የማኅጸን ጫፍ ካንሰር ምልክቶችና የምርመራ ሂደት

Cervical Cancer Warning Signs and the Screening Process

በሐኪም (MD) የተጻፈ · Written by an MD · 2026-09-20

ምንድን ነው?

የማኅጸን ጫፍ ካንሰር (cervical cancer) በማኅጸን የታችኛው ጫፍ (cervix) ላይ የሚጀምር ካንሰር ነው። ዋና መንስኤው ለረጅም ጊዜ የሚቆይ ከፍተኛ አደጋ ያለው ኤችፒቪ (high-risk HPV) ነው።

ይህ ካንሰር ከሌሎች ካንሰሮች የሚለየው ከመከሰቱ በፊት ለዓመታት በቅድመ ካንሰር (precancer) ደረጃ ስለሚቆይ ነው። በዚህ ደረጃ ምንም ምልክት የለም፤ በምርመራ ግን ይታያል፣ አስፈላጊውን ሕክምናና ክትትል ማግኘት ወደ ካንሰር የመቀየር እድሉን ይቀንሳል። ለዚህ ነው ቀድሞ መመርመር (screening) ወሳኝ የሆነው።

ብዙ ኢትዮጵያውያን ሴቶች "ምንም አይሰማኝም" ብለው ይዘገያሉ። ካንሰሩ ምልክት ሲያሳይ ግን ብዙ ጊዜ ገፍቷል። ቅድመ ምርመራ ማለት ምልክት ሳይኖር የሚደረግ ምርመራ ነው። በኢትዮጵያ የኤችፒቪ ምርመራን (HPV testing) እና አሴቲክ አሲድ (acetic acid) በመጠቀም የሚደረግ የእይታ ምርመራን በስፋት ያካትታል።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

ከማረጥ በኋላ የደም መፍሰስ። በፍጹም ችላ አይበሉ።
ከግንኙነት በኋላ ተደጋጋሚ ደም መፍሰስ።
ከባድ የደም መፍሰስ ከማዞር፣ ከድካም ወይም ከራስ መሳት ጋር። ወደ ድንገተኛ ክፍል ይሂዱ።
ደም የቀላቀለና መጥፎ ጠረን ያለው ፈሳሽ ከዳሌ ህመም ጋር።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

የምርመራ ሂደቱን ይወቁ። መጀመሪያ የኤችፒቪ ምርመራ ወይም የእይታ ምርመራ (VIA) ይደረጋል። ጥቂት ደቂቃ የሚወስድ ቀላል ምርመራ ነው፤ ቀዶ ሕክምና አይደለም።
ውጤቱ አዎንታዊ (positive screen) ከሆነ አይደናገጡ። ይህ የግድ ካንሰር አለ ማለት አይደለም፤ ውጤቱን ለማጣራት ተጨማሪ ምርመራ ወይም ክትትል ያስፈልጋል።
ውጤቱ አጠራጣሪ ከሆነ የማጉያ መነጽር ምርመራ (colposcopy) ወይም የናሙና ምርመራ (biopsy) ይደረጋል። ቀጠሮውን አያሳልፉ።
የቅድመ ካንሰር ለውጥ ከታየ፣ ሕክምና ወይም ክትትል በለውጡ ክብደትና በምርመራ ውጤቶቹ መሠረት ይወሰናል። ተገቢው ሕክምና ወደ ካንሰር የመሸጋገር እድልን ይቀንሳል፤ የተመከረውን ሕክምናና ቀጣይ ክትትል አያዘግዩ።
ደም መፍሰሱ መቼ እንደሚመጣ (ከግንኙነት በኋላ፣ በወር አበባ መካከል) ጽፈው ለሐኪምዎ ይንገሩ። የቀድሞ ውጤትዎን ይዘው ይሂዱ።
ያልተለመደ ደም መፍሰስን በባህል መድኃኒት እያከሙ ወይም "ራሱ ይቆማል" ብለው ጊዜ አያባክኑ።
እናትዎን፣ እህቶችዎንና ጓደኞችዎን እንዲመረመሩ ያበረታቱ።

ምልክቶች

ከግብረ ሥጋ ግንኙነት በኋላ ወይም በወር አበባ መካከል የሚታይ ደም መፍሰስ (abnormal bleeding)።
ማረጥ (menopause) ከተከሰተ በኋላ የሚኖር ማንኛውም ዓይነት የደም መፍሰስ።
ያልተለመደ የከበደ ወይም ለረጅም ቀናት የሚቆይ የወር አበባ።
የማያቋርጥ፣ መጥፎ ጠረን ያለው ወይም ደም የቀላቀለ ፈሳሽ (blood-stained discharge)።
በዳሌ አካባቢ የሚሰማ ህመም።

እነዚህ ምልክቶች በሌሎች በሽታዎችም ሊከሰቱ ይችላሉ። ትክክለኛውን መንስኤ ለማወቅ የህክምና ባለሙያ ምርመራ (evaluation) የግድ አስፈላጊ ነው።

ሐኪም መቼ ማየት?

ከላይ ካሉት ምልክቶች አንዱ ካለ፣ መደበኛውን የምርመራ ጊዜ ሳይጠብቁ።
ለመደበኛ ምርመራ (routine screening)፣ ምልክት ባይኖርም። ዕድሜዎን፣ የቀድሞ ውጤትዎንና የጤና ሁኔታዎን መሠረት አድርገው መቼ መመርመር እንዳለብዎ በአቅራቢያዎ ያለውን የጤና ተቋም ይጠይቁ።
ከኤችአይቪ ጋር የሚኖሩ ሴቶች ተጋላጭነታቸው ከፍተኛ ስለሆነ ይበልጥ ተከታታይ የቅርብ ምርመራ ያስፈልጋቸዋል።
ውጤትዎ አዎንታዊ ከሆነ፣ ለተጨማሪ ምርመራ።
ከሕክምና በኋላ፣ በተባለው ጊዜ ለክትትል።

መከላከያ