የጉበት ቫይረስ (ሄፓታይተስ ቢ) ፖዘቲቭ ከሆኑ፦ ክትትል ለምን ያስፈልጋል?

Name: የጉበት ቫይረስ (ሄፓታይተስ ቢ) ፖዘቲቭ ከሆኑ፦ ክትትል ለምን ያስፈልጋል?
Creator: Hikimna

Tested positive for hepatitis B: why regular follow-up matters

ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-21

ምንድን ነው?

የደም ምርመራ የሄፓታይተስ ቢ ቫይረስ (hepatitis B virus) እንዳለብዎት ካሳየ ብዙ ሰዎች ይደናገጣሉ። ቫይረሱ በደም ውስጥ መገኘቱ ብቻ ሁልጊዜ የጉበት በሽታ አለ ማለት አይደለም። በአዋቂዎች ላይ አዲስ (አጣዳፊ፣ acute) ኢንፌክሽን ብዙ ጊዜ በራሱ ይጠፋል። ቫይረሱ ከስድስት ወር በላይ ከቆየ ግን ሥር የሰደደ (chronic hepatitis B) ይባላል።

ሥር የሰደደ ሄፓታይተስ ቢ ያለባቸው ብዙ ሰዎች ለዓመታት ጉዳት ላይደርስባቸው ይችላል። በሌሎች ላይ ግን ምንም ምልክት ሳያሳይ ቀስ በቀስ ወደ ጉበት ጠባሳ (cirrhosis) ወይም ወደ ጉበት ካንሰር (liver cancer) ሊቀየር ይችላል። ማን እየተጎዳ እንዳለ ማወቅ የሚቻለው በምልክት ሳይሆን በመደበኛ ምርመራ ብቻ ነው።

ለዚህ ነው ዋናው እርምጃ መደናገጥ ሳይሆን ክትትል (follow-up) ማድረግ የሆነው። ክትትል ማለት በጊዜ ሐኪም ማማከርና የሚያስፈልጉ ምርመራዎችን ማድረግ ነው። ሕክምና የሚያስፈልግበት ደረጃ ከተደረሰ በጊዜ ይጀመራል።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

የዓይንና የቆዳ ቢጫ መሆን በፍጥነት እየባሰ ከሄደ።
ደም ማስታወክ ወይም ጥቁር ሰገራ።
ሆድ ወይም እግር በፍጥነት ማበጥ።
ግራ መጋባት፣ ከመጠን በላይ እንቅልፍ ወይም ራስን መሳት።

በአሜሪካ 911 ይደውሉ። በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ነው። በሌላ ቦታ የአካባቢዎን የአደጋ ጊዜ አገልግሎት ያግኙ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

የክትትል ቀጠሮዎን አያቋርጡ፤ ምልክት ባይሰማዎትም ይሂዱ።
ሐኪም መድኃኒት ካዘዘልዎ በየቀኑ በትክክል ይውሰዱ፤ ያለ ሐኪም ፈቃድ አያቋርጡ።
አልኮል ያስወግዱ፤ ጉበትን የበለጠ ይጎዳል።
ያልተረጋገጠ የባህል መድኃኒት፣ የእፅዋት ዝግጅት ወይም ተጨማሪ ምግብ (supplements) ከመውሰድ በፊት ሐኪምዎን ይጠይቁ።
መላጫ፣ የጥርስ ብሩሽ ወይም መርፌ ከማንም ጋር አይጋሩ።
የቤተሰብ አባላትና የግብረ ሥጋ አጋርዎ እንዲመረመሩና ለሄፓታይተስ ቢ እንዲከተቡ ያበረታቱ።

ምልክቶች

ብዙ ሥር የሰደደ ሄፓታይተስ ቢ ያለባቸው ሰዎች ምንም ምልክት አይሰማቸውም።
ሲኖር፦ ድካም፣ የምግብ ፍላጎት መቀነስ፣ ማቅለሽለሽ፣ በሆድ የላይኛው ቀኝ ክፍል ሕመም።
የዓይን ወይም የቆዳ ቢጫ መሆን (jaundice)፣ ጥቁር ሽንት፣ ነጣ ያለ ሰገራ።
ምልክት አለመኖሩ ጉበት ደህና ነው ማለት አይደለም።

ሐኪም መቼ ማየት?

ምርመራው ፖዘቲቭ እንደሆነ እንዳወቁ፤ ሐኪሙ ሥር የሰደደ መሆኑንና የጉበትዎን ሁኔታ ለማወቅ ተጨማሪ ምርመራ ያዛል።
የተለመዱ የክትትል ምርመራዎች፦ የጉበት ሥራ የደም ምርመራ (liver function tests)፣ የቫይረሱ መጠን (HBV DNA) እና የሆድ አልትራሳውንድ (ultrasound)።
ብዙ ጊዜ ክትትሉ በየስድስት ወሩ ገደማ ነው። እንደ ሁኔታዎ ሐኪሙ ቀጠሮውን ሊያሳጥረው ወይም ሊያራዝመው ይችላል።
ያረገዙ ወይም ለማርገዝ ካሰቡ፣ ሐኪምዎ ልጁን ከቫይረሱ ለመጠበቅ እንዲያቅድ ቶሎ ያሳውቁ።
ማንኛውም አዲስ ምልክት ከተሰማዎት ቀጠሮዎን ሳይጠብቁ ይሂዱ።

መከላከያ