ሕክምናHikimna · Odeeffannoo fayyaa Afaan Oromootiin
ለትምህርት ብቻ ነው። Educational only.

Daa’ima amma dhalatee fi angafa waliin harma hoosisuu (tandem feeding)

Breastfeeding a newborn and an older child together (tandem feeding)

Viidiyoo · Dr. Abera Olani

Barreeffama: Hikimna · 2026-10-29

Maal jechuudha?

Haati tokko yeroo daa’ima haaraa deessu, daa’imni isheen duraan deesse (angafni) ammas harma hodhaa jiraachuu danda’a. Daa’ima haaraa fi angafa yeroo tokkotti ykn walduraa duubaan harma hoosisuun "tandem feeding" jedhama. Haadholiin hedduun "angafni harma hodhuu hin qabu" jedhamanii yaaddofamu; garuu qorannoon hanga ammaatti miidhaa isaa hin argine.

Garaagarummaan jiru: angafni humnaan xuuxa, akkasumas nyaata dabalataa ni nyaata. Daa’imni haaraan garuu harma qofa irratti hirkata. Kanaafuu daa’ima haaraaf dursi kennamuu qaba.

Viidiyoo kana keessatti ogeessi fayyaa daa’immanii gaaffii haadha tokkoo deebisa: daa’ima amma dhalatee fi angafa waliin harma hoosisuun rakkoo qabaa? Faayidaa isaa fi wantoota eeggachuu qabnu ibsa.

Faayidaa beekaman:

  • Daa’imni yeroo baay’ee fi sirriitti yoo hodhe, aannan baay’ee oomifama. Kanaafuu haati "aannan koo hin ba’u" jettu xuuxuun angafaa oomisha aannanii dabaluu danda’a.
  • Haati harmi ishee aannaniin guutee dhukkubu, hoosisuun dhukkubbii sana hir’isuu danda’a.
  • Angafa tasa harma irraa kutuu caalaa, waliin hoosisuun walitti dhufeenya haadhaa fi daa’immanii jabeessuu danda’a.

Mallattoolee balaa

Kanneen armaan gadii keessaa tokko daa’ima keessan irratti yoo argitan, hatattamaan ogeessa fayyaa barbaadaa (US 911; Finfinneetti ambulaansii Fannoo Diimaa 907; bakka biraatti tajaajila hatattamaa naannoo keessanii):

  • Daa’imni haaraan harma hodhuu dide, ykn baay’ee laafee hirriba irraa hin dammaqu.
  • Daa’imni haaraan uffata (nappy) jiidhu baay’ee xiqqaa qaba, ykn afaan isaa gogaa dha.
  • Daa’imni ji’a 3 gadii ho’a qaamaa qaba.
  • Daa’imni hafuura baafachuu rakkata, ykn bifni isaa cuquliisa ta’a.
  • Gogaan ykn iji daa’ima haaraa keelloo (yellow) ta’a, keessumaa guyyaa jalqabaa keessatti.
  • Daa’imni ulfaatina hir’isaa jira ykn hin guddatu.

Mana keessatti maal gochuu dandeenya?

  • Yeroo hunda daa’ima haaraaf dursa kennaa. Inni jalqaba harma hodhee quufuu qaba; angafni nyaata dabalataa waan argatuuf, booda haa hodhu.
  • Aannan jalqabaa (colostrum) daa’ima haaraaf haa ta’u. Aannan jalqabaa kun wantoota daa’ima dhibee irraa eegan baay’ee qaba.
  • Daa’ima haaraa akka inni barbaaduutti, yeroo baay’ee hoosisaa. Yeroo murtaa’een qofa hin hoosisinaa.
  • Haati nyaata gosa garaa garaa qabu fi dhugaatii gahaa haa argattu; daa’ima lama hoosisaa waan jirtuuf, nyaanni fi bishaan ishee caalaatti barbaachisa.
  • Haati boqonnaa argachuu akka dandeessuuf, maatiin ishee haa gargaaran.
  • Angafni nyaata dabalataa sirrii ta’e argachuu itti fufuu qaba. Harmi nyaata isaa bakka hin bu’u.
Yoom ogeessa fayyaa bira deemuu qabna?
  • Daa’imni haaraan aannan gahaa argachuu isaa yoo shakkitan, ogeessa fayyaa ykn gorsaa harma hoosisuu dubbisaa.
  • Harmi keessan dhiigaa, ho’aa fi dhukkubaa yoo ta’e, keessumaa ho’a qaamaa yoo qabaattan, ogeessa fayyaa bira deemaa.
  • Mataan harmaa caccabee ykn dhukkubbiin cimaa yoo itti fufe, gargaarsa barbaadaa.
  • Mallattoolee balaa armaan olii keessaa tokko yoo jiraate, hin eeginaa.
Gaaffilee ogeessa fayyaaf
  • Daa’imni koo haaraan aannan gahaa argachaa jiraachuu isaa akkamitti beeka?
  • Daa’ima lamaan yeroo tokkotti hoosisuu dandaa, moo walduraa duubaan?
  • Angafni koo nyaata akkamii argachuu qaba?
  • Ani nyaata fi dhugaatii akkamii argachuu qaba?
Maddoota
  • https://www.nhs.uk/best-start-in-life/baby/feeding-your-baby/breastfeeding/breastfeeding-challenges/milk-supply/
  • https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/infant-and-young-child-feeding
  • https://www.who.int/tools/elena/interventions/early-breastfeeding
  • https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36764329/

Gaaffilee fi deebii

Gaaffii jalqabaa gaafadhaa.

Gaaffiin keessan erga ilaalamee booda asitti mul’ata.

Mata dureewwan walqabatan

Kun barnootaaf qofa; gorsa yaalaa dhuunfaa hin bakka bu’u. Balaa hatattamaa irratti tajaajila naannoo keessanii waamaa; Ameerikaatti 911.
Barreeffamoota hunda · Waa’ee keenya · Nu quunnamaa