ነስር (ከአፍንጫ መድማት)፦ ምክንያቶቹና እንዴት ማቆም እንደሚቻል
Nosebleed (epistaxis): common causes and how to stop it
ቪዲዮ · Dr. Abiy
ጽሑፍ፦ ሕክምና · Prepared by Hikimna · 2026-10-21
ምንድን ነው?
ነስር (nosebleed/epistaxis) ከአፍንጫ ውስጥ የሚመጣ ማንኛውም ደም ነው። ደሙ በአፍንጫው ቀዳዳ ፊት ለፊት ሊወጣ ወይም ወደ ጉሮሮ ወርዶ በአፍ ሊተፋ ይችላል። ነስር በጣም የተለመደ ነው፤ በተለይ በልጆች ላይ ብዙ ጊዜ ይታያል፤ አብዛኛውም ከባድ ችግር አይደለም።
አብዛኛው ነስር የሚነሳው የአፍንጫውን ቀኝና ግራ በሚከፍለው ግድግዳ (septum) ፊት ለፊት ካሉ በጣም ስስ የደም ስሮች ነው። እነዚህ የደም ስሮች በጣት ሲጎረጎሩ፣ ሲታሹ ወይም አፍንጫው ደርቆ ቅርፊት ሲነሳ በቀላሉ ይላጣሉ።
ጥቂት ነስሮች ከአፍንጫው የኋላ ክፍል ይመጣሉ፤ እነዚህ ለማቆም ይከብዳሉ፤ ብዙ ጊዜም አዋቂዎችን ያጠቃሉ። ከአፍንጫ ውስጥ ምክንያቶች ውጪ፣ ደም በቀላሉ እንዳይረጋ የሚያደርጉ ችግሮችና አንዳንድ መድኃኒቶችም ነስር ሊያመጡ ይችላሉ።
አደገኛ ምልክቶች
ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦
- አፍንጫውን ጭነው ከያዙ በኋላም ደሙ ከ10–15 ደቂቃ በላይ ካልቆመ
- ደሙ በጣም ብዙ ከሆነ ወይም ብዙ ደም ተውጦ ካስመለሰ
- ነስሩ ጭንቅላት ከተመታ በኋላ ከጀመረ
- የድካም፣ የማዞር ስሜት ወይም ለመተንፈስ መቸገር ካለ
በአሜሪካ 911 ይደውሉ። በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ነው፤ በሌሎች ቦታዎች የአካባቢውን የድንገተኛ አገልግሎት ያነጋግሩ። ራስዎ አያሽከርክሩ።
ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?
- ቁጭ ይበሉ፤ ጭንቅላትዎን ወደ ፊት ጎንበስ ያድርጉ፤ በአፍዎ ይተንፍሱ።
- የአፍንጫውን ለስላሳ ክፍል (ከአጥንቱ በታች) ለ10–15 ደቂቃ ሳያቋርጡ አጥብቀው ይጫኑ።
- ጭንቅላትን ወደ ኋላ አያስደግፉ፤ ደሙ ወደ ጉሮሮ ይወርዳል።
- ደሙ ከቆመ በኋላ ለ24 ሰዓት አፍንጫዎን በኃይል አይናፈጡ፣ አይጎርጉሩ፣ ቅርፊቱን አይንቀሉ፣ ከባድ ነገር አያንሱ።
- ልጆች አፍንጫቸውን እንዳይጎረጉሩ ጥፍራቸውን አጭር ያድርጉ።
ምልክቶች
- ከአንድ ወይም ከሁለቱም የአፍንጫ ቀዳዳዎች የሚወጣ ደም
- ልጆች በእንቅልፍ ላይ ሲደሙ ደሙ ወደ ጉሮሮ ወርዶ በአፍ ሊወጣ፣ ትራስ ወይም አንሶላ ላይ ሊታይ ይችላል
- ደም መዋጥ ማቅለሽለሽ ወይም ደም ማስመለስ ሊያስከትል ይችላል
ሐኪም መቼ ማየት?
- ነስር ተደጋግሞ የሚመጣ ከሆነ።
- ከ2 ዓመት በታች የሆነ ሕፃን ነስር ካጋጠመው።
- የደም ማቅጠኛ መድኃኒት (ለምሳሌ warfarin) የሚወስዱ ከሆነ ወይም ደም በቀላሉ የማይረጋበት ችግር ካለ።
- የደም ማነስ ምልክቶች (የልብ ምት መፍጠን፣ የትንፋሽ ማጠር፣ የቆዳ መገርጣት) ካሉ።
ሐኪሙ አፍንጫውን ውስጥ ድረስ አይቶ የሚደማውን ቦታ ይፈልጋል። አልፎ አልፎ በአፍንጫ ውስጥ የገባ ነገር ወይም በአፍንጫ ውስጥ የሚያድግ እብጠት ምክንያት ሊሆን ይችላል፤ ስለዚህ ተደጋጋሚ ነስር መመርመር አለበት።
መከላከያ
- አፍንጫን አለመጎርጎርና በኃይል አለመናፈጥ።
- አየሩ ደረቅ ሲሆን የአፍንጫ ውስጥ እንዳይደርቅ መጠንቀቅ።
- ልጆችን አፍንጫ እንዳይጎረጉሩ ማስተማር።
ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው
- ነስሩ ከየትኛው የአፍንጫ ክፍል ነው የሚመጣው?
- ተደጋጋሚ ነስር የደም ምርመራ ያስፈልገዋል?
- የምወስዳቸው መድኃኒቶች ነስርን ሊያባብሱ ይችላሉ?
- ደሙ ተደጋግሞ ቢመጣ ምን አይነት ሕክምና አለ?
ምንጮች
- https://www.nhs.uk/conditions/nosebleed/
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31910111/
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35724353/
ጥያቄዎችና መልሶች
የመጀመሪያውን ጥያቄ ይጠይቁ።
ተያያዥ ርዕሶች
ጆሮ ውስጥ የገባ ነገር፦ የበለጠ ወደ ውስጥ አይግፉት
የደም ግፊት
የጭንቅላት ጉዳት ለትምህርት ብቻ ነው፤ የግል የሕክምና ምክር አይደለም። ድንገተኛ ችግር ካለ 911 (አሜሪካ) ወይም 907 (አዲስ አበባ)።
ሁሉም ጽሑፎች · ስለ እኛ · ያግኙን