የምግብ መመረዝ
Food Poisoning
በሐኪም (MD) የተጻፈ · Written by an MD · 2026-09-20
ድንገተኛ አደጋ ነው? መጀመሪያ ይደውሉ።
911 አሜሪካ · 907 አዲስ አበባ · ሌላ ቦታ ከሆኑ የአካባቢዎን የድንገተኛ እርዳታ ያነጋግሩ።
ምንድን ነው?
የምግብ መመረዝ (food poisoning) በባክቴሪያ (bacteria)፣ በቫይረስ (virus) ወይም በመርዛቸው በተበከለ ምግብ የሚመጣ ሕመም ነው። ብዙ ጊዜ የሚጀምረው የተበከለውን ምግብ ከበሉ ከጥቂት ሰዓታት በኋላ ነው።
በደንብ ያልበሰለ ሥጋ፣ ጥሬ ሥጋ እና ያልፈላ ወተት ከፍተኛ ተጋላጭነት አላቸው። ጥሬ ሥጋ መብላት የምንወደው ባህላችን ነው፤ ነገር ግን የባክቴሪያ እና የኮሶ ትል (tapeworm) ተጋላጭነትን እንደሚጨምር ማወቅ ያስፈልጋል።
ያልታጠበ እጅ፣ የተበከለ ውሃ እና ያልታጠቡ አትክልቶችም መንስኤ ይሆናሉ። ጥሬ ሥጋ የነካ ቢላዋ ሌላ ምግብ ሲነካ ብክለቱን ያስተላልፋል።
አደገኛ ምልክቶች
ትልቁ አደጋ የሰውነት ፈሳሽ ማነስ (dehydration) ነው። ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦
- ደም የቀላቀለ ተቅማጥ።
- ከፍተኛ ትኩሳት።
- ከሦስት ቀናት በላይ የቆየ ሕመም።
- ሕፃን ልጅ እንባ አልባ ማልቀስ፣ የደረቀ አፍ እና መዳከም ካሳየ፤ ወዲያውኑ ወደ ጤና ተቋም ይውሰዱት።
- ፈሳሽ መጠጣት አለመቻል፣ ሽንት በጣም መቀነስ፣ ከባድ ድካም ወይም ራስን መሳት። ይህ ከባድ የፈሳሽ ማነስ ነው፤ ወዲያውኑ 911 (US) ወይም 907 (አዲስ አበባ) ይደውሉ።
ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?
- ያርፉ።
- ውሃ፣ ሾርባ እና የአፍ ውሃ መተኪያ (ORS) ቀስ በቀስ ይጠጡ። በትንሹ ግን በተደጋጋሚ መጠጣት ይሻላል።
- ሕፃናት፣ አረጋውያንና ነፍሰ ጡር እናቶች በፍጥነት ስለሚዳከሙ በቅርብ ይከታተሏቸው፤ ፈሳሽ ደጋግመው ይስጡ።
- መድኃኒት ብዙ ጊዜ አያስፈልግም። ያለ ሐኪም ምክር አንቲባዮቲክ (antibiotics) አይውሰዱ።
- ሆድ ሲረጋጋ ቀላል ምግብ ቀስ በቀስ ይጀምሩ።
ምልክቶች
- ማቅለሽለሽና ማስመለስ።
- ተቅማጥ (diarrhea)።
- የሆድ ቁርጠት።
- ትኩሳት።
ብዙ ጊዜ መድኃኒት አያስፈልገውም፤ እረፍትና በቂ ፈሳሽ ዋናው ሕክምና ነው።
ሐኪም መቼ ማየት?
- ደም የቀላቀለ ተቅማጥ፣ ከፍተኛ ትኩሳት ወይም ከሦስት ቀናት በላይ የቆየ ሕመም ካለ።
- ማስመለሱ ስላልቆመ ፈሳሽ መያዝ ካልቻሉ።
- ሕፃን፣ አረጋዊ ወይም ነፍሰ ጡር ከሆኑ፣ ሳይዘገዩ።
- ሕፃን ልጅ የፈሳሽ ማነስ ምልክት (እንባ አልባ ማልቀስ፣ የደረቀ አፍ፣ መዳከም) ካሳየ ወዲያውኑ።
መከላከያ
- ምግብ ከማዘጋጀትዎ በፊት እጅዎን በሳሙና በደንብ ይታጠቡ።
- ሥጋን በሚገባ ያብስሉ፤ ወተትን አፍልተው ይጠጡ።
- የበሰለ ምግብ ከሁለት ሰዓት በላይ ውጭ አይተዉ፤ የቀረ ምግብ በደንብ እስኪግል ድረስ ያሙቁ።
- አትክልትና ፍራፍሬን በንጹህ ውሃ ይጠቡ፤ የመጠጥ ውሃ ካልታመነ አፍልተው ይጠጡ።
- ጥሬ ሥጋ የነካ ቢላዋና መቁረጫ ሌላ ምግብ ከመንካቱ በፊት ይታጠቡ።
ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው
- ORS እንዴትና ምን ያህል ልጠጣ ወይም ለልጄ ልስጥ?
- የሰገራ ምርመራ ያስፈልገኛል?
- ጥሬ ሥጋ ስለምበላ የኮሶ ትል ምርመራ ያስፈልገኛል?
- የትኞቹ ምልክቶች ካሉ ተመልሼ መምጣት አለብኝ?
ጥያቄዎችና መልሶች · 4
ነጩንበሌ ቄ የተሸገውን በጣሳ ከፋብሪካ እበላለሁ ችግር አለው ግን የበስ ለነው
የታሸገው ባቄላ በፋብሪካ በከፍተኛ ሙቀት በደንብ ስለበሰለ መርዙ ጠፍቷል፣ እንደዛው መብላት ይቻላል። ጨው ስለሚበዛበት ከመብላት በፊት በውሃ ማለቅለቅ ጥሩ ነው።
what about the Aflatoxins in Niger seed ?
Aflatoxin comes from mold on badly stored seed, not from the niger seed itself. Keep it dry and sealed, buy small amounts, and toss any that smells musty or tastes bitter.
ሩዝ ፍሪጅ ሲቀመጥ ይመረዛል አላላችሁም እንዴ?
አይመረዝም። ችግሩ የበሰለ ሩዝ ከፍሪጅ ውጭ ለብዙ ሰዓት ሲቆይ ነው፤ ቶሎ አቀዝቅዛችሁ አስገቡት፣ ስትበሉም እንፋሎት እስኪወጣው አሙቁት።
ቤሪ የሆኑ ፍሩቶች ፍሬሹን ተገዝቶ እንዳይበላሽ ፍሮዝን ከተነው መጠቀም እንችላለን?
ትችላላችሁ፣ ታጥበው በደንብ ከደረቁ በኋላ ትሪ ላይ ተለያይተው ቢቀዘቅዙ አይጣበቁም፣ ከዚያ በከረጢት አድርጎ ለወራት ማቆየት ይቻላል።
ተያያዥ ርዕሶች
ተቅማጥ፣ ድርቀት፣ ኦአርኤስ እና ዚንክ
'ጨጓራ አለብኝ' ሲሉ የቱን ማለትዎ ነው? አምስቱ የጨጓራ ችግሮች
ኮሌራን መከላከል፣ ንጹሕ ውሃና ቀደምት ሕክምና
የአንጀት ትሎች፣ የትል መድኃኒትና ንጽህናበሐኪም (MD) የተጻፈ። ለትምህርት ብቻ ነው፤ የግል የሕክምና ምክር አይደለም። ድንገተኛ ችግር ካለ 911 (አሜሪካ) ወይም 907 (አዲስ አበባ)።
ሁሉም ጽሑፎች · ስለ እኛ · ያግኙን