Ukkaamamuu sagalee: sababoota baratamoo, kunuunsa mana keessaa fi yoom of qorachiisuu qabna
Hoarse voice: common causes, home care and when to get checked
Viidiyoo · Ethio Tebib Afaan Oromoo
Barreeffama: Hikimna · 2026-10-31
Maal jechuudha?
Ukkaamamuun sagalee (hoarse voice) yeroo sagaleen keenya cabee, gogee ykn jijjiiramee dhagahamuudha. Sagaleen kokkee keessatti, bakka "vocal cord" jedhamu irratti uumama. Bakki kun yoo dhiita'e ykn yoo waan tokko irratti biqile, sagaleen ni jijjiirama.
Sababoota baratamoo:
- Infeekshinii kokkee: yeroo baay'ee vaayirasii akka utaalloo (cold) fi infuluweenzaa; yeroo tokko tokko baakteeriyaa.
- Asiidii garaachaa gara kokkeetti ol deebi'u (acid reflux), keessumaa namoota dhibee garaachaa qaban irratti.
- Sagalee baay'ee fayyadamuu: iyyuu, sagalee ol kaasanii yeroo dheeraa dubbachuu ykn faarfachuu.
- Tamboo xuuxuu, aara, awwaara fi keemikaalota adda addaa, akkasumas alarjii.
- Foon xixiqqaa (nodules ykn polyps) bakka sagaleen itti uumamu irratti biqilan.
- Yeroo muraasa garuu kaansarii kokkee (laryngeal cancer). Kaansariin kun namoota tamboo xuuxan irratti caalaa mul'ata.
Ukkaamamuun sagalee utaalloo wajjin dhufu yeroo baay'ee torban 1 hanga 2 keessatti ofumaan bada.
Mallattoolee balaa
Kanneen keessaa tokko yoo jiraate hatattamaan gargaarsa fayyaa barbaadaa (Finfinnee keessatti ambulaansii Fannoo Diimaa 907; biyya biraa keessatti lakkoofsa balaa naannoo keessanii):
- Hafuura baafachuu dadhabuu, hafuura ciccituu ykn sagalee shuushuu yeroo hafuura galfatan.
- Liqimsuu dadhabuu ykn dhukkubbii cimaa yeroo liqimsan.
- Daa'ima sagaleen ukkaamame fi hafuura baafachuu rakkatu.
Mana keessatti maal gochuu dandeenya?
- Sagalee keessan boqochiisaa: hamma danda'ametti xiqqoo dubbadhaa.
- Iyyuu fi sagalee gadi qabanii hasaasuu (whisper) dhiisaa; lamaanuu sagalee dadhabsiisu.
- Bishaan fi dhugaatii baay'ee dhugaa.
- Qilleensi mana keessaa akka hin goggogne godhaa; fakkeenyaaf, gabatee bishaanii mana keessa kaa'uu.
- Tamboo hin xuuxinaa; bakka aarri, awwaarri ykn keemikaalli jiru irraa fagaadhaa.
- Buna fi alkoolii baay'ee hin dhuginaa; qaama gogsu.
- Garaan keessan yoo gubee (heartburn) isin rakkise, ogeessa fayyaa wajjin mari'adhaa.
Yoom ogeessa fayyaa bira deemuu qabna?
- Ukkaamamuun sagalee ykn jijjiiramni sagalee keessanii torban 2 booda yoo hin fooyyoofne ykn yoo hin badin.
- Sagaleen keessan yeroo yeroon deddeebi'ee yoo ukkaamame.
- Dhiita'uu ykn qabiyyee morma keessan irratti yoo argitan.
- Liqimsuu yoo rakkattan, gurri yoo isin dhukkube ykn osoo hin yaalin ulfaatinni qaamaa yoo isin irraa hir'ate.
Mallattooleen kunneen sababoota salphaa biroonis dhufuu danda'u. Garuu kaansarii kokkee yeroon argachuun yaalii isaa salphisa; kanaaf qorannoo argachuun barbaachisaadha. Ogeessi fayyaa kokkee keessan ilaaluu fi gara ogeessa gurraa, funyaanii fi kokkee (ENT) isin erguu danda'a.
Ittisa
- Tamboo hin xuuxinaa; aara tamboo namoota biroo irraas of eegaa.
- Bishaan gahaa dhugaa.
- Bakka sagaleen dhagahamuu dadhabutti ol kaasanii dubbachuu dhiisaa.
- Harka keessan yeroo yeroon dhiqachuun utaalloo fi infuluweenzaa irraa of eegaa.
Gaaffilee ogeessa fayyaaf
- Sagaleen koo maaliif ukkaamame?
- Asiidiin garaachaa sababa ta'uu danda'aa?
- Ogeessa ENT bira deemuu qabaa?
- Sagalee koo akkamitti eeguu danda'a?
Maddoota
- https://www.nhs.uk/conditions/laryngitis/
- https://www.nhs.uk/conditions/laryngeal-cancer/symptoms/
- https://www.nidcd.nih.gov/health/taking-care-your-voice
Gaaffilee fi deebii
Gaaffii jalqabaa gaafadhaa.
Mata dureewwan walqabatan
Asiidii garaachaa ol deebi’uu fi gubaa qomaa (GERD)
Cilee mana keessatti bobeessuu fi summii kaarboon monooksaayidii
በጣም ትኩስ ቡና፣ ሻይና ምግብ ለምግብ ቧንቧ ካንሰር ያጋልጣል Kun barnootaaf qofa; gorsa yaalaa dhuunfaa hin bakka bu’u. Balaa hatattamaa irratti tajaajila naannoo keessanii waamaa; Ameerikaatti 911.
Barreeffamoota hunda · Waa’ee keenya · Nu quunnamaa