

የፀረ ሰውነት ምርመራ (antibody test) ፖዘቲቭ ከሆነ አይደናገጡ፤ ቀጣዩን የማረጋገጫ ምርመራ ያድርጉ።
መድኃኒት ከታዘዘልዎ በየቀኑ በሰዓቱ ይውሰዱ፤ ሙሉውን ጊዜ ይጨርሱ።
አልኮልና ያልተረጋገጡ የእፅዋት ወይም የባህል መድኃኒቶችን ያስወግዱ።
መላጫ፣ የጥርስ ብሩሽና መርፌ ለሌላ ሰው አያጋሩ።

ምልክቶች

ብዙ ጊዜ ምንም ምልክት የለም፤ የሚታወቀው በደም ምርመራ ነው።
ምልክት ሲኖር፦ ድካም፣ የምግብ ፍላጎት መቀነስ፣ ማቅለሽለሽ፣ በሆድ የላይኛው ቀኝ ክፍል ሕመም።
የዓይን ወይም የቆዳ ቢጫ መሆን (jaundice)፣ ጥቁር ሽንት።

ሐኪም መቼ ማየት?

የሄፓታይተስ ሲ የፀረ ሰውነት ምርመራዎ ፖዘቲቭ ከሆነ። ፖዘቲቭ ውጤት ቀድሞ መያዝዎን ብቻ ሊያሳይ ይችላል። ቫይረሱ አሁንም መኖሩን ለማረጋገጥ የቫይረሱ ምርመራ (HCV RNA test) ያስፈልጋል።
ቫይረሱ መኖሩ ከተረጋገጠ ስለ ሕክምና ለመወሰን የጉበት ሐኪም ያነጋግሩ። ሕክምናው በአፍ የሚወሰዱ ፀረ ቫይረስ መድኃኒቶች (direct-acting antivirals) ናቸው። ብዙ ጊዜ ከ8 እስከ 24 ሳምንት ይወሰዳሉ፤ ርዝመቱ በጉበቱ ሁኔታና በመድኃኒቱ ዓይነት ይወሰናል።
በሕክምናው ጊዜና ከሕክምናው በኋላ መድኃኒቱ መሥራቱን ለማየት የደም ምርመራ ሲደረግልዎ፤ ቀጠሮውን አያምልጥዎ።
የጉበት ጠባሳ (cirrhosis) ከነበረብዎ፣ ከዳኑ በኋላም ሐኪምዎ የሚያዝዘውን ክትትል ይቀጥሉ።

መከላከያ