ቢልሃርዚያ ወይም ሺስቶሶሚያሲስ፣ የወንዝ ውሃ ተጋላጭነት፣ ምልክቶችና መከላከያ
Bilharzia or Schistosomiasis: River-Water Exposure, Symptoms and Prevention
በሕክምና ባለሙያ የተገመገመ · Reviewed by a medical professional · 2026-09-20
ምንድን ነው?
ቢልሃርዚያ ወይም ሺስቶሶሚያሲስ (bilharzia, schistosomiasis) በደም ውስጥ በሚኖሩ ፓራሳይት (parasite) ትሎች የሚከሰት በሽታ ነው። ሰው በተበከለ የወንዝ ውሃ ሲነካ የትሉ እጭ በቆዳ ውስጥ ይገባል።
አደገኛ ምልክቶች
- በሽንት ወይም በሰገራ ውስጥ ደም።
- ከባድ የሆድ ህመም።
- ከፍተኛ ድካም ወይም ገርጣ ማለት።
- የሆድ መጠን መጨመር ወይም ማበጥ።
- ለረጅም ጊዜ ካልታከመ በሽታው ጉበትን፣ አንጀትን፣ ፊኛንና ኩላሊትን ሊጎዳ ይችላል።
ቤት ውስጥ
- በቤት መድኃኒት ወይም በባህል መድኃኒት ራስዎን አያክሙ። በሽታው በምርመራ ተረጋግጦ በባለሙያ በሚታዘዝ መድኃኒት ይታከማል።
- ወደ ጤና ተቋም ሲሄዱ የውሃ ተጋላጭነትዎን ለባለሙያው ይንገሩ፦ የት፣ መቼና ምን እያደረጉ።
- በተጋላጭ አካባቢ የጅምላ ሕክምና ሲሰጥ መመሪያውን ይከተሉ፤ ልጆችዎም ይውሰዱ።
- መድኃኒት ከወሰዱ በኋላም እንደገና መያዝ ስለሚቻል በተበከለ ውሃ ውስጥ ከመግባት ይቆጠቡ።
- ሽንትና ሰገራ ወደ ወንዝ ወይም ሐይቅ እንዳይገቡ መጸዳጃ ቤት ይጠቀሙ።
ምልክቶች
- ከተጋለጡ በኋላ ቆዳ ማሳከክ ወይም ሽፍታ።
- ከጊዜ በኋላ ትኩሳት፣ ድካም፣ የሆድ ህመምና ተቅማጥ።
- የአንጀት ዓይነቱ፦ የሆድ ህመም፣ ተቅማጥና ሰገራ ውስጥ ደም።
- የሽንት መንገድ ዓይነቱ፦ ሽንት ሲወጣ ህመምና ሽንት ውስጥ ደም።
- በሕፃናት ላይ የደም ማነስ (anemia)፣ ድካምና የእድገትና የትምህርት ችግር።
- ብዙ ሰዎች ግን መጀመሪያ ግልጽ ምልክት አያሳዩም።
ሐኪም መቼ ማየት?
- የሽንት ወይም የሰገራ ደም፣ ከባድ የሆድ ህመም፣ ከፍተኛ ድካም ወይም የሆድ መጠን መጨመር ካለ።
- በወንዝ፣ በሐይቅ፣ በመስኖ ቦይ ወይም በኩሬ ውስጥ ከገቡ በኋላ ማሳከክ፣ ሽፍታ ወይም ትኩሳት ከመጣ።
- በተጋላጭ አካባቢ የኖሩ ወይም የተጓዙ ከሆነ፣ ምልክት ባይኖርዎትም ስለ ምርመራ የጤና ቡድንን ይጠይቁ።
- ምርመራው በሽንት ወይም በሰገራ ውስጥ የፓራሳይቱን እንቁላል በመፈለግና እንደ አካባቢው በሌሎች ሙከራዎች ሊደረግ ይችላል።
- ፕራዚኳንቴል (praziquantel) ለሁሉም ዋና የሺስቶሶሚያሲስ ዓይነቶች የሚመከር መድኃኒት ነው። በባለሙያ መመሪያ ይውሰዱ።
መከላከያ
- የሚቻል ከሆነ በተጠረጠረ የወንዝ፣ የሐይቅ፣ የመስኖ ቦይ ወይም የኩሬ ውሃ ውስጥ ከመዋኘትና ከመግባት ይቆጠቡ።
- ለመጠጥ፣ ለመታጠብና ለቤት ሥራ ደህንነቱ የተጠበቀ ውሃ ይጠቀሙ።
- የሥራ ባህሪ ውሃ ውስጥ መግባትን ካስገደደ የአካባቢ ጤና መመሪያንና ተስማሚ መከላከያን ይከተሉ።
- መጸዳጃ ቤት ይጠቀሙ፤ ሽንትና ሰገራ ወደ ውሃ እንዳይገቡ ያድርጉ።
- በተጋላጭ አካባቢ የሚሰጠውን የታቀደ ሕክምና ይውሰዱ።
- ሕክምና ከወሰዱ በኋላም እንደገና መያዝ ስለሚቻል መከላከያውን ይቀጥሉ።
ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው
- በወንዝ ውሃ ውስጥ ገብቼ ነበር፤ መመርመር አለብኝ?
- የትኛው ምርመራ ያስፈልገኛል፣ የሽንት ወይም የሰገራ?
- መድኃኒቱን እንዴት ነው የምወስደው? ልጆቼም መውሰድ አለባቸው?
- ጉበቴ ወይም ፊኛዬ ተጎድቷል? ተጨማሪ ምርመራ ያስፈልጋል?
ምንጮች
- WHO. Schistosomiasis fact sheet.
- CDC. Schistosomiasis.
- MedlinePlus. Schistosomiasis.
ጥያቄዎችና መልሶች
የመጀመሪያውን ጥያቄ ይጠይቁ።
ተያያዥ ርዕሶች
የአንጀት ትሎች፣ የትል መድኃኒትና ንጽህና
ኮሌራን መከላከል፣ ንጹሕ ውሃና ቀደምት ሕክምና
የሽንት መስመር ኢንፌክሽን
የጉበት በሽታበሕክምና ባለሙያ የተገመገመ። ለትምህርት ብቻ ነው፤ የግል የሕክምና ምክር አይደለም። ድንገተኛ ችግር ካለ 911 (አሜሪካ) ወይም 907 (አዲስ አበባ)።
ሁሉም ጽሑፎች · ስለ እኛ · ያግኙን